«Առավոտ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արամ Աբրահամյանն այսօրվա խմբագրականում գրում է.
1659 թվականին՝ Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իոլանդիայի. լորդ-պրոտեկտոր Օլիվեր Կրոմվելի մահվանից մեկ տարի անց, նրա դիակը հանեցին գերեզմանից, կախեցին, իսկ այնուհետև քառատեցին: Այդպես էին Անգլիայում ավանդաբար պատժում հայրենիքի դավաճաններին: Նրանից առաջ Բրիտանիան ղեկավարում էր թագավոր Կարլ Աոաջինը, որին, սակայն, 1649 թվականին Կրոմվելի կողմնակիցները դատեցին՝ գտնելով, որ նա դավաճան Է և հայրենիքի թշնամի, և գլխատեցին: Ճիշտ Է, դրանից հետո գլուխը կտրեցին մարմնին (ինչը արգելված Էր օրենբով), որպեսզի մարդավարի թաղեն: Կրոմվելի դիակի նկատմամբ անգլիացիներն այդքան բարյացակամ չգտնվեցին և օրենբի տառին համապատասխան՝ մարմինը թաղեցին աոանց գլխի, իսկ գլուխը ցուցադրում Էին՝ որպես դավաճանության նմուշ: Միայն 1960 թվականին թաղեցին նաև գլուխը:
Այսօր թե Կարլ Աոաջինին, թե Կրոմվելին անգլիացիները հարգում և մեծարում են որպես պատմական դեմքերի: Մի քանի դար պահանջվեց, որպեսզի նրանք հասկանան՝ պետք չէ շտապել և այսօրվա քաղաքական կոնյունկտուրայի կամ անձնական նեղվածության տեսանկյունից գնահատել այս կամ այն գործչի արարքները, պատմական անցքերը: Պետք չէ շտապել՝ շատ ավելի խելամիտ է սպասել, մինչև անձնական հարաբերությունների ու աթոռակռվի ամբողջ տիղմը նստի, և հետո կմնա միայն մերկ փաստերի շարանը (համենայնդեպս, ցանկալի է, որ մնա): Անգլիացիները դարեր անընդմեջ պետություն են ունեցել, և այդ առումով նրանց գործը հեշտ է: Մենք մեծ ընդմիջումից հետո պետություն ունեցանք միայն 20-րդ դարում՝ ուրեմն պիտի հաշվի աոնենք թե եվրոպացիների և թե մեր համեստ փորձը:
Երբ մեզ մոտ որևէ մեկին բռնելու, պատժելու, գլխատելու և քառատելու կոչեր եմ լսում, հիշում եմ եվրոպացիների այդ ժամանակաշրջանը: Ավելին՝ երբ փորձում են աոանց հիմնավոր փաստերի նսեմացնել աոաջին դեմթերի պատմական դերը (ինչպիսին էլ այդ դեմքերը լինեն), դա նույնպես խոհեմ չեմ համարում: Օրինակ` երբ ասում են, որ Արցախյան պատերազմում մեր հաջողությունները տեղի են ունեցել ի հեճուկս Լևոն Տեր-Պետրոսյանի: Հիմա էլ մի տեղ կարդացի, որ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանն այդ պատերազմին չեն մասնակցել: Իհարկե, երեqն էլ թույլ են տվել բազմաթիվ սխալներ, բայց տարածել այդ սխալները պատմության վրա, նշանակում է այսօր արդեն վերաձևակերպել պատմությունը և նրա տեղը աոասպելաբանություն կերտել: 1992-94 թվականների պատերազմը և մեր ձեռքբերումներն այդ ոլորտում պատմական փաստ են: Թե ով ինչ լումա ունի այդ ձեռքբերումներում՝ կարելի է գնահատել միայն «սաոը գլխով»՝ ոչ շուտ, քան 30-40 տարի հետո:
Խմբագրականն ամբողջությամբ՝ կարդացեք «Առավոտ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
