Երեկ ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում քննարկվում էր ԱԺ փոխխոսնակ Միքայել Մելքումյանի և «Ծառուկյան» դաշինքի մի քանի այլ պատգամավորների կողմից ներկայացված նախագիծը, որով նրանք առաջարկում են ավելացված արժեքի հարկից ազատել ապակու արտադրության համար հումք հանդիսացող կվարցի և այլ նյութերի ներմուծումը: Նախագծով առաջարկվում էր նաև նման արտոնություն սահմանել հրակայուն աղյուսի ներմուծման համար, որը օգտագործվում է վառարանների կառուցման և նորոգման համար, որտեղ էլ ձուլման եղանակով պատրաստում են ապակին: Կառավարությունը դրական եզրակացություն էր տվել նյութերի ներմուծմանը, և չէր համաձայնվել հրակայուն աղյուսի ներմուծման համար հարկային արտոնություն սահմանելու առաջարկին, պատճառաբանելով, որ Հայաստանում արտադրվում է հրակայուն աղյուս, և եթե ներմուծվողի համար հարկային արտոնություն սահմանվի, ապա տեղական արտադրողը կհայտնվի ոչ բարենպաստ վիճակում:
Պարզ է, թե ինչու են հատկապես «Ծառուկյան» դաշինքի պատգամավորները ներկայացրել այս առաջարկը. Հայաստանում ապակե տարաների արտադրությամբ զբաղվող ամենամեծ ձեռնարկությունը պատկանում է այդ դաշինքի պատգամավոր Մելիք Մանուկյանին: Մանուկյանը ցանկանում է հասնել հարկային արտոնության սահմանման, որպեսզի իր ձեռնարկության արտադրանքը մրցունակ լինի, կարողանա մրցակցել ներմուծվող արտադրանքի հետ: Սա խորհրդարանական լոբբինգի դասական օրինակ է: Բայց սրանից ողբերգություն չարժի սարքել, ավելի վտանգավոր են այն դեպքերը, երբ լոբբինգ է արվում հօգուտ ներմուծողների, որի արդյունքում տուժում է ներքին արտադրողը, իսկ նման դեպքերը քիչ չեն:
Երեկվա քննարկման ժամանակ հայտնի դարձան այլ հետաքրքիր փաստեր: Մասնավորապես՝ «Ելք» դաշինքի պատգամավոր, նախկին վարչապետ Արամ Սարգսյանը, որը նախկինում աշխատել է Արարատի ցեմենտի գործարանի փոխտնօրեն, և այժմ էլ զբաղվում է կրի արտադրությամբ, հայտարարեց, որ Հայաստանում մրցունակ չէ ոչ միայն ապակու, այլ նաև ցեմենտի և կրի արտադրությունը: Արամ Սարգսյանը առաջարկում էր, որ կառավարությունը ԱԱՀ-ից ազատի նաև հրակայուն աղյուսի ներմուծումը, քանի որ այդ աղյուսները օգտագործվում են նաև ցեմենտի արտադրության վառարաններում: «Շամոտային և խրոմմագնեզյալ աղյուսները մենք ներմուծում ենք Ուկրաինայից, Հայաստանում կա շամոտային աղյուսի արտադրություն Ալավերդիում, բայց այդ արտադրությունը չի ապահովում Հայաստանի ներքին պահանջարկը, բացի այդ, որակական առումով զիջում է ուկրաինականին՝ դիմացկուն չէ, շուտ է կոտրվում: Տարբեր գործոններով պայմանավորված Հայաստանում ցեմենտի արտադրությունը դարձել է ոչ մրցունակ, մենք երկու ցեմենտի գործարան ունենք, իսկ ցեմենտ սկսել ենք ներմուծել Իրանից: Հայաստանում կա կրի 6 արտադրամաս, բայց ոսկու գործարանը կիր է ներմուծում Վրաստանից, և առանց որևէ հարկման»,- նիստի ժամանակ հայտարարեց Սարգսյանը:
Նիստից հետո մեզ հետ զրույցում Սարգսյանը հիշեց, որ 90-ականների սկզբին, երբ ինքն Արարատի ցեմենտի գործարանի փոխտնօրենն էր և զբաղվում էր արտաքին տնտեսական կապերով, գործարանը ցեմենտ էր վաճառում ինչպես Իրանին, այնպես էլ Թուրքիային: «Այն ժամանակ մեր արտադրանքը բավական մատչելի էր ու մրցունակ, 1 տոննան մենք վաճառում էինք 55 դոլարով, և այդ գնով վաճառելու դեպքում բավական լուրջ շահույթ էինք ստանում: Համեմատության համար՝ այսօր ցեմենտի մեծածախ գինը 42 հազար դրամ է, մինչդեռ իրանցիները Երևանում ցեմենտը առաջարկում են 30 հազարով»: Ըստ Սարգսյանի՝ սրա պատճառը ոչ միայն հրակայուն աղյուսի և մյուս նյութերի թանկ լինելն է: Ամենահիմնականն այն է, որ Հայաստանը այսօր ունի տարածաշրջանի ամենաթանկ գազը և էլեկտրաէներգիան, և հայ արտադրողներն այլևս չեն կարող մրցել ոչ իրանցիների, և ոչ էլ վրացիների հետ, որտեղ կրի արտադրությունը Ազոտ գործարանի համար կողմնակի արդյունք է:
Հայաստանի իշխանությունները հասկանում են, որ սա չափազանց տհաճ վիճակ է, և չեն կարող փակել սահմանը և արգելել մրցակցությունը: Մեր տեղեկություններով՝ ստեղծված իրավիճակից միջանկյալ ելք է գտնվել: Արարատի ցեմենտի գործարանի սեփականատեր Գագիկ Ծառուկյանը ցեմենտի գործարան է կառուցում Մեղրու ազատ տնտեսական գոտում, որպեսզի այն ազատվի հարկումից և ինչ որ կերպ մրցունակ դառնա իրանականի համեմատ: Բայց հասկանալի է, որ սա ևս լուծում չէ: Լուծում կարող է լինել գազի և էլեկտրաէներգիայի էժանացումը, բայց դա մի քիչ անհավանական տարբերակ է: «Գազպրոմ»-ը չի կարող սահմանափակել իր ախորժակ հանուն այնպիսի մի չնչին նպատակի, ինչպիսին Հայաստանի տնտեսության մրցունակության ապահովումն է:
