ՄՖԿ-ն Բրիտանական Lydian International-ի բաժնետերերից է, որի հայաստանյան դուստր Գեոթիմը պատրաստվում է շահագործել Ամուլսարի ոսկու հանքավայրը:
ՄՖԿ-ի հանքարդյունաբերական ներդրումային նախագծերում բնապահպանական ու սոցիալական հարցերով մասնագետ Ռայմի Բելթրանը պատմել է Մեդիամաքս-ին ՄՖԿ-ի բնապահպանական և սոցիալական պահանջների մասին, ինչպես նաև այն մասին, թե ինչպե՞ս է կորպորացիան վերահսկում իր հաճախորդ ընկերություններին:
– Որո՞նք են ՄՖԿ-ի կողմից հաճախորդ հանքարդյունաբերական ընկերություններին առաջադրվող բնապահպանական և սոցիալական պահանջները:
– Հավանաբար գիտեք, որ ՄՖԿ-ն ունի բնապահպանական և սոցիալական կատարողականի չափանիշներ, որոնք հանրային են և հիմնված են միջազգային լավագույն փորձի վրա: Մեր հաճախորդները, ներդրումներ ներգրավելու համար, պետք է որդեգրեն այդ սկզբունքները: Իհարկե, բնապահպանական և սոցիալական ռիսկերի կառավարումը կարող է չափվել ներդրումների մեծությամբ և աշխատանքների ծավալով: Նկատի ունեմ այն, որ հետախուզական աշխատանքների ժամանակ, երբ բնապահպանական և սոցիալական ռիսկերը դեռ զգալի չեն, մեր կողմից առաջադրվող պահանջները ևս տարբերվում են այն պահանջներից, որոնք առաջադրվում են գործող հանքին:
Կատարողականի չափանիշների հիմքում ընկած է բնապահպանական, սոցիալական, առողջության և անվտանգության վրա ազդեցության պատշաճ գնահատականը և այս ազդեցությունը նվազագույնին հասցնելուն միտված անհրաժեշտ միջոցառումները:
Սա մեր բոլոր ներդրումների դիմաց առաջադրվող պահանջների ընդհանուր նկարագիրն է:
Ինչպես գիտեք, ՄՖԿ-ն Lydian International-ի բաժնետերերից է, որի հայաստանյան դուստր Գեոթիմը պատրաստվում է շահագործել Ամուլսարի ոսկու հանքավայրը: Այս և մյուս նախագծերում մեր ներգրավվածության պատճառն ամենևին շահույթը չէ: Մենք զարգացման ինստիտուտ ենք, որի նպատակն է նպաստել զարգացող երկրներում տնտեսական աճին և տնտեսական հնարավորությունների ստեղծմանը: ՄՖԿ-ն ներգրավված է բազմաթիվ տարբեր ոլորտներում, որոնց թվում են վերականգնվող էներգետիկան, բանկային հատվածը, վերամշակող արդյունաբերությունը և հանքարդյունաբերությունը:
Ամուլսարի նման նախագծերին մենք վերաբերվում ենք որպես հնարավորության՝ աջակցելու մի ծրագրի, որը երկարաժամկետ օգուտ կբերի երկրին՝ ստեղծելով հարկային եկամուտներ, աշխատատեղեր, ինչպես նաև սահմանելով հանքերի շահագործման լավ չափանիշներ:
Այս ամենը արվում է հստակ սոցիալական և բնապահպանական չափանիշների պահպանման հետ մեկտեղ զարգացում ապահովելու համար: Ինչպես արդեն նշեցի, մեր կատարողականի չափանիշները հիմնված են լավագույն միջազգային փորձի վրա, դրանք կիրառվում են նաև ավելի քան 70 «էվկատորյան» բանկերի կողմից:
– Ինչպե՞ս է ՄՖԿ-ն վերահսկում իր հաճախորդ ընկերություններին: Կա՞ արդյոք հավանականություն, որ նրանք դիմեն մեքենայությունների՝ գումար խնայելու համար:
– Հաճախորդ ընկերությունների հետ աշխատելիս մեր շփումը չի սահմանափակվում ֆինանսական փաստաթղթերով` մենք իրականացնում ենք խիստ ստուգումներ և վերահսկողություն: Կախված նախագծի ռիսկայնությունից, մենք տեղում իրականացնում ենք տարեկան, կիսամյակային կամ եռամսյակային պարբերականությամբ ստուգումներ: Մեզ հետ աշխատող ընկերությունները տարեկան կտրվածքով պետք է ներկայացնեն բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության վերաբերյալ հանգամանալից հաշվետվություններ:
– Այդուհանդերձ, արդյոք եղե՞լ են բնապահպանական առումով անհաջող նախագծեր՝ անգամ ՄՖԿ-ի կողմից վերահսկողության պարագայում:
– Հանքարդյունաբերությունը բարդ ոլորտ է և մենք չենք կարող համոզված պնդել, որ մեր ներգրավվածությամբ բոլոր նախագծերում ամենինչ փայլուն է: Մեզ համար կարևոր է գործընկեր ընկերություններում պատրաստակամություն տեսնել լավագույն չափանիշները որդեգրելու ու այսպես կոչված մշտական բարելավման ցիկլով աշխատելու առումով: Մեր աշխատանքի մի մասն է օգնել ընկերություններին հայտնաբերել առկա բոլոր թերացումները և միասին վերացնել դրանք:
– Վերջերս կորպորացիայի ներկայացուցիչները այցելել են Ամուլսար: Ի՞նչ կարծիքի եք Գեոթիմի բնապահպանական և սոցիալական քաղաքականության վերաբերյալ:
– Մենք շարունակում ենք աջակցել ընկերությանը՝ լավագույն բնապահպանական և սոցիալական չափանիշների ներդրման գործում: Աջակցում ենք, որպեսզի հանքի կառուցման փուլը համապատասխանի մեր չափանիշներին, ինչպես նաև կատարվի մեր կատարողականի չափանիշներին համահունչ Բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության գնահատում: Սա այն աշխատանքն է, որը պետք է իրականացվի ընկերության կողմից նախքան բուն հանքի շինարարությունը: Ինչ վերաբերում է ընկերության սոցիալական քաղաքականությանը, ապա մենք շատ ենք տպավորվել այն աշխատանքով, որը տարվել է Գեոթիմի կողմից ազդակիր համայնքներում: Սա վկայում է այն մասին, որ ընկերությունն ավելի քան հաստատակամ է տվյալ համայնքներում արդյունավետ նախագծերի իրագործման և կարողությունների զարգացման հարցում:
– Դուք ծնունդով Պերուից եք, որտեղ IFC-ն ներդրումներ է անում խոշորագույն հանքարդյունաբերական նախագծում: Կարո՞ղ եք անկեղծ ասել, կա՞ արդյոք իրական դրական տեղաշարժ հանքի հարևանությամբ գտնվող համայնքների բնակիչների կյանքում՝ որպես հանքը շահագործողի սոցիալական քաղաքականության արդյունք:
– Հանքարդյունաբերությունն ընկած է Պերուի տնտեսական հաջողության հիմքում: Այն շատ կարևոր ճյուղ է՝ երկրին եկամուտ ապահովելու առումով:
Հանքարդյունաբերությունը մեր երկրում իրոք մեծապես նպաստում է տարածաշրջանային և համայնքային զարգացմանը: Այդուհանդերձ, այնտեղ ևս կան բնապահպանական և սոցիալական ռիսկեր, որոնք պետք է ուշադիր կառավարել: Պերույում կան բազմաթիվ հանքեր, որոնցից շատերի շահագործման դրական արդյունքները շոշափելի են:
– Հայաստանը ևս հանքարդյունաբերող երկիր է: Այս փոքր երկրում գործում են ավելի քան 600 հանքեր: Հանքարդյունաբերությունն ապահովում է Հայաստանի արտահանման ավելի քան կեսը և ՀՆԱ-ի շուրջ 5%-ը: Բայց, եթե անկեղծ լինենք, մեր երկրում շատ քիչ են դեպքերը, երբ հանքարդյունաբերությունն իրոք նպաստում է ազդակիր համայնքի զարգացմանը:
– Ցավոք, ես տեղյակ չեմ Հայաստանի այլ հանքարդյունաբերական նախագծերից` առնչվել են միայն Ամուլսարի հետ, որտեղ այցելել եմ մի քանի անգամ:
Բայց, արձագանքելով ձեր դիտարկմանը, կասեմ, որ ընկերությունները պետք է սկսեն գիտակցել իրենց պատասխանատվությունը, պետք է հասկանան, որ տեղական համայնքների համար զարգացման հնարավորությունների ստեղծումը բխում է իրենց իսկ շահերից: Կարծում եմ, այդ ընկերությունների մենեջմենթը պետք է ուշադրության կենտրոնում պահի այն հարցը, որ զարգացման հնարավորություններն իրագործվեն նաև տեղական մակարդակում:
Կարծում եմ, շատ կարևոր է, որպեսզի ընկերությունները լինեն պատասխանատու և ուշադիր մտածեն այն մասին, թե ինչպես են վերաբերվում տեղական համայնքներին: Վերցնենք Lydian-ը. անգամ գործունեության վաղ շրջանում իրենք արդեն ակտիվ քայլեր են ձեռնարկում տեղաբնակներին աշխատանքով ապահովելու, տեղական զարգացման ծրագրերին, դպրոցներին, հիվանդանոցներին և այլ հաստատություններին աջակցելու ուղղությամբ: Ահա թե ինչն ենք մենք անվանում պատասխանատու աշխատաոճ: Հուսով ենք, որ Գեոթիմը օրինակ կդառնա հայաստանյան այլ հանքարդյունաբերող ընկերությունների համար:
