«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքագետ Արմեն Գրիգորյանը (Հունգարիա, Բուդապեշտ):
– Պարոն Գրիգորյան, ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Արցախ կատարած այցն ու Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ նրա հնչեցրած հայտարարությունները։ Տեսնո՞ւմ եք հնարավորություն պաշտոնական Ստեփանակերտը բանակցությունների սեղանին վերադարձնելու։
– Կարելի էր նման այց ակնկալել՝ հաշվի առնելով հակամարտության ազդեցությունը ներքին և արտաքին քաղաքականության նկատմամբ: Բանակցությունների ձևաչափը փոխելը ցանկալի, բայց չափազանց բարդ գործընթաց է. Ադրբեջանից բացի, նաև Ռուսաստանը դեմ կլինի՝ թե՛ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ իր շարունակական մերձեցումը չվտանգելու, թե՛ այլ պատճառներով, մասնավորապես ռուս-վրացական հակամարտությունում Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի բանակցային կողմ չհանդիսանալու: Մյուս համանախագահների համար էլ այժմ այլ խնդիրներ են առաջնահերթ: Ամեն դեպքում, նոր որակի դիվանագիտական աշխատանք է պետք ծավալել:
– Արդյո՞ք կարծում եք՝ ներքին լեգիտիմություն ունենալը հնարավորություն կտա Փաշինյանին Արցախյան հարցում կարգավորման առաջընթաց ապահովելու։
– Ցանկացած լեգիտիմ, քաղաքացիների օժանդակությունը վայելող իշխանության «ամրության պաշարն» ավելի մեծ է: Սակայն ավելի նախընտրելի է ակնկալիքներ ունենալ ապագա արտահերթ ընտրությունների արդյունքներով ձևավորվելիք կառավարությունից՝ հուսալով նաև, որ նախընտրական շրջանում առկա խնդիրների սթափ վերլուծություն կլինի, և նախընտրական խոստումներն իրատեսական կլինեն:
– Մայիսի 14-ին սպասվում է Պուտին-Փաշինյան հանդիպումը։ Հաշվի առնելով ԵԱՏՄ-ից ու ՀԱՊԿ-ից դուրս չգալու վերաբերյալ Փաշինյանի հայտարարությունները՝ ի՞նչ կարող ենք սպասել այս հանդիպումից։ Նրա վարչապետությունից սպասելի՞ է հայ-ռուսական հարաբերությունների փոփոխություն։
– Նախորդ իշխանության մասնակցությամբ ձևավորված վասալային հարաբերությունների բնույթը փոխելը շատ բարդ է լինելու: Պուտինն ամեն դեպքում ձգտելու է իր դոմինանտ դիրքը վերահաստատել, հավանաբար իրեն բնորոշ կոպիտ, ագրեսիվ ոճով կփորձի հարաբերվել:
– Նիկոլ Փաշինյանը հարցազրույց է տվել վրացական «Առաջին ալիքին», որի ընթացքում իր վրաց գործընկերոջը հրավիրել է Հայաստան։ Նա համարում է, որ այդ հարաբերությունները չպետք է կախված լինեն աշխարհաքաղաքական գործոններից:
Վրաստանի հետ հարաբերությունների սերտացումը Մոսկվան կարո՞ղ է ընկալել իր դեմ ուղղված քայլ և ինչ-որ կերպ հակազդել սրան։
– Հայ-վրացական հարաբերությունները նախկինում էլ էին աստիճանաբար զարգանում, հիմա հանկարծակի փոփոխություն տեղի չի ունենալու: Ամեն դեպքում, ցանկացած գործընկերոջ հետ հարաբերությունները Մոսկվայի դիրքորոշմամբ պայմանավորելը տեղին չէ:
– Եվրոպական միության միասնական արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Ֆեդերիկա Մոգերինին և Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց են ունեցել:
Եվրոպական միության տարածած հայտարարության մեջ նշվում է, որ Ֆեդերիկա Մոգերինին վարչապետ Փաշինյանին հրավիրել է առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այցելել Բրյուսել։ Արդյոք Բրյուսելի համար Հայաստանը նոր հետաքրքրության շրջանակ կարո՞ղ է ներկայացնել։ Ինչպե՞ս եք առհասարակ գնահատում ԵՄ-ի վերաբերմունքը Հայաստանում ընթացող փոփոխությունների նկատմամբ։
– Իհարկե, կա հետաքրքրություն՝ թե՛ նախորդ պայմանավորվածությունների կատարման, թե՛ հետագա հնարավորությունների բացահայտման և աշխատանքի կազմակերպման առումով: Բնական հետաքրքրությունից բացի, վերաբերմունքը նաև առկա ակնկալիքներով է պայմանավորվում: Կառավարության ձևավորումից հետո հավանաբար արդեն կարելի է այց ակնկալել: Սակայն երկարաժամկետ առումով վերաբերմունքը և հեռանկարները նույնպես ապագա արտահերթ ընտրությունների արդյունքներից կախված կլինեն: Ամեն դեպքում, ԵՄ-ն կհամագործակցեր ցանկացած իշխանության հետ:
