«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է տնտեսագետ Սուրեն Սահակյանը։
– Նոր կուսակցություն ստեղծելու աշխատանքներ են իրականացվում։ «Վերջ օլիգարխիային» քաղաքացիական նախաձեռնության անդամնե՞րն են նախաձեռնողները։
– Կա նախաձեռնություն, որը բոլոր շանսերն ունի կուսակցության վերաճելու։ Ոչ, այդ նախաձեռնությունը որևէ օրգանական կապ չունի «Վերջ օլիգարխիային» նախաձեռնության հետ։ Նույնիսկ ես, որ մասնակցում եմ երկու նախաձեռնություններին էլ, ինքս եմ դրանք տարանջատում իրարից։ «Վերջ օլիգարխիային» նախաձեռնությունը կուսակցական օրակարգ չի կարող դառնալ, և տարբեր կուսակցությունների անդամներ կարող են այնտեղ ներգրավվել որպես քաղաքացիներ՝ առանց կուսակցական օրակարգ թելադրելու նախաձեռնությանը։
– Ո՞րն է լինելու նպատակը, առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցե՞լը։
– Ըստ «Կուսակցությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի՝ կուսակցությունները քաղաքացիների կամավոր միություններ են, որոնք ընտրություններին, հանրաքվեներին մասնակցելու միջոցով մասնակցություն են ունենում քաղաքական որոշումների կայացմանը։ Ցավոք, Հայաստանում միայն կուսակցության մեջ ներգրավվելով է հնարավոր ֆորմալ առումով մասնակցել որոշումների կայացմանը, քանի դեռ ուղիղ ժողովրդավարության էլեմենտները չեն արմատավորվել երկրում։ Անկուսակցական անհատները, ինքնակազմակերպման այլ ձևեր ընտրած քաղաքացիների միավորումները պետք է կուսակցության ցուցակներ ներգրավվեն և ինչ-որ չափով կրեն նրանց ներգրաված կուսակցությունների օրակարգը, ասենք, ԱԺ-ում հայտնվելու համար։ Այս դրույթները այլ հնարավորություն չեն տալիս, քան սեփական, միևնույն գաղափարներ ունեցող անհատների միանալն է իրենց սուվերեն օրակարգի շուրջ, կուսակցություն հիմնելն ու ընտրություններին մասնակցելը։
Առաջիկա արտահերթ ընտրություններին մասնակցությունը ոչ թե իմ կամ նախաձեռնության մյուս անդամների որոշելիք հարցն է, այլ, ըստ նախատեսվող կանոնադրության, ամբողջ կուսակցության որոշելիք հարցը։ Եթե կուսակցությունը հիմնադրվի, համաժողովն էլ կորոշի՝ մասնակցե՞լ, թե՞ ոչ։
– Դուք պահանջում էիք Կուսակցությունների մասին նոր օրենք։ Դա դեռ կյանքի չի կոչվում։ Եթե օրենքը չի փոխվում, Դուք հին օրենքով պատրա՞ստ եք ձևավորել կուսակցություն։
– Այո, մեր քաղաքական պահանջներից մեկն էլ Կուսակցությունների մասին նոր օրենքի ընդունումն էր։ Ընդ որում՝ ոչ թե կամայական փոփոխություններով օրենքի ընդունումը, այլ կոնկրետ փոփոխությունների, որոնք կուսակցությունները ավելի բաց, թափանցիկ, ոչ անձնակենտրոն կդարձնեն, ներկուսակցական որոշումների կայացման, նախընտրական ցուցակների կազմման պարզ ու արդար մեխանիզմներ կսահմանեն։ Քանի որ նման հանրային պահանջ կարծես չկա, մենք կարող ենք ինքներս ձևավորել այն։ Գործող օրենքը հնարավորություն է տալիս ցանկացած տիպի կուսակցություն ստեղծելու, այդ թվում՝ նաև մեր պատկերացրած կուսակցությունը։ Եթե նման կուսակցություն ստեղծվի, այն անպայման կբարձրացնի հանրության կողմից բոլոր կուսակցություններին ներկայացվող պահանջների շեմը։ Համենայնդեպս, ես այդպիսի քաղաքական երազանք ունեմ։
– Հայաստանում հիմա միակ ընդդիմությունը կարծես թե ՀՀԿ-ն է մնացել։ Դուք Ձեզ ո՞ր դաշտում եք դիտարկում։
– ՀՀԿ-ն ես չեմ ընկալում և առաջ էլ չէի ընկալում որպես կուսակցություն՝ դրա դասական իմաստով։ Այն, որպես երևույթ, պետության հաշվին անձնական խնդիրներ լուծող ավազակների միավորում էր, որը քանդվեց անմիջապես, հենց որ անհնար դարձավ կուսակցության անվան տակ իրենց թալանն իրականացնել։ Նրանք ունակ չեն ընդդիմություն լինելու. ցիրուցան եղած ավազակներ են, որոնք մի միասնական որոշում էլ չեն կարող կայացնել։
Ձեր հարցի երկրորդ մասը ենթադրում է, որ կա հաստատված ծրագիր ունեցող կուսակցություն։ Մինչդեռ այդպես չէ։ Երբ նախաձեռնությունը որոշի կուսակցության վերածվել, համաձայնության կգա ընդհանուր ուղենիշների, ծրագրերի շուրջ, կարող ենք խոսել դիրքավորման մասին։ Իմ կողմից կարող եմ ասել, որ ողջամիտ կլինի համագործակցել ուժերի հետ, որոնք կիսում են ծրագրերում արտացոլված արժեքները, խնդիրները, դրանց լուծումների շուրջ ունեն նույն մոտեցումները։ Եթե դրանք չեն համապատասխանի գործող վարչակազմի մոտեցումներին, ապա, բնականաբար, ցանկացած քաղաքական միավոր որպես ընդդիմություն կդիրքավորվի։
– Արդյոք հստակեցվա՞ծ են արտաքին քաղաքական կողմնորոշումները, թե՞ ոչ։
– Այո, հստակեցված են։ Կուսակցության այլ կողմնորոշում չի կարող լինել, քան Հայաստանի Հանրապետության հանրության, նրա բարեկեցության ու անվտանգության ապահովման, պետական շահի սպասարկմանն ուղղված կողմնորոշումը։ Եթե դուք նկատի ունեք դեպի արևմուտք, արևելք, հյուսիս կամ հարավ ուղղված կողմնորոշումները, ապա անձամբ իմ կողմից կարող եմ ավելացնել, որ դա համարում եմ կեղծ դիլեմա։ Դա եղել և շարունակում է սխալ օրակարգ մնալ, որը պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում հանգեցրել է ցավալի կորուստների։ Որպես քաղաքացի և վերոհիշյալ նախաձեռնության անդամ՝ իմ դիրքորոշումն այն է, որ Հայաստանը պետք է իր հարաբերությունները կառուցի ինքնիշխանության դիրքերից՝ հիմքում ունենալով պետական շահը, Հայաստանի Հանրապետության իրավունքները և հարգելով մյուսների իրավունքները։
