Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սեյրան Օհանյանը Մարտի 1-ի գործով անցնում են որպես վկա՝ հայտնել է Հատուկ քննչական ծառայության պետը: Մարտի 1-ի գործով շրջադարձը տեղի ունեցավ նախօրեին, երբ քննչական խումբը հայտարարեց, որ պաշտպանության նախկին նախարար Միքայել Հարությունյանի նկատմամբ մեղադրանք է ներկայացվում՝ բանակի անօրինական ներգրավման միջոցով սահմանադրական կարգը տապալելու փորձի համար:
Միքայել Հարությունյանը տվյալ դեպքում «կոդն» է՝ իշխող նախկին համակարգի կոդը: Մարտի 1-ն այն գործն է, որը «ծածկում» է ամբողջ համակարգը, ընդ որում՝ այն առանձնահատկությամբ, որ ծածկում է ոչ տնտեսական հանցագործության բնույթով, այլ ըստ էության՝ մարդասպանության: Ընդ որում, խնդիրը լոկ անմիջական մասնակցությունը կամ դերակատարումը չէ, որ այս կամ այն նախկին պաշտոնյան ունեցել է կոնկրետ տասը քաղաքացիների սպանության հարցում: Մարտի 1-ը ավելի խոշոր օպերացիա էր՝ սկսած լուսադեմին Ազատության հրապարակից, որը շարունակվեց արդեն գիշերը՝ մարդասպանությամբ: Այն հնարավոր էր միայն ամբողջական համակարգի ներգրավմամբ, դրա բոլոր ֆորմալ և ոչ ֆորմալ սեգմենտներով:
Ըստ էության, Մարտի 1-ը հետագայում դարձավ իշխող համակարգի կոդը, այսպես ասած՝ «ներքին կոդը», դարձյալ լայն՝ քաղաքական համակարգի իմաստով նաև: Հարցը դարձավ նույնիսկ իշխանություն-ընդդիմություն ֆորմատում, այսպես ասած, գործարքի կամ պայմանավորվածությունների առարկա 2011 թվականին, երբ սկսվեց, այսպես ասած, երկխոսությունը՝ տևելով իհարկե ընդամենը մի քանի օր:
Իրականում Մարտի 1-ի ոճրագործությունը անցնող տասնամյակում եղել է Հայաստանի ներքին զարգացումների, այսպես ասած, խորքային ամբողջ կոմունիկացիան բազմաթիվ ձևաչափերով՝ երկկողմ, բազմակողմ, խմբային, կլանային և այլն: Ինչպես հնարավոր չէ վերակառուցել թատրոնն առանց հետնաբեմային և բեմի ներքո գտնվող ենթակառուցվածքների ամբողջական ապամոնտաժման, այնպես էլ Հայաստանում նախկին համակարգը հնարավոր չէ հեռացնել առանց խորքային կոմունիկացիայի ապամոնտաժման կամ առնվազն դրա, այսպես ասած, խորքային և մանրամասն տիրապետման:
Այս տեսանկյունից գործն անշուշտ ունի երկու հարթություն՝ զուտ իրավական, երբ պետք է բացահայտվեն հանցագործության տարր պարունակող բոլոր գործողությունները և ամբողջական շղթան, ու նաև՝ քաղաքական: Ընդ որում, քաղաքականն այս իմաստով իհարկե անմիջականորեն կապված է իրավականի արդյունավետության հետ, սակայն կա նաև մեկ այլ հանգամանք. անկախ այն բանից, թե ինչպիսի կոնկրետ արդյունավետությամբ կզարգանա իրավական, քրեական հարթության քննությունը՝ քաղաքականն աշխատելու է զգալիորեն նաև ինքնաբերաբար կամ ինչպես ասում են՝ ինքնըստինքյան:
Ռոբերտ Քոչարյանը կգա հարցաքննության, թե ոչ, Սեյրան Օհանյանը կամ Սերժ Սարգսյանը կհարցաքննվի, թե ոչ, Միքայել Հարությունյանին կհայտնաբերեն, թե ոչ՝ խոշոր հաշվով խնդրի միայն մի կողմն են, որովհետև նրանք արդեն ըստ էության թիրախավորված են, և նրանց հանդեպ որևէ գործողություն կամ գործողության բացակայություն տասնամյա համակարգի բոլոր առանցքային դերակատարների մոտ առաջացնելու է հարցեր, կասկածներ, ըստ այդմ՝ նաև մղելու է բացահայտ կամ թաքնված, սակայն ինչ-որ քայլերի: Ահա թե որն է «կոդազերծման» իմաստը:
Այլ կերպ ասած՝ նոր իշխանությունը մուտք է գործել հին համակարգի «հիշողության» բազա, ինչով ի թիվս մի շարք առանցքային խնդիրների՝ լուծում է նաև իր համար կարևորագույններից մեկը՝ գործնականում անշրջելի արգելափակել հին համակարգի հավաքականության հնարավորությունը:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
