Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը մայիսի 2-ին այցելել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն: Այս այցելությունը հետաքրքրական է ապրիլի 25-ին Մոսկվա կատարած նրա այցի և մայիսի 7-ին ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերիի՝ Մոսկվա սպասվող այցի համատեքստում: Մոսկվայից հետո Լեռնային Ղարաբաղ այցելելն ու Ղարաբաղի ղեկավարության հետ հանդիպումները հատկապես հատկանշական են մոսկովյան հայտարարությունների ֆոնին, որ արվեցին Նալբանդյանի և Լավրովի համատեղ մամուլի ասուլիսի ընթացքում:
Մասնավորապես, ինչպես հայտնի է՝ հայտարարվեց, որ հնարավոր է ղարաբաղյան բանակցություններում բարձր մակարդակի, այսինքն՝ Սարգսյան-Ալիև հանդիպում: Այդ հանդիպումները արդեն երկար ժամանակ է՝ ընդհատված են: Ակնհայտ է, որ հանդիպումները վերսկսելու նախաձեռնությունը Մոսկվայինն է, որով Կրեմլը կփորձի վերադարձնել ղարաբաղյան բանակցություններում իր առաջատար դիրքերը: Նալբանդյանը Լեռնային Ղարաբաղում կլուծի ղարաբաղյան ղեկավարության համաձայնության հարցը, որպեսզի Մոսկվան էլ մայիսի 7-ին կարողանա իրեն ավելի ամուր զգալ Քերիի առաջ այդ խնդիրը դնելիս: Իսկ որ խնդիրը կդրվի՝ գրեթե կասկած չկա:
Չի բացառվում, որ ԱՄՆ-ը որևէ կերպ չընդդիմանա մոսկովյան առաջատարության նոր փորձին: Սովորաբար, Մոսկվայի այդ փորձերը հանգում են տապալման և արդյունքում ոչ թե ամրացնում են Ռուսաստանի դիրքերը տարածաշրջանում, այլ էլ ավելի են թուլացնում և հաճախ նույնիսկ նսեմացնում են դրանք: Այսինքն՝ Ռուսաստանն ըստ էության ուզում է լավ լինի, սակայն ստացվում է՝ ինչպես միշտ:
Այս իրողությունը հաշվի առնելով՝ ԱՄՆ-ը հավանաբար չի խանգարի Մոսկվայի բանակցային, այսպես ասած, գլխավոր միջնորդի կարգավիճակը ստանձնելու նոր փորձերին: Վաշինգտոնն, ըստ ամենայնի, կգերադասի ընդամենը հոգ տանել այն մասին, որ այդ փորձերը հերթական անգամ որևէ բեկումնային համաձայնության չհանգեն և չխախտեն տարածաշրջանային ստատուս-քվոն: ԱՄՆ-ի համար այդպես երևի թե ավելի շահեկան կլինի, քանի որ կստացվի, որ մի ձեռքով որսում են երկու ձմերուկ՝ նախ պահպանվում է ստատուս-քվոն, և թույլ չի տրվում Ռուսաստանին այն խախտելու գնով առավելության հասնել տարածաշրջանում, իսկ մյուս կողմից էլ սասանվում է Ռուսաստանի հեղինակությունը՝ անհաջող հերթական փորձից հետո:
Այսինքն՝ այս իմաստով Վաշինգտոնը ղարաբաղյան գործընթացում վաղուց ի վեր որդեգրել է նվազագույնի մարտավարությունը, միևնույն ժամանակ էլ նահանգային մակարդակով բավական դինամիկ կերպով առաջ է մղում ԼՂՀ անկախության ճանաչման գործընթացը: Սակայն այս մարտավարությունն, իհարկե, ընկալած կլինի նաև Ռուսաստանը, ինչին հակադրվելու համար Ռուսաստանը պետք է փորձի մեծացնել իր ազդեցությունը պաշտոնական Երևանի վրա: Այսօր արդեն իսկ խոսակցություններ են գնում Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը ընդլայնելու մասին: Այդ մասին խոսում են նույնիսկ հայաստանյան պաշտոնյաները:
Այստեղ, սակայն, խնդիրն այն է, որ Ռուսաստանի ռազմական ներկայությունը ավելի ու ավելի է կորցնում իր քաղաքական կշիռը: Այսինքն՝ ինքնին այդ ներկայությունը Մոսկվայի տարածաշրջանային քաղաքական կշռի թուլացման գործընթացը չի կանխում: Բայց դա էլ իր հերթին մեծացնում է ռազմական ավանտյուրայի վտանգը, որին կարող է դիմել Ռուսաստանը, և ինչի համար էլ շահագրգռված է ընդլայնել իր զինված կամ ռազմականացված ներկայությունը Հայաստանի տարածքում: Ռազմական ավանտյուրան Ռուսաստանին թույլ կտա այդ ներկայությունը տարածել նաև Ղարաբաղի վրա: Դրանից հետո Հայաստանի համար գործնականում անհնար կդառնա Ղարաբաղի երկրորդ ազատագրումը, այն պարզ պատճառով, որ այս դեպքում արդեն Հայաստանը գործ կունենա ոչ թե Ադրբեջանի, այլ Ռուսաստանի հետ:
Դա՝ լավագույն դեպքում, քանի որ իրադարձությունների զարգացման որոշակի տրամաբանության պայմաններում դրանից հետո շատ հավանական է պարզապես ռուս-ադրբեջանական գործարքը Ղարաբաղի մի մասի հաշվին:
