«Այլընտրանք» բառն ու գաղափարը Հայաստանում արժեզրկված են հիմնավորապես: Հայաստանում այդ բառի տակ տարիներ շարունակ թաքնվել է օլիգարխիկ կուսակցություններից մեկը` քողարկելով քաղաքական դիրքորոշումների բացակայությունը: Արմատական ընդդիմությունն այլընտրանք գաղափարի նշանակությունը նսեմացրել է` հասցնելով իշխանությանը հասցեագրված քննադատության, հաճախ` հայհոյախոսության մակարդակի: Այլընտրանքի գաղափարը մարմնավորվում է ոչ թե բարձրագոչ հայտարարությամբ, մի ընտրության ժամանակ ստացած քվեով, այլ` արժեհամակարգային ու վարքագծային հատկանիշներով: Օրինակ՝ Սերժ Սարգսյանի թիմն ու նրա ընդդիմախոսներն ունեն անհաշտ հակադրություն, սակայն վերջիններին դժվար է համարել իրական այլընտրանք, որովհետև դրանց մեծամասնությունը ոչ միայն միևնույն եվրասիական մտածողության, մենթալիտետի կրող է, այլ նաև նույնանման ավտորիտար մինի հանակարգերի միջոցով է պայքարում իշխանության դեմ, իսկ ավելի ճիշտ կլինի ասել` իշխանության համար:
Մեծահարուստ գործարար Ռուբեն Վարդանյանն արժեհամակարգային հակադրության մեջ է ոչ միայն իշխանության, այլ նաև` ամբողջ քաղաքական համակարգի հետ: Մեր ամբողջ քաղաքական համակարգը գործում է սպառողական հոգեբանության տրամաբանությամբ` իշխանության և մյուս բոլոր խնդիրների լուծումն ակնկալելով դրսից, հիմնականում` Մոսկվայից: Վարդանյանի տրամաբանությունը, փիլիսոփայությունը միանգամայն տարբեր են. նրա նախագծերը` «Ավրորան», Դիլիջանի դպրոցը, Հայաստանի ու քաղաքակիրթ աշխարհի երկխոսության հարթակներ են: Մյուսները կարծում են, որ աշխարհը մեզ պարտավոր է բազմաթիվ հարցերում` ակամայից Հայաստանը դնելով լուսանցքում: Վարդանյանը կարծում է, որ մենք աշխարհի մաս ենք` փոխադարձ հաղորդակցության կանալներով և քաղաքակրթական ընդհանրության հենքով: Եթե պատկերավոր արտահայտվենք, ապա Վարդանյանը` «կամրջային Հայաստանի» իր տեսլականը հակադրում է մյուսների «խրամատային Հայաստանի» կարծրատիպին, ստատուս-քվոյին:
Հայաստանի քաղաքական համակարգում չկա որևէ այլ սուբյեկտ, այդ թվում` իշխանությունը, որի գործունեության օրակարգն այդքան ընդգրկուն, համահայկական լինի, ինչպիսին է Ռուբեն Վարդանյանի մոտ: Օրակարգի հագեցածությունը, գործունեության բազմահարթակությունը ու կրեատիզմն այլընտրանքի իրական դրսևորում են: Ընդ որում, Վարդանյանը համահայկական մասշտաբի գործիչ է` դրանից բխող հետևանքներով: Նա Հայաստանում անում է այն, ինչը չեն կարողանում անել իշխանություններն իրենց անտաղանդության հետևանքով, նա իր կրեատիվիզմով փակում է Սփյուռքի կառույցների հնացած օրակարգի առաջացրած ճեղքը:
Եվ վերջապես` վարքագծային մի առանձնահատկություն, որը Վարդանյանին առանձնացնում է բոլորից: Նա չի հրապարակայնացրել, բարձրաձայնել քաղաքական ամբիցիաների, հավակնությունների մասին, իր ազգականներին չի խցկել պառլամենտ կամ իշխանության այլ մարմիններ: Նա, բոլորից մեկուսի, ստեղծում է Նոր Հայաստանի մանրակերտը` ընտրության ազատություն տալով մեր ժողովրդին` հայրենիքում և Սփյուռքում: Հենց ազատության գաղափարի նկատմամբ ընկալման տարբերությունն է, որ մեծ ջրբաժանի դեր է կատարում համակարգի և Վարդանյանի միջև: Նրա նախագծերի հերոսը մարդն է` իր ազատություններով, իրացման հեռանկարով:
Վարդանյանի ընկալմամբ` ինչքան շատ լինեն ազատ մարդիկ, այնքան ավելի պատասխանատու իշխանություն կունենանք: Ցանկացած կրեատիվ գաղափար ավտորիտար իշխանության թշնամին է, էլ չեմ խոսում Նոր Հայաստանի տեսլականի մասին, որը, եթե ոչ այսօր, ապա վաղը, կարող է հեղափոխական էֆեկտ ունենալ: Այս առումով` իշխանության համար Վարդանյանն արդեն պրոբլեմ է, եթե նույնիսկ չունի քաղաքական ամբիցիաներ, մանավանդ, որ հասարակության և բիզնեսի ինտելեկտուալ խմբերը երես են թեքում իշխանություններից` համագործակցության դաշտ բացելով գործարարի հետ: Նրա նախագծերը կողմնորոշված են հենց մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը, մի բան, որ անցած տարիներին հետևողականորեն ոչնչացվել է իշխանությունների կողմից: Վարդանյանն` իր ծրագրերի խորքային բովանդակությամբ, խարիզմայով նման է թուրք վտարանդի գործիչ Գյուլենին, որը Էրդողանի դաշնակցից հակառակորդի վերածվեց հենց իր համակարգային մտածողության հետևանքով:
Հիմա Վարդանյանը չի հայտարարել իր քաղաքական հավակնությունների մասին, ըստ այդմ` «լեգիտիմացված» չեն նրա նկատմամբ իշխանությունների ճնշումները: Մյուս կողմից` Ռուբեն Վարդանյանը սիրված է Հայաստանում, ընդունվում է ռուսական իշխանության շրջանակներում և հարգված է աշխարհի հեղինակավոր համալսարանական շրջանակներում, նա չի գռփել, չի թալանել: Կարելի է ասել` նա անխոցելի կերպար է: Իհարկե, քննադատները կարող են ասել, թե Ամուլսարը շահագործվում է նրա «Ամերիա» բանկի վարկավորմամբ, դավադրության սիրահարները կհիշեն, որ նրա կինը հրեա է, սակայն Վարդանյանի ուժը հենց նրանում է, որ չի պատսպարվում բարձր պարիսպների կամ հաստավիզ թիկնապահների թիկունքում, և որպես հրապարակային մարդ, կարող է տալ այս հարցերի պատասխանները: Կարևորն այն է, որ հայությանը ներկայացվել է այլընտրանքային Հայաստանի տեսլականը: Դա արվել է քաղաքակրթական ընտրության հենքով` առանց իշխանության կամ ընդդիմության մանր հաշիվների մեջ մտնելու, առանց կրակոցների ու «Ծռության», առանց «ՍԱՍ»-երի ու «Ռոբսոնների»:
