Առաջին հայացքից թվում է, թե Հայաստանում տեղի է ունենալու բավական մրցակցային ընտրություն, որին մասնակցում են մի շարք դաշինքներ և ուժեր, ընդ որում՝ ամենատարբեր գուներանգներով, մեծ դիապազոնով: Իրականում, սակայն, այդ բազմազանության տակ, ըստ էության, թաքնված է Հայաստանի քաղաքացու ընտրության բացակայությունը:
Եթե նախկինում այդ բացակայությունը ոչ թե քողարկվում, այլ ներդրվում էր ուժով, այսինքն՝ քաղաքացին բախվում էր իշխանության կեղծիքի ֆիզիկական դրսևորումներին, ապա տարեցտարի իշխանությունը որդեգրեց քողարկման մարտավարությունը և սկսեց հանդես գալ տարբեր դեմքերով, ձևավորել արհեստական մրցակցություն՝ այդպիսով մի կողմից՝ մրցակցային ընտրության պատրանք ստեղծելով, մյուս կողմից՝ ստեղծելով մի միջավայր, որտեղ, ըստ էության, ում էլ ձայն տա քաղաքացին, ի վերջո՝ պարզվում է, որ ձայնը գնալու է իշխանությանը, քանի որ բազմազան դերակատարների ճնշող մեծամասնությունը վճռորոշ կերպով գտնվում է այդ իշխանության ազդեցության ներքո: Ազդեցության պատճառները տարբեր են, բայց արդյունքը դրանից չի փոխվում:
Այդպիսով ստեղծվում է պսևդոժողովրդավարական և պսևդոմրցակցային ընտրության պատրանք և կատարելագործվում է այդ միջավայրը: Իսկ իրականում քաղաքացու ընտրության հնարավորությունը էլ ավելի է սահմանափակվում: Ավելին, ըստ էության սահմանափակվում է նաև քաղաքացու ընտրության մասնակցության հնարավորությունը, մասնակցությունն ինքնին:
Բանն այն է, որ քաղաքական կյանքում կամ ներքաղաքական կյանքում իշխանության ակտիվ միջամտությամբ կամ նախաձեռնությամբ ստեղծվում է միջավայր, երբ մասնակից սուբյեկտների մեծ մասը, առանձին բացառություններով հանդերձ, ոչ թե պայքարում են ձայնի համար, այլ ընդամենը աշխատում են մոբիլիզացիայի ուղղությամբ: Այսինքն՝ իշխանության տոտալ ազդեցություն և մրցակցության տպավորություն, բայց իրականում ընտրության բացակայություն ձևավորող ուժերը ունեն իրենց հստակ շրջանակը, այսպես ասած՝ «ֆոկուս ընտրազանգվածը»: Նրանք դրանից դուրս չեն ցուցաբերում հավակնություն, այլ ընդամենը մրցակցում են միմյանց հետ այդ ֆոկուս ընտրազանգվածի առավելագույն արդյունավետ մոբիլիզացիա ապահովելու և թվաբանություն ստանալու համար: Հետո այդ ստացածն, իհարկե, դառնում է արդեն ներհամակարգային առևտրի առարկա, սակայն ընտրապայքար քաղաքացու ձայնի համար, որպես այդպիսին, այլևս գոյություն չունի:
Դրանով առավելագույնը զբաղվում է մեկ-երկու ընդդիմադիր ուժ, որոնք, սակայն, ունեն ռեսուրսների լուրջ խնդիր: Նրանք պատրաստ են քաղաքական մրցակցության, բայց բանն էլ հենց այն է, որ Հայաստանում ներդրված է բացառապես ռեսուրսային-կազմակերպական մրցակցություն՝ մոբիլիզացիոն, «զորակոչային» տրամաբանությամբ:
Այդպիսով ստեղծվում է խորքային առումով նոր մի իրավիճակ, երբ քաղաքացի հասկացությունը, քաղաքացի ինստիտուտը ինքնին դուրս է բերվում, մեկուսացվում է ընտրական գործընթացից, ինչն էլ քողարկվում է մրցակցության իմիտացիայով:
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
