Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Հասան Ռուհանին 2013թ. ընտրվելուց ի վեր առայժմ ոչ մի անգամ չի այցելել Հայաստանի Հանրապետություն, թեև նա դեռևս հունիս ամսին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարի հետ Թեհրանում կայացած հանդիպմանը ասել էր, թե շուտով գալու է Հայաստան:
Մոտ մեկ ամիս առաջ հարցին անդրադարձավ Հայաստանում Իրանի դեսպան Սաջջադին՝ հայտարարելով, որ Ռուհանիի այցը շրջադարձային կետ կլինի հայ-իրանական հարաբերություններում: Մի քանի օր առաջ հարցը մեկնաբանել է նաև Իրանի արտգործնախարարության խոսնակ Բահրամ Ղասեմին և կրկին չի նշել հստակ ժամկետներ, պարզապես ասել է, թե իրենք հույս ունեն, որ Ռուհանիի այցը Հայաստան տեղի կունենա որքան հնարավոր է՝ շուտ:
Ինչո՞ւ է ձգձգվում հարևան երկրի նախագահի երկար սպասված այցը: Իրանագետ Էմմա Բեգիջանյանը պատասխանելով այս հարցին՝ ասում է, որ դա կարող է կապված լինել տարածաշրջանային ընդհանուր լարվածության, մասնավորապես՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների սրման, նաև ներքին խնդիրների հետ, բայց չի կարծում, թե խնդիրներ կան հայ-իրանական հարաբերություններում:
Ամեն դեպքում փաստ է, որ Իրանի նախագահը երեք տարվա ընթացքում որևէ այց չի կատարել Հայաստան՝ ի տարբերություն հարևան Ադրբեջանի, որտեղ Ռուհանին երկու անգամ եղել է պաշտոնական այցով՝ չհաշված տարբեր առիթներով կատարված աշխատանքային այցերը: Այս իմաստով իրանագետ Էմմա Բեգիջանյանը հակված է համաձայնելու մեզ հետ այն հարցում, որ այս փաստն ինքնին ցույց է տալիս, որ գուցե հայ-իրանական հարաբերությունների մասին պատկերացումները մեզանում ինչ-որ տեղ գերագնահատված են: Մյուս կողմից, սակայն, փորձագետն ավելացնում է, որ Իրանը այժմ ավելի շատ ուշադրություն է դարձնում այն երկրներին, որոնց հետ խնդիրներ ունի:
«Իհարկե, դա էլ կարող ենք ասել: Բայց քանի որ Հայաստանի հետ Իրանը խնդիրներ չունի, կարող է Հայաստանը մի կողմ դնել, չկարևորել, իսկ Ադրբեջանի հետ խնդիրներ ունի, ուրեմն խնդիրները անհրաժեշտ է լուծել, հարթել»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում նշեց Բեգիջանյանը՝ հիշեցնելով ամիսներ առաջ Բաքվի հնչեցրած սպառնալիքը, որ եթե Ռուհանին գնա Հայաստան, Ադրբեջանի նախագահը կայցելի Իսրայել: Էմմա Բեգիջանյանը կարծում է, որ այս գործոնը նույնպես կարող է ազդել իրանական կողմի վարքագծի վրա:
Իրանագետն այս համատեքստում առանձնացնում է ևս մի կարևոր խնդիր՝ կապված արարողակարգային հարցերի հետ: Խոսքը Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցելել-չայցելելու մասին է: «Եթե Ռուհանին գա Երևան ու այցելի Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր,- ասում է մեր զրուցակիցը,- կնեղանան Թուրքիան ու Ադրբեջանը, իսկ եթե չգնա, մենք կնեղանանք»:
«Այս խնդիրը միշտ եղել է, որովհետև Ադրբեջանը, Թուրքիան փշոտվում են դրանից: Օրինակ՝ Խաթամին գնաց (Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր), բայց ինչ-որ մի ձև, լղոզված, իսկ Ահմադինեժադը պատրվակ գտավ, թե իբր շտապ գործ ունի Թեհրանում, և թողեց գնաց:
Եթե Ռուհանին պաշտոնական այցով գա, պիտի գնա Ծիծեռնակաբերդ: Եթե գնա… հիմա բավական լարված են փոխհարաբերությունները Թուրքիայի հետ Իրաքի հարցով: Նույնիսկ վերլուծաբանները խոսում են այն մասին, որ Իրաքում կարող է առճակատում լինել Իրանի և Թուրքիայի միջև»,- նշեց Էմմա Բեգիջանյանը:
