Սերժ Սարգսյանը չի արել այնպիսի բան, որ հերթը իրեն էլ հասնի, ասում է ՀՀԿ խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը, խոսելով վերջին օրերին ԱԱԾ և ոստիկանության գործողությունների, ձերբակալությունների մասին, այդ թվում՝ Սերժ Սարգսյանի համհարզ Վաչագան Սարգսյանի: Էդուարդ Շարմազանովը ասում է, որ դա իր անձնական կարծիքն է: Իսկ ի՞նչ էր կարծում ՀՀԿ խոսնակը, Վաչագան Սարգսյանը, կամ գեներալ Մանվելը արե՞լ էին այնպիսի բաներ, որոնց համար «հերթը պետք է հասներ» նրանց, եթե, օրինակ, լիներ իշխանափոխություն, կամ չլիներ: Կարծո՞ւմ էին ՀՀԿ ներկայացուցիչները, որ իշխանության առաջնային տեղերում կային մարդիկ, որոնք արել էին այնպիսի բաներ, որ հերթը մի օր հասնելու էր: Եթե չէին կարծում, ապա ինչպե՞ս են համոզված Սերժ Սարգսյանի հարցում: Կամ, եթե Սերժ Սարգսյանի հարցում համոզված են, ապա ինչպե՞ս էին համոզված պնդում, որ նա անփոխարինելի է, որ նրա վարչապետությունն է միակ ճիշտը, ամենաճիշտը, անվտանգությունն ու զարգացումը:
Եթե լինելով Առաջին դեմք, Սարգսյանը, փաստորեն, անմիջապես իր այսպես ասած քթի տակ բանից անտեղյակ էր միլիոնների վերուվարին, ապա ինչպե՞ս կարող է այդպիսի ղեկավարը լինել անփոխարինելի, եթե նրա, օրինակ, անվտանգության համար պատասխանատու է մարդ, որը ապօրինի հարստացած է, բայց որից Սերժ Սարգսյանը տեղյակ չէ: Եվ ընդհանրապես, ՀՀԿ ներկայացուցիչներն ի՞նչ էին կարծում, ինչո՞ւ էր պետության 30 տոկոսը աղքատ, այն էլ ընդամենը 3 միլիոն բնակչություն ունեցող պետության, ու դա էլ միայն պաշտոնական տվյալով: Ինչո՞ւ էր տասը տարում արտագաղթում 400 հազար մարդ, ինչո՞ւ զինուժը չուներ բավարար ռազմա-տեխնիկական հագեցածություն 2016-ին, կամ ինչո՞ւ հանրությունը նույն թվականի հուլիսին միահամուռ կերպով չմերժեց բռնությամբ իրավիճակ փոխելու փորձը, թեև խոհեմաբար այդպես էլ քայլ չարեց այդ փորձին միանալոււ: Այդ հարցերը ՀՀԿ-ում իրենք իրենց տվե՞լ են, և ովքե՞ր են տվել, իսկ իրենց կողքին նստողներին:
Մայիսի 8-ին խորհրդարանում վարչապետի թեկնածության քվեարկությունից հետո մամուլում եղավ տեղեկություն, թե ՀՀԿ քաղաքական թևի ներկայացուցիչները բողոքում են, որ մյուսների վատ վարքի պատճառով իրենք են ընկնում հարվածի տակ: Առերևույթ, դա այդպես է: Բայց խորքային առումով, այսպես ասած՝ «ի սկզբանե բանն էր» այդ մյուսների վատ վարքը, որի հետևանքով է իշխանությունը դուրս եկել ընտրական մեխանիզմից և ձևավորվել հակասահմանադրական ճանապարհով, յուրացվել, յուրացրել հանրային ռեսուրսները, վերարտադրվել ֆիզիկական ուժի բռնի գործադրմամբ, ռազմական և քրեական օլիգարխիայի կամայականություններով ու «մեր դեմ խաղ չկա» սկզբունքով:
Բայց աշխարհը փոխվում է, իրողությունները փոխվում են, առաջ են գալիս նոր խնդիրներ, առաջանում են տեխնոլոգիական հղկման անհրաժեշտություններ, և այդ թվում՝ «քաղաքական դեմքի» կամ «դիմակի» անհրաժեշտություն, երբ իշխանությունը չփոխելով իր բնույթը, իր գործունեության սխեմաներն ու մեխանիզմները, նաև նպատակները, փորձում է փոխել դեմքը: Այդտեղ սկսում է ձևավորվել քաղաքական թևը, որը վարկաբեկված չէ, որը վարքագծի առումով թաթախված չէ տարատեսակ կոռուպցիոն պայմանավորվածությունների մեջ, բայց որը ինքնին ոչինչ է, եթե չլինի ռազմական ու քրեական օլիգարխիան: Այդ հանգամանքը բավականին դիպուկ բնորոշվել էր երջանկահիշատակ ինտելեկտուալ ՀՅԴ-ական Վահան Հովհաննիսյանի հայտնի ելույթում: Դա փաստացի խորհելու կոչ էր, ընտրություն կատարելու, և ՀՀԿ քաղաքական թևը կատարել է իր ընտրությունը՝ չի հեռացել իշխանությունից կամ ռազմական ու քրեական օլիգարխիայի մոտ «ծառայությունից»՝ ընդհուպ ամենավերջին պահը՝ մայիսի 8-ի քվեարկությունը:
Ըստ այդմ ամեն ինչ եղել է արդար՝ ռազմական ու քրեական օլիգարխիան ապահովել է քաղաքական թևի առկայությունն իշխանության մեջ, իր վրա վերցնելով կենսագործունեության և վերարտադրության «սև գործը», իսկ քաղաքական թևն էլ դրա դիմաց «կիսել» է այդ օլիգարխիային հասցեագրվող հանրային քննադատությունը, այդ թվում նաև օլիգարխիային «ծածկելու» համար: Ներկայումս տեղի ունեցող գործընթացները ստեղծում են այդ իմաստով ուշագրավ վիճակ. ՀՀԿ քաղաքական թևը կարծես թե ստիպված է տարանջատվել օլիգարխիայից, կամ օլիգարխիան ստիպված տարանջատվում է քաղաքական թևից, այսինքն՝ իրավիճակի բերումով նրանք հայտնվում են տարբեր դիրքերում, տարբեր խնդիրներով: Մեկի համար խնդիրը քրեական հետապնդումից ազատվելն է, թեկուզ նոր իշխանության դրած օրինականության ու իրավականության պայմաններին գալով և նախկինի համար փոխհատուցումը պետությանը վճարելով, մյուսի համար խնդիր է գտնել իր քաղաքական տեղն ու դերը նոր իրավիճակում և նոր քաղաքական համակարգում, բայց արդեն առանց օլիգարխիայի՝ ռազմական և քրեական տարրերի, որոնք նախկինում անում էին «սև գործը»:
Քաղաքական թևի ներկայիս դրսևորումները վկայում են, որ առանց ռազմական և քրեական օլիգարխիայի, այդ թևը մեծ շփոթության մեջ է և այդ օլիգարխիայի քաղաքական «դիմակի» կարգավիճակից դեռևս չի կարողանում անցնել քաղաքական սուբյեկտի կարգավիճակ տանող ճանապարհը, իհարկե հանուն արդարության՝ բավականին ծանր, պատասխանատու, դժվար, զգալի ջանք, կամք, ներքին ուժ պահանջող ճանապարհը:
