«Առաջին լրատվական»- ի զրուցակիցն է դերասանուհի Թամար Հովհաննիսյանը:
-Հայաստանում վերջին շրջանում արմատական փոփոխություններ են նկատվում, նոր կառավարություն է ձևավորվել, երեկ ՊԵԿ նախագահը հայտարարեց, որ պայքարելու է ստվերի դեմ, մենաշնորհների դեմ: Ընդհանուր առմամբ՝ ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը, և արդյոք այս փոփոխությունները կարո՞ղ են իրական նպատակներ ունենալ:
-Արդյո՞ք այս փոփոխություններն արմատական են: Ես կարծում եմ, որ արմատական չեն, փոփոխությունները արտաքին, կոսմետիկ բնույթ են կրում: Եվ ես գտնում եմ, որ եթե կա սարդոստայն, իսկ Հայաստանում կա սարդոստայն, ապա պետք է սարդին հեռացնել: Մինչև սարդին չհեռացնես, չի վերանա այդ ոստայնը: Այս փոփոխությունները կոսմետիկ են, որովհետև գլխավոր անձը՝ նախագահ Ս. Սարգսյանը, որի շուրջը ձևավորվել է ամբողջ օլիգարխիկ համակարգը, դեռևս շարունակվում է մնալ իր տեղում:
–Տիկին Հովհաննիսյան, ենթադրվում է, որ 2017-ից հետո Հայաստանում կլինի խորհրդարանական համակարգ: Ի՞նչ եք կարծում, այս համակարգը հնարավորություն կտա՞, որ արդեն միայն մեկ հոգի չազդի որոշումների կայացման վրա, այլ իսկապես խորհրդարանական համակարգ ունենանք:
-Ո՛չ: Կարծում եմ, որ ամեն ինչ պետք է արվեր և դեռ պիտի արվի, որպեսզի այդ ընտրությունները բոյկոտվեն, տեղի չունենան կամ մինչ այդ ինչ-որ մի բան տեղի ունենա, որ կկանխի ընտրությունները: Ընտրությունների հետ ես հույսեր չեմ կապում և գտնում եմ, որ որքան էլ խորհրդարանից հեռացվեն օդիոզ և արգահատելի տիպերը, միևնույն է, այնտեղ ինչ-որ վճռորոշ հատված չի կարող գոյանալ, որը իր ձեռքը վերցնի պետության կառավարման ղեկը: Ես խորհրդարանական համակարգը երևի լավ չեմ հասկանում, բայց որքան որ գիտեմ, ընդհանրապես հայերը չեն կարող հանրային ղեկավարման ներքո զարգանալ կամ պետություն կառուցել կամ կնճռոտ հարցեր լուծել և այլն: Կարծում եմ, որ կեղծ հանրաքվեով է անցել նոր Սահմանադրությունը, և հույս ունեինք, որ մինչև 2017թ. պիտի կանխեինք դա, բայց, ինչպես տեսնում եք, շատ խանդավառ կերպով բոլորը գնում են ընդառաջ դեպի ընտրությունները:
–Իբրև մշակույթի ոլորտի ներկայացուցիչ՝ ինչպե՞ս ընդունեցիք մշակույթի նախարարի փոփոխությունը: Տարիներ շարունակ կարծես թե մեծ դժգոհություններ կային Հասմիկ Պողոսյանից, ի՞նչ ակնկալիքներ կան Արմեն Ամիրյանից, նա արդեն մի քանի արտահայտություններ է արել և բուռն քննադատությունների է արժանացել, մասնավորապես՝ քննադատվեց տպարանի շենքի քանդումից հետո նրա մեկնաբանությունը: Ի՞նչ եք կարծում, կարո՞ղ է փոփոխություններ առաջարկել ոլորտին:
-Իբրև անձ՝ լավ տղա է, ճանաչում եմ, ե՛ւ բարեկիրթ է, ե՛ւ բարետես, կոնֆլիկտների չգնացող, բայց վերադառնալով սարդոստայնին՝ ասեմ, որ մինչև սարդը չհեռացվի, ոչինչ չի փոխվի, կլինի մի քիչ ուրիշ տեսակի Հասմիկ Պողոսյան, որովհետև տվյալ պարագայում նախարարությունները մեր իրավիճակում, խողովակներ են, որոնցով պետական բյուջեն հոսում է այս կամ այն տեղը: Եվ կշարունակվի նույն ձևով: Ես ցավում եմ, բայց բոլոր ոլորտներն են այդպես քայքայված, իսկ արվեստի, մշակույթի ոլորտը իրոք ծանր վիճակում է և կախվածություն ունի ֆինանսներից, ֆինանս մուրալու առաջնահերթություն ունի, իսկ դա դեռ կշարունակվի: Արվեստը չի կարող այդպես զարգանալ, չի կարող արվեստը կախված լինել պետական բյուջեից. ինչ-որ անձերի քծնել, խնդրել, որ իրենց դրամ տրամադրեն, որ իրենք արվեստի գործ ստեղծեն: Շատ որոշակի մեխանիզմ և համակարգ պահանջող արտադրություն է արվեստի ոլորտը, որը պետք է կառուցել, պետք է ստեղծել այդ միջավայրը, որ հնարավոր լինի, որ արվեստագետը գործի ազատ, ոչ կախյալ:
-Այսինքն՝ հիմա բոլոր այն արվեստագետները, որոնք ստեղծագործում են, կախվածության մե՞ջ են պետությունից՝ այն առումով, որ ասենք, անմիջապես աջակցություն են ստանում նախարարությունից:
-Այն արվեստագետները, որոնք այսօր աշխատում են, ինչպես տեսաք վերջին իրադարձությունների ժամանակ, աշխատում են հեռու մնալ նման շարժումներից, բողոքի ակցիաներից, որովհետև կախյալ են, երևացին թե չէ, գործից կզրկվեն, այլևս առաջարկ չեն ունենա, փող չեն կարող ստանալ, թատրոնում դեր չեն կարղանա ստանձնել, կարծում եմ՝ նորություն չեմ ասում:
-Տիկին Հովհաննիսյան, Միացյալ Նահանգներից վերադառնալուց հետո բավականին ակտիվ էիք թատերական ներկայացումներ բեմադրելու առումով: Ձեր հնչեցրած խոսքը ինչ-որ առումով փակե՞լ է Ձեր ճանապարհը դեպի թատրոն:
-Մինչ այդ արդեն փակվել էր: Ես ԱՄՆ-ից վերադառնալուց հետո ընդամենը մեկ պիես եմ բեմադրել, դա արել եմ Մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանի միջամտությամբ, որովհետև պիեսս առած վազում էի այս թատրոնից մյուսը, բոլորն ասում էին՝ գնա փող բեր, այնպես, ինչպես Թատերական ինստիտուտում երբ որ ասում եմ կուրս ունենամ, նորից ասում են՝ գնա Կրթության և գիտության նախարարություն, փող բեր, էնքան են մարդիկ սահմանափակվել «գնա փող բեր հասկացությամբ», որ այլևս ոչ մի ուրիշ ճանապարհ չեն թողնում այն մարդու համար, որն ուզում է ինչ-որ գործ անել: Եվ ես այդպես գնացի Պարոնյանի անվան թատրոն, էլի ասացին՝ գնա փող բեր, և ես նախարարություն գնացի, այդքան էլ հեշտ բան չէր, պետպատվեր եղավ, գումար փոխանցեցին թատրոն, և ես շատ արագ կարողացա բեմադրել այդ պիեսը: Մյուս բոլոր իմ ծրագրեր չեն իրականացել, որովհետև ես այդ ձևով աշխատելը համարում եմ սխալ: Երբեք ստեղծագործողը չպետք է վազվզի և փող խնդրի. հենց այդտեղ է ազատությունը կորչում և առաջանում է կախվածությունը:
Հիմա ԱՄՆ-ում, որ ընտրություններ են, Հոլիվուդը միշտ շատ ակտիվ է եղել ընտրությունների հարցում և ընդհանրապես ունի որոշակի քաղաքացիական դիրքորոշում:
-Ըստ Ձեզ՝ այս անգամ ինչպե՞ս կլինի:
-Այս անգամ մի քիչ տարբեր է, որովհետև հիմնական գերաստղերը հակված էին Բերնի Սանդերսի թեկնածությանը, որը դուրս մնաց, հիմնականում Հոլիվուդը լիբերալ դեմոկրատական թեկնածուների է միշտ սատարել, այս անգամ էլ այդպես էր: Ամենայն հավանականությամբ Հիլարի Քլինթոնը կանցնի: Բայց կան նաև շատ արմատական հանրապետականներ: Ընդհանրապես արվեստի աշխատողները, դերասանները, ռեժիսորներն այնտեղ ունեն շատ ցայտուն քաղաքացիական դիրքորոշում, շատ բան է արվում նրանց միջոցով:
-Այստեղ էլ ընտրությունների ընթացքում մենք տեսնում ենք, որ շոու բիզնեզի ներկայացուցիչները կանգնում, օրինակ, հիմնականում ՀՀԿ-ի կողքին:
-Որովհետև ազատ չեն: Իսկ այնտեղ ազատ են:
-Այնտեղ ազատորեն քաղաքացիական իրենց դիրքորոշումն են արտահայտում, իսկ այստեղ կաշկանդված են Բաղրամյան 26-ի՞ց:
-Ոչ թե կաշկանդված են, այլ ստիպված են քծնել, եթե չքծնեն, չեն ունենա ասպարեզ:
-Պայքարի ինչպիսի՞ մեխանիզմի կողմնակից եք դուք: Օրինակ՝ «Սասնա ծռեր» քաղաքական խորհուրդ առաջարկել է ճանապարհային քարտեզ, որտեղ լոկալ և զանգվածային ընդվզման, ցանցային համակարգ ձևավորելու մասին է խոսվում: Պատկերացնո՞ւմ եք այնպիսի մեթոդ, որ արդյունավետ լինի և ի՞նչ կարծիք ունեք այս ճանապարհային քարտեզի մասին:
-Համաձայն եմ ճանապարհային քարտեզում արտահայտված բոլոր կետերի հետ, խնդիրը սա իրականացնել է: Ընդհանրապես իշխանափոխության կամ համակարգ փոխելու երկու պարզ ճանապարհ կա՝ մեկը այն էր, ինչ արեցին «Սասնա ծռերը», մյուսը՝ համաժողովրդական ընդվզումը, համաժողովրդական ասելով՝ նկատի չունեմ 15 000 կամ 50 000 մարդ, այլ նկատի ունեմ երկրի բնակչության առնվազն մեկ քառորդը:
Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում:
