Հայաստանում սկսվել է քաղաքացիական պատերազմի նոր ալիք: Բարեբախտաբար, այդ պատերազմը վիրտուալ տարածքում է՝ սոցիալական ցանցերում, թեև իհարկե միգուցե սոցիալական այդ կոմունիկացիաների չլինելու պարագայում չլիներ նաև պատերազմ: Ինչ կլիներ դրա փոխարեն` պարզ չէ, բայց գոնե պատերազմ չէր լինի: Իսկ առիթը ապրիլի 9-ի իրադարձություններն են:
Տարբեր քաղաքական հայացքների, տարբեր մեթոդների, տարբեր գաղափարական ուղղվածության ակտիվիստներն ու խմբերը, տարբեր քաղաքական ուժերի համակիրներն ու անդամները հեգնում, ծաղրում, անձնապես վիրավորում և անգամ հայհոյում են իրար` փորձելով իրենց կարծիքն ասել, իրենց վերաբերմունքն արտահայտել ապրիլի 9-ի մասին: Այս ամենը գուցե և բնական է Հայաստանում վաղուց ի վեր լարված հասարակական փոխհարաբերությունների, լարված մթնոլորտի պայմաններում, որը փորձում են սնել նաև տարբեր քաղաքական ուժեր՝ քաղաքական շահերից ելնելով, սկսած իշխանությունից, մինչև ընդդիմադիր միավորներ:
Սակայն այդ բնականը վաղուց արդեն հասել է բանականի սահմանին, իսկ միգուցե նաև անցել է այդ սահմանն ու բավական ակնհայտորեն ջլատում է քաղաքացիական առանց այդ էլ փոքր այն պոտենցիալը, որ նոր-նոր ձևավորվում է Հայաստանում և փորձում գտնել ելքեր համակարգային, քաղաքակրթական այն ճգնաժամից, որի մեջ հայտնվել է Հայաստանի հասարակությունը, Հայաստանը` որպես պետություն: Այսօր սակայն, ոչ թե ելքերն են գտնվում, այլ գտնվում են քավության նոխազներ, ականներ, ծախվածներ, պատվեր կատարողներ և այլն: Ինչ ասես, միայն թե ոչ ելք: Սակայն, մյուս կողմից, շատերն էլ կարծում են, որ ելքը գտնելուց առաջ պետք է նախ գտնել մարդկանց, ովքեր գառան դիմակով գայլեր են քաղաքացիական պայքարի մեջ: Բայց կարծես թե դա էլ վերածվել է «իդեա-ֆիքսի» կամ «սևեռուն գաղափարի», վերածվելով ինքնանպատակ գործընթացի, որը իրականում ոչ թե ֆիլտրում է քաղաքացիական ռեսուրսը, այլ թերևս ավելի թունավորում այն:
Ապրիլի 9-ը հանդիսացավ այդ դեստրուկցիայի նոր ալիքի առիթ, խթան, որը հայտնի չէ, թե ինչքան կշարունակվի: Բայց գրեթե կասկած չկա, որ բավական լուրջ հարված է հասցնելու քաղաքացիական ռեսուրսին, որի խնդիրը լրիվ հակառակն է՝ ձևավորել ընդհանուր միջավայր, ընդհանուր կորիզ, որտեղ քաղաքական կամ գաղափարական, մեթոդական տարաձայնությունները կլինեն արդեն հարուստ զինանոցի կարգավիճակով, ոչ թե կդառնան պառակտող, անգամ փոխադարձ թշնամություն առաջացնող գործոն: Դա հաղթահարելն, իհարկե, անհնար չէ, հատկապես եթե նկատի առնենք, որ քաղաքացիական հանրույթը աչքի է ընկնում ինտելեկտի, արժեքների գերակայությամբ, ինչն էլ իր հերթին հնարավորություն է տալիս, ի վերջո, դրա հետ կապված նպատակներն ու թիրախները ավելի վեր դասել, քան անձնական խնդիրները: Բայց դա արդեն շատ ջանք ու ժամանակ պահանջող գործընթաց է` այն դեպքում, երբ երկուսն էլ՝ ջանքն էլ, ժամանակն էլ թանկ են ներկայիս կարևոր ժամանակահատվածում:
Ներկայումս առկա է քաղաքացիական և կուսակցական ռեսուրսների բախում` վիրտուալ, իրական, հոգեբանական: Ընդ որում` շատ դեպքերում, քաղաքացիականն ու կուսակցականը տարրալուծվել են, սակայն ոչ թե ներդաշնակության, այլ լղոզվելու իմաստով: Քաղաքացիական ռեսուրսը կուսակցական համակարգը դիտարկում է որպես մարտահրավեր, քանի որ այն գալիս է շատ իրողություններ վերանայելու, ինչը կուսակցություններին սպառնում է առնվազն ստատուս քվոյի փոփոխությամբ: Իսկ կուսակցական ստատուս քվոները Հայաստանում իշխանական մակարդակներին հաջորդող մակարդակներն են, որտեղ առկա է դիրքային բավական լուրջ պայքար՝ անձնական և նյութական հավակնությունների համար, հատկապես Հայաստանի կուսակցական և քաղաքական ավանդույթների և հարաբերությունների պայմաններում:
Իշխանությանը, բնականաբար, ձեռնտու է կուսակցական համակարգերում խաղի կանոնների և ստատուս քվոյի անփոփոխությունը: Կարող են փոխվել դեմքերը, կարող են փոխվել տեքստերը, բայց պայմանով՝ որ դրանք մնան միայն արտաքին ցուցիչների մակարդակում, իսկ կանոնները և տրամաբանությունը մնան անփոփոխ: Այդ տեսանկյունից, կուսակցական ներկայիս «էլիտաներն» ու իշխանությունը ընդհանուր շահ ունեն պարբերական «քաղաքացիական պատերազմներ» հրահրելու հարցում: Առայժմ նրանք համատեղ այդ շահն առաջ են մղում նկատելի արդյունավետությամբ: Դրա վկայությունն է հերթական «պատերազմի» բռնկումը և այն իրողությունը, որ ռազմավարական իմաստով Հայաստանում առայժմ հաղթանակներ տոնում է միայն քաղաքական ավանդական համակարգը, իսկ քաղաքացիականությունն իր օգտին գրանցում է զուտ մարտավարական հաջողություններ` միջավայրային առումով չկարողանալով հասնել ռազմավարական կայացման:
