Էմիրությունների Gulf News պարբերականին տված հարցազրույցում Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը դարձյալ խոսել է մեր երկրի արտաքին քաղաքականության բազմավեկտորության կամ, այսպես կոչված, «և, և»-ի արդյունավետության մասին: Նշելով, որ հայ հասարակության մեջ կա կոնսենսուս արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ, Սարգսյանն ասել է, որ Հայաստանը որոշել էր միանալ Եվրասիական միությանը, և միևնույն ժամանակ համաձայնագիր կնքեց ԵՄ-ի հետ:
Ֆորմալ տեսանկյունից` Սերժ Սարգսյանը միանգամայն ճիշտ է, սակայն բովանդակային առումով խնդիրը, անշուշտ, ավելի բազմաշերտ է, քան փաստերի մեխանիկական համադրումը:
Սերժ Սարգսյանն առաջին անգամը չէ, որ խոսում է արտաքին քաղաքական հարցերում հանրային կոնսենսուսի առկայության մասին: Մեծ հաշվով` Հայաստանի հասարակությունը երբեք չի ընդվզել իշխանության արտաքին քաղաքական նախաձեռնությունների դեմ, նույնիսկ այն պարագայում, երբ կայացված որոշումները մոտիվացված չեն եղել, կամ վիճահարույց են եղել հանրային ընկալումների տեսանկյունից: Օրինակ` Հայաստանի իշխանությունները 2013-ի սեպտեմբերին կտրուկ շրջադարձ կատարեցին` երկիրը մաս դարձնելով Մաքսային միությանը, բայց հրապարակային դժգոհություն հայտնեց ընդամենը մի քանի տասնյակ մարդ: Կամ` հայ-թուրքական արձանագրությունները երկփեղկել էին քաղաքական դաշտը, նույնիսկ կառավարող կոալիցիայի փլուզման պատճառ դարձան, բայց հասարակությունը, մեծ հաշվով, իրադարձություններին հետևում էր դիտորդի կարգավիճակով: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ կոնսենսուսը հասարակության ակտիվ մասնակցության և տարբեր դիրքորոշումների համաձայնեցման դրսևորում է: Հայաստանի հասարակությունն ուղղակի մեկուսացված է քաղաքական գործընթացից և նրա օտարումը կոնսենսուս համարել, մեղմ ասած, չի կարելի: Գուցե այդ հանգամանքն ավելի անկաշկանդ է դարձնում իշխանության քաղաքականությունը, բայց, մեծ հաշվով, ազդում է իրականացվող քաղաքականության որակի և հետևողականության վրա: Երկրի ներսում հասարակության սուբյեկտության և միջազգային հարաբերություններում Հայաստանի սուբյեկտության հարցերը փոխկապակցված են, ինչը գրեթե աքսիոմատիկ ճշմարտություն է: Ըստ այդմ` կոնսենսուս ենթադրում է ռացիոնալ օրակարգ, հակառակ դեպքում` պատրանք է, որ քողարկում է քաղաքական, հասարակական հարաբերությունների դեգրադացիան, ճահճացումը:
Մյուս ուշագրավ հանգամանքն այն է, որ Հայաստանի իշխանությունները շատ հաճախ շփոթում են քաղաքականության նպատակն ու գործիքակազմը: «Եվ, և»-ն ընդամենը միջոց, սկզբունք է, որի նպատակը Հայաստանի սուբյեկտության մեծացումն է, անվտանգության ապահովումը: ԵՏՄ-ին անդամակցելը, միևնույն ժամանակ` ԵՄ-ի հետ համաձայնագիր ստորագրելն ինքնին դիվանագիտական նվաճում չէ, երբ, մի կողմից, չի նպաստում Հայաստանի տնտեսության զարգացմանը, մյուս կողմից` եվրոպական մոդելով պետության կառուցմանը: Իշխանությունները «և, և»-ի արդյունավետության մասին կարող են խոսել, երբ փաստացի քաղաքականության մակարդակում կարողանան ապացուցել, որ արտաքին քաղաքականության հարցերում կոնյուկտուրային, գուցե պարտադրված քաղաքական որոշումը չի խանգարում երկրի քաղաքակրթական ընտրությանը:
Նման բան մեզ որևէ մեկն առայժմ չի կարողացել ապացուցել: Հակառակը` Ռուսաստանի և Արևմուտքի հարաբերություններում շարունակվող էսկալացիան ամեն նոր առիթով ավելի է կաշկանդում Հայաստանի մանևրելու հնարավորությունը` միջազգային հարթակներում նրան նույնացնելով Ռուսաստանի հետ: Իհարկե, պատային այս իրավիճակը ստանդարտ և միաքայլ ելքեր չունի, մյուս կողմից` ժամանակավրեպ են դառնում նաև Հայաստանի իշխանության առաջին դեմքերի շաբլոն արտահայտությունները: Աշխարհն արագ է փոխվում, և այն բանաձևերը, որ կարող էին աշխատել երկու, երեք շաբաթ, ամիս առաջ, հիմա հնացած են:
