Երեք տարի է՝ կառավարության մշակած պետական աջակցության ծրագրով Լոռու մարզի գյուղական համայնքները 1 տարվա ընթացքում վճարելու պայմանով ապահովվում են կարտոֆիլի, գարու, ցորենի սերմացուով, ազոտական պարարտանյութով և դիզվառելիքով: Գյուղացին այնուհետև վաճառում է ստացված բերքը և վճարում սերմացուի համար՝ կիլոգրամը 160 դրամով: Գյուղի պահանջարկի վերաբերյալ յուրաքանչյուր գյուղապետ ինքն է հայտ ներկայացնում, և պետությունը սերմացուն բաշխում է այդ հայտերի հիման վրա: Պայմանագրերը գյուղապետերն են կնքում, ապա ցուցակով սերմացուն բաժանում գյուղի առանձին տնտեսությունների: Կառավարության որոշմամբ` առաջին վերարտադրության սերմացուն հատկացվում է 3 հա-ից ավելի, իսկ էլիտարը՝ 7 հա-ից ավելի հողատարածք ունեցողներին:
Լոռու մարզպետարանի աշխատակազմի գյուղատնտեսության և բնապահպանության վարչության պետ Գրիգոր Հակոբյանի խոսքով՝ 3 տարվա ընթացքում տարեցտարի թե՛ սերմացուի ու դիզվառելիքի պահանջարկն է մեծացել, թե՛ ցանքն ու բերքատվությունը: Կարտոֆիլի բերքն այս տարի 3900 հա է՝ անցյալ տարվա համեմատ ավելացել է 200 հա-ով: Ցորենի աշնանացանն անցյալ տարի 7401 հա էր, այս տարի` 8738 հա, գարին անցյալ տարի 1663 հա էր, այս տարի՝ 1865 հա:
Միաժամանակ Լոռու երեք գյուղերի` Ճոճկան, Այգեհատ, Միխայելովկա, գյուղապետերի նկատմամբ Լոռու մարզպետարանի կողմից դատական գործընթացներ են սկսվել՝ 2011 թվականի առաջին վերարտադրության աշնանացան ցորենի գումարները չվճարելու համար: Երեք համայնքների պարտքը ընդհանուր առմամբ կազմում է 5 մլն 300 հազար դրամ: «Գյուղի ժողովրդին է բաժանվել, իրենք ունեն ցուցակները, թե ովքեր են ստացել»,-հավաստիացնում է Լոռու մարզպետարանի աշխատակազմի գյուղատնտեսության և բնապահպանության վարչության պետ Գրիգոր Հակոբյանը: Հարցին` գյուղապետերը սերմացուի գումարները հավաքելով՝ պետությա՞նը չեն վերադարձրել, թե՞ ընդհանրապես չեն հավաքել, պատասխանում է. «Չեն հավաքել ժողովրդից ինչ-որ»: Վարչության պետը գյուղապետերի կողմից պարտքը չվերադարձնելը կապում է նրանց՝ վերջին ՏԻՄ ընտրություններում չվերընտրվելու հետ: «Տարբեր պատճառներ են բերում: Գյուղ կա, որ գյուղապետը արդեն չի վերընտրվել, օրինակ՝ Ճոճկանի, ու ժողովրդից կամ հավաքել է, կամ չի հավաքել»:
Նշված երեք համայնքների գյուղապետերից «Առաջին լրատվական»-ին հաջողվեց զրուցել Միխայելովկայի գյուղապետ Լևոն Դիլբարյանի հետ, ով վերընտրված ղեկավար է: Վերջինիս փոխանցմամբ՝ պարտքը չվերադարձնելու պատճառն այն է, որ կարկուտից տուժած բերքը չի կարողացել վաճառել: Նրա խոսքով` այդ մասին տեղյակ են նաև Լոռու մարզպետարանում. հանձնաժողով է եկել և արձանագրել վնասի չափը:
– Եթե վնաս եք կրել, ինչը արձանագրված է, այդ դեպքում ինչո՞ւ են դատի տվել:
– Դե, էդ ա, ասում են՝ տվել ենք, պետք ա փողերը տաք ու վերջ՝ ներում-բեկում չկա:
– Դուք եք բաժանողը եղել, քանի՞ հոգու եք սերմացու տվել:
– Իմ անունով ա սաղ. 1 մլն 280 հազար դրամի` մոտավորապես 8 տոննա:
– Ամբողջ սերմացուն Ձեր անունո՞վ եք վերցրել, չէի՞ք մտածում, որ պատասխանատվությունն ամբողջությամբ Ձեզ վրա կընկնի:
– Որովհետև հիմնական ցանողը ես եմ եղել:
– 8 տոննա սերմացուն մենա՞կ եք ցանել:
– Այո:
– Այդքան շատ հողատարա՞ծք ունեք գյուղում:
– Ես էդքան սեփական հողատարածք չունեմ, բայց ազատ տարածքներ շատ ունենք:
– Գյուղացիները չնեղացա՞ն, որ իրենց չհասավ:
– Գյուղացիք, նաբարոդ՝ ասում են` շնորհակալություն, լավ արինք, որ չվերցրինք, ասում են` քո նման կրակի մեջ էինք ընկնելու:
– Բայց ասում են՝ մյուս գյուղերը գոհ են:
– Կարկուտը տարավ, եթե չխփեր, մենք էլ շատ գոհ կլինեինք, մի բան էլ շնորհակալություն կասեինք մեր կառավարությանը: Բայց որ երաշտ եղավ, ինչ կարանք անենք: Հա, էն մի տարին վերցրինք, ցանեցինք, շատ լավ էր ամեն ինչը: Մենք էս ծրագրով էլի աշխատել ենք, նորմալ էր:
– Նախորդ տարիներին է՞լ էիք մենակ վերցնում, թե՞ գյուղացիներին էլ էիք տալիս:
– Չէ, գյուղացիներին էլ տվեցինք, մենք էլ ցանեցինք:
– Մարզպետարանում գիտե՞ն, որ 8 տոննան մենակ եք ցանել:
– Ո՞նց կարան չիմանան:
– Եվ թո՞ւյլ են տվել:
– Իրանցից ո՞վ ա թույլտվություն վերցնում, մենք՝ մեր սերմացուն:
– Բա չասացի՞ն՝ լրիվ քո անունով է, Դիլբարյան Լևոն, այդպես ո՞նց կլինի:
– Էսօրվա դրությամբ ավելի ուրախ չե՞ն, որ տարածքները մշակվում ա, ցորեն ա ցանվում, ինչքան շատ ցանեն, իրանց համար էլ ա լավ, մեր համար էլ, տարածքները դատարկ չեն մնում. բա դա ծրագիր ա, չէ՞:
– Դա հասկանալի է, բայց բա որ գյուղացին նեղանա, ասի` ես էլ եմ ուզում, ինչո՞ւ պարոն Դիլբարյանը մենակ վերցրեց այդքանը:
– Որովհետև հիմնականում ցանկացող չկա, վարելու հողերը մեզ մոտ մշակում են ընդամենը 30 տոկոսով, տենց պատմություն էլ որ ըլնում ա, ժողովուրդը վախում ա, էլ չի ուզում:
– Ասում եք` նախանցյալ տարի քանի՞ գյուղացու բաշխեցիք սերմնացուն:
– Շատ եմ հիշում` ինչքան տվեցինք, ինչ արեցինք: Շատերը չեն ուզում. տեսան՝ կարկուտը տարավ, էս մարդիկ էլ ոչ մի բանով չեն ուզում օգնեն, իրանց փողերն են պահանջում:
– Չե՞ք փորձել մարզպետին դիմել, միգուցե ընդառաջի, օգնի ինչ-որ բանով:
– Գալու եմ, գալու եմ խոսեմ, տեսնեմ` ինչ ա ասում: Տեսնենք՝ դատարանը ինչ ա որոշում, չենք կարա խուսափենք: Դիմենք պատգամավորներին, օգնեն մի բանով, երկարատև վարկ վերցնենք, կամ նորից սերմացու տան, վառելանյութ, մի բանով օգնեն, էս տարի վարուցանք անենք:
– Իսկ որ պարտք ունեք, այս տարի դարձյալ սերմացու ուզեիք, կտայի՞ն ձեր գյուղին՝ ի՞նչ եք կարծում:
– Չէ, չէին տա հաստատ:
