«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է «Ագուլիս» տիկնիկային թատրոնի հիմնադիր-տնօրեն, դերասան Երվանդ Մանարյանը:
– Պարոն Մանարյան, Դուք 2008-ից փոփոխությունների համար պայքարողների թվում եք: Ի՞նչ տարբերություն կա այս շարժման և նախորդի միջև, պայքարի նույն ոգին պահպանվե՞լ է:
– Կարող եմ ասել, որ հասարակական գիտակցության մեջ առաջադիմություն, փոփոխություն կա, սակայն այդ փոփոխությունը դանդաղ է տեղի ունենում, թե ինչու՝ դժվար է այսօր որևէ բան ասել: Մարդիկ պատրաստ են փոփոխության համար պայքարելու, հրապարակ դուրս գալու, բայց ըստ երևույթին դժվարությունները շատ են:
– Շարունակվող հանրահավաքները էներգիան արդյոք չե՞ն թուլացնի, առավել ևս՝ որ հանրահավաքները կարծես այնքան էլ մարդաշատ չեն: Արդյոք այս մարտավարությա՞մբ պետք է պայքարել: Շատերը քննադատում են, որ չկա գործողությունների ծրագիր:
– Քննադատողը թող դուրս գա, գործողություն անի: Մենք էլ նրա հետևից գնանք: Քննադատելը շատ հեշտ է, բայց գործողություն կատարողին չենք տեսնում: Իմ տարիքի մարդը այդ տեսակ գործողությունների մղելու գործ չպետք է անի, ամոթ է: 89 տարեկան մարդը չի կարող ասի՝ երիտասարդներ, դուրս եկեք, գնացեք պայքարեք, երիտասարդն ինքը պետք է գա այդ գիտակցությանը, ինքը պետք է նախաձեռնող լինի: Այսօրվա ուսանողների պայքարը գուցեև իր արդյունքը կտա, եթե իհարկե՝ աղբյուրը պղտոր չէ:
– Կասկածներ ունեք, որ աղբյուրը պղտո՞ր է:
– Կարող է պատահի, ամեն ինչ լինում է: Դժվար փուլում է հասարակությունը, և պետք է կարողանա դուրս գալ այս իրավիճակից:
– Այսինքն՝ ուզուրպացրած իշխանություն, արտագաղթ, սոցիալական ծանր պայմաններ…
– Արտագաղթն այդ բոլորի հետևանքն է: Հասարակությունն առողջ է այն ժամանակ, երբ այն դասական ձևով է կառուցվում: Քանդվեց երկիրը, և հիմա չարչիների հասարակություն ենք դարձել, առևտրական ենք, էլի, առևտրականին ինչ է պետք՝ մի տեղից մի բան առնես, բերես մյուս տեղը մի քիչ թանկ ծախես, վերջացավ գնաց, մենք չարչիներ դարձանք, ցավալի է, և դա պետք է փոխվի:
– Շատերի կարծիքով՝ 2008-ին կար ձևակերպված խնդիր՝ ավազակապետություն և պայքար դրա դեմ, օրակարգում հիմա հարց կա՞:
– Մենք բոլորս սպասում ենք, որ ինչ-որ մեկը ինչ-որ բան պետք է անի, բայց պետք է անի մեզնից յուրաքանչյուրը, այ այս գիտակցությունը պետք է գերիշխի: Ես չեմ կարողանում անտարբեր մնալ կեղծված ընտրությունների նկատմամբ, հավատում եմ, որ ընտրությունները մեծապես կեղծվել են, իսկ կեղծողները չեն պատժվում երբեք:
– Սերժ Սարգսյանը այս տարիների ընթացքում կամք չդրսևորե՞ց երկիրը փոփոխությունների ճանապարհով տանելու համար:
– Գուցե չկարողացա՞վ, չստացվե՞ց գուցե նրա մոտ, նա իրեն շրջապատել է այնպիսի մարդկանցով, որոնք նրա ոտքի տակ օճառ են դնում…
– Նկատի ունեք օլիգարխների՞ն:
– Գիտեք, չորս բառ ենք սովորել, դա ենք անընդհատ ասում, բայց օլիգարխը կոնկրետ անձ է, և պետք է իմանալ նրան ինչպես վերաբերվել, մարդիկ ծախում են, առնում, թալանում: Կարծում եմ՝ ի վերջո փոփոխություն լինելու է կանանց միջոցով: Երևի թե Հայաստանը Հայաստան կդառնա այն ժամանակ, երբ կին նախագահ կունենանք: Կանանց թեև հիմա ավելի ակտիվ չեմ տեսնում, բայց նրանց ազնվությանն ավելի եմ հավատում:
– Մասկուլի՞ն հասարակություն ենք:
– Այո՛, այդպես է, դա բացատրվում է նրանով, որ մենք արևելքցի ենք. մեր տան տղամարդը ես եմ, բայց այս մեծ տան տղամարդը չի երևում: Րաֆֆին շատ գիտակ մարդ է, ազնիվ մարդ է, բայց շարունակություն չեմ տեսնում, գործողությունների ծրագիր չկա, ըստ երևույթին ինչ-որ բան պակաս է, որովհետև խանգարողները շատ են:
Հասկանո՞ւմ եք՝ ինչպես երկրին տեր կանգնենք, երբ մի քաղբանտարկյալ ունենք՝ Տիգրան Առաքելյանը, որին տեր չենք կարողանում կանգնել, գիտենք, որ անարդար է եղել, գիտենք, որ երեսները պնդացրել, մունդառություն են անում, բայց չենք կարողանում այդ տղային տեր կանգնել: Մի ամբողջ երկի՞ր պետք է կարողանանք փրկել, երբ մեկ քաղբանտարկյալ չենք կարողանում ազատել:
– Ելքը…
– Դուք պետք է որոշեք….կանայք պետք է որոշեն, ելքը իրենք հաճախ ավելի լավ են կարողանում որոշել, Մաշտոցի պուրակի կրպակների ապամոնտաժման գործում էլ կանայք ներդրում ունեցան, Թռչկանի ջրվեժի դեպքում էլ:
– Իսկ մտավորականներն ո՞ւր են:
– Մտավորականները ո՞ւր են, կարծում եք՝ մտավորականը նա է, ով դերասանությո՞ւն է անում կամ երգո՞ւմ է, մտավորականը նա է, որ միտք է տալիս հասարակությանը, իսկ հիմա չկան, որտե՞ղ են, Գրական թերթի էջերում ինչ-որ էսսնե՞ր են տպում:
Մենք մեղք վիճակում ենք, շատ խեղճ վիճակում ենք, պետք է գիտակցել դա, և պետք է ամոթանք տալ նրանց, ովքեր կարող են ավելին անել, բայց չեն անում:
Մտեք մեր թատրոնները, այսօրվա կյանքի մասին որտեղ և ինչ է պատմվում, եթե դուք կգտնեք թատերական այն ներկայացումը, որի համար հերթ են կանգնում, գնում են տեսնեն՝ մեր երկրում այսօր ինչ է կատարվում, կգաք ինձ ամոթանք կտաք և կասեք՝ չես տեսնում:
– Շատերը իշխանությունների կամակատարը դարձան:
– Մարդը գնում է լավ կյանքի հետևից, ով նրան լավ կյանք է ապահովում՝ գնում է այնտեղ:
– Դուք ինչո՞ւ չգնացիք:
– Իմ դաստիարակությունն ուրիշ է:
