Վաղուց անցյալում են մնացել այն ժամանակները, երբ մայիսի 1-ին աշխատավորական հոծ բազմությունները տոնական տրամադրությամբ անցնում էին Խորհրդային Միության տարբեր քաղաքների, այդ թվում՝ Երևանի կենտրոնական հրապարակներով և փառք տալիս ԽՄԿԿ-ին:
Այսօր աշխատանքի տոնը հետխորհրդային տարածքում կրկին նշվող և հիշվող իրադարձություն է, իսկ շատ տեղերում էլ, այդ թվում՝ Հայաստանում, աշխատանքի տոնը ոչ աշխատանքային օր է: Սակայն տոնից մնացել է միայն անունը, քանի որ ԽՄԿԿ-ի «փառքի» հետ մեկտեղ մարեց աշխատանքի փառքը կամ արժեքը, աշխատավորի փառքը կամ արժեքը: Ավելին՝ ԽՄԿԿ «փառքը» ինչ-որ տեղ նույնիսկ վերականգնված է, վերականգնվում է, ուրվագծվում է նոր ԽՍՀՄ-ը՝ ի դեմս ԵՏՄ-ի, և այդ գործում ակտիվորեն ներքաշված է նաև Հայաստանը: Իսկ ահա աշխատանքի և աշխատավորի փառքը նույն ակտիվությամբ շարունակում է նվազել, արժեզրկվել:
Հայաստանը նշում է աշխատանքի տոնը, սակայն՝ առանց աշխատանքի: Ըստ որում, աշխատանքը տվյալ դեպքում պետք է ընկալել որպես հանրային արժեք: Հայաստանում աշխատանքը հանրային արժեք չէ, որովհետև Հայաստանում աշխատանքի կամ աշխատանքով արժանապատիվ կյանքի հնարավորությունները խիստ սահմանափակ են, ընդ որում՝ սուբյեկտիվորեն սահմանափակ, որովհետև բավական լայնարձակ են գողությամբ, խաբեությամբ, կեղծիքով հաջողության հասնելու, հանրային ունեցվածքի մսխումով անձնական բարեկեցություն կառուցելու հնարավորությունները:
Այս երկու իրողությունները Հայաստանում հակադարձ համեմատական են, և աշխատանքի արժեքը տարեցտարի նվազում է գողության հնարավորությունների աճին զուգահեռ: Հայաստանում նշվում է մի բան, որն իրական կյանքում գոյություն չունի: Գոյություն չունի ոչ թե որպես աշխատատեղ, այլ գոյություն չունի որևէ հանրային մտածողություն, արժեհամակարգային ուղենիշ:
Այս ամենը խոշոր հաշվով մարդ-արժեքի բացակայության հետևանքն է, որ առկա է Հայաստանում: Աշխատանքը արժեք չունի, որովհետև արժեք չունի մարդը: Եթե մարդն արժեք չունի, ապա ինքնաբերաբար «արժևորվում» է ամենայն անմարդկայինը:
Հայաստանում մենք ապրում ենք հենց այդ ժամանակները, ընդ որում՝ արդեն մոտ երկու տասնամյակ: Հետևաբար ի՞նչն ենք տոնում այսօր Հայաստանում, մեղմ ասած՝ դժվար է ասել: Մարդ-արժեքի բացակայության և անմարդկայինի ինքնաբերաբար «արժևորման» պայմաններում աշխատանքի տոնը վերածվում է աշխատանքի ծաղրի: Արժևորել աշխատանքը, գնահատել աշխատանքը, հարգել աշխատանքը առաջին հերթին նշանակում է հարգել այդ աշխատանքը կատարող մարդուն՝ ով էլ որ նա լինի: Ընդ որում, մարդուն հարգել ապրիորի, այսինքն՝ որպես պոտենցիալ աշխատողի, ոչ թե որպես հաստիք: Իսկ դա նշանակում է մարդուն վերցնել օրինական պաշտպանության ներքո՝ աշխատավայրում, տանը, թե ժամանցի վայրում:
Հետևաբար աշխատանքի տոնը մեծ հաշվով բացառապես իրավական երևույթ է, դա իրավունքի տոնն է: Հետևաբար այն կարող է տոն լինել միայն իրավական, ժողովրդավարական երկրներում: Եվ ուրեմն այսօր տոն է այն քաղաքացիների համար, ովքեր իրենց թեկուզ փոքր ներդրումն ունեն Հայաստանն այդպիսի երկիր դարձնելու գործում, որը ավարտից դեռ շատ է հեռու, բայց որի ուղղությամբ ամեն մեկն իր տեղում՝ մեկն իր անձնազոհ և անձնուրաց պայքարով, մեկն իր պարկեշտությամբ, մեկն իր օրինապաշտությամբ, մեկն իր համեստությամբ, մեկն իր գիտելիքով, մեկն իր կենսափորձով, աշխատում է և չի հոգնել արդեն երկու տասնամյակ, և մի օր անպայման տեսնելու են իրենց աշխատանքի իսկապես գոհացուցիչ արդյունքը:
