Ռուսական ռուբլու փոխարժեքի շարունակական անկումը շարունակում է մնալ Հայաստանի արտադրողների և հատկապես արտահանողների թիվ մեկ խնդիրը: Նրանք շարունակում են պնդել, որ հայկական դրամի գերարժևորումը հարվածում է Հայաստանի տնտեսվարողներին, հատկապես նրանց, ովքեր արտահանում են իրենց ապրանքները: Թե որքան կարող էր լինել դրամի իրական փոխարժեքը՝ որևէ մեկը չի կարող ասել, որովհետև չնայած հավաստիացումներին, որ դրամի կուրսը լողացող է, այն լողում է շատ փոքր միջակայքում՝ 478-482 դրամի սահմաններում, և վերահսկվում է ԿԲ-ի կողմից իրականացվող դոլարային ինտերվենցիաներով:
Մեր զրուցակից փորձագետներն ասում են, որ այսպես շարունակելը ուղղակի վտանգ է Կենտրոնական բանկի արտարժութային պահուստների համար, քանի որ ԿԲ-ն պարտադրված է անընդհատ դոլարային ինտերվենցիաներ անել փոխարժեքը պահելու համար: «Ճիշտ է, հուլիս-օգոստոսը մի քիչ աշխույժ ամիսներ են, մեր հայրենակիցներն են գալիս, դրսից ենք հյուրեր ունենում, ինչի հաշվին երկիր արտարժույթի հոսք է լինում, և ԿԲ միջամտության կարիք չի լինում, բայց աշնանից էլի այդ խնդիրն առաջանալու է: Իմ կարծիքով՝ դրամը առնվազն 20 տոկոսով արժևորված է, և եթե ԿԲ-ն չի ցանկանում վերջնականապես ոչնչացնել մեր երկրի արտաքին պահուստները, պետք է դրամի ավելի իրական փոխարժեք սահմանվի»,- ասում է մեր զրուցակից տնտեսագետը:
Նրա գնահատմամբ՝ վիճակը ավելի վատ է բյուջեի մասով, որտեղ չնայած գործադրվող բոլոր ջանքերին, համատարած թերհավաքագրումներ են և բյուջեի թերակատարումներ. «Իշխանությունը տեսնում է, որ դանակը հասել է ոսկորին, որ էլ քերելու միս չկա, բայց, մեկ է, շարունակում է նույն ոգով: Օլիգարխներից չեն կարող ավելի շատ հավաքել, քանի որ տնտեսության փոքրացման, շրջանառության ծավալների պակասելու արդյունքում պակասել է նաև նրանց եկամուտը: Իսկ եթե իշխանությունը նրանց ստիպի ավելի շատ վճարել, կարող է հանգեցնել այդ մարդկանց դժգոհությանը, ովքեր իշխանության աղբյուրն են և իշխանության միակ հենարանը»:
Ըստ նրա՝ պաշտոնական վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ բյուջեն թերակատարվում է, չի հավաքագրվում այնքան գումար, որքան պետք է հավաքագրվեր ըստ բյուջեի մասին օրենքի: «Դա նշանակում է, որ համապատասխանաբար կրճատվում են նաև ծախսերը: Բայց որտեղից են կրճատվում, ով է որոշում, թե հատկապես որ ծախսերն են կրճատվում: Այդ կրճատումները ևս պետք է լինեն օրենքով, ԱԺ-ն պետք է հաստատի: Մինչդեռ Հայաստանում դա արվում է տնավարի. ուղղակի ասում են՝ փող չկա, չեն կարող այդ կամ այն ծրագիրը ֆինանսավորել: Դժվար է հստակ ասել, թե որտեղ են քիչ ծախսում, որ ոլորտների հաշվին են խնայողությունները արվում, բայց կարող եմ ասել, որ առողջապահության, կրթության, գիտության և սոցիալական ոլորտներում արվող ծախսերի նման ցածր մակարդակ հնարավոր չէ անգամ պատկերացնել: Եվ խնայողություններն էլ հիմնականում կատարվում են այդ ոլորտների հաշվին, ինչից հիմնականում տուժում են հասարակության սոցիալապես անապահով շերտերը»,- ընդգծում է մեր զրուցակիցը:
Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի այսօրվա սոցիալական և տնտեսական վատ վիճակը պայմանավորված է բացառապես սուբյեկտիվ գործոններով՝ վատ կառավարմամբ և կոռուպցիայի բարձր մակարդակով. «Ղարաբաղի հարցի լուծված չլինելը, շրջափակում կամ այլ հանգամանքներ որևէ կապ չունեն ստեղծված վիճակի հետ: Հայաստանում պետք իրականացնել համակարգային փոփոխություններ, այս արտահայտությունը շատ չարչրկված է, բայց միևնույն է՝ առանց կառավարման ավելի արդյունավետ համակարգի ստեղծման և կոռուպցիայի էական նվազեցման հնարավոր չէ հասնել շոշափելի տնտեսական արդյունքների»:
«Այն մարդիկ, ովքեր իրենց համարում են այս երկրի տերերը, կորցրել են իրականության զգացողությունը, նրանք չեն տեսնում, որ հայտնվել են մի վիճակում, որ իրենք կորցնում են երկիրը: Կառավարման հին մոդելները այլևս ի վիճակի չեն որակական փոփոխությունների հանգեցնել, դրա համար այդ մարդիկ պետք է գան այն մտքին, որ իրենց ունեցվածքը պահպանելու համար պետք է երկրում որակական փոփոխություններ արվեն, որ դա բխում է առաջին հերթին իրենց կորպորատիվ շահերից: Բայց, ցավոք, ես այդպիսի գիտակցության գոյություն չեմ տեսնում, ես տեսնում եմ, որ այդ մարդիկ շարունակում են ապրել իրենց օրվա գումարը աշխատելու, երկրից հնարավորինս շատ գումար տանելու մասին, ինչը ավելի է խորացնում ճգնաժամը, դժվարացնում դրա հաղթահարման հնարավորությունը»,- ասում է ԱՄՆ-ում կրթություն ստացած մեր զրուցակիցը, ով նման համատեղ գիտակցված որոշման օրինակ է բերում ԱՄՆ-ին, որտեղ ևս օլիգարխիան որոշեց փոխել խաղի կանոնները հանուն ավելի լավ երկիր ունենալու գիտակցման:
