ԱԺ նախկին փոխխոսնակ, նախկին քաղբանտարկյալ Կարապետ Ռուբինյանը Facebook-ի իր էջում գրել է.
«Կարծում եմ ակնհայտ է, որ Սերժը այս անգամ էլ առանց ընտրակեղծարարության և իշխանական ռեսուրսի ապօրինի գործադրման չի կարող պահել իր ոչուփուչ իշխանությունը: Ուրեմն գործի է դրվելու ողջ ստոր զինանոցը:
Ի՞նչ ունի դրան հակադրելու քաղաքացիական հասարակությունը, կամ վարկանիշով ամենաիրական նրա մրցակիցը` Րաֆֆին: Ի՞նչպիսի հետընտրական զարգացումներ են հնարավոր: Ո՞նց անենք, որ այս անգամ բանտերում հայտնվեն ոչ թե իրենց ձայնին տեր կանգնել փորձող հարյուրավոր անմեղ մարդիկ, այլ ընտրակեղծարարները: Ինչպես խուսափենք նոր արյունահեղությունից ու չվտանգենք երկիրը: Այս հարցերը շատերիս են հուզում:
Օրենսդրության առումով չկան այնպիսի էական փոփոխություններ, որոնք հույս կտային, որ ինչ-որ չափով կարգելափակեն ընտրախախտումների հայտնի ձևերը: Չհաջողվեց հասնել ո՜չ ընտրության մասնակիցների ցուցակները ընտրությունից հետո հրապարակելու, ո՜չ մատը թանաքոտելու, ոչ արտասահմանում քվեարկելու պահանջների կատարմանը:
Հանձնաժողովներում ներկայության առումով, թեև 2008-ի հետ համեմատած Ժառանգությունը սեփական տեղերից բացի կարող է մասամբ հույս դնել ՀԱԿ-ի և Դաշնակցության ներկայացուցիչների վրա, չեմ կարծում, որ դա էականորեն կփոխի իրադրությունը, մանավանդ, գիտենք, որ հիմնական կեղծարարությունն ու ուղղորդումը դրսում է լինելու:
Ինչ կա հակադրելու դրսո՞ւմ: Ցավոք ոչ մի նոր բան: Էլի լրագրողները կարձանագրեն ընտրողներին տեղամասեր քշող երթուղայինների համարները, էլի կնկարեն ցուցակները ձեռքներին մարդկանց հետ քչփչացող ու փող բաժանող չեբուռաշկեքին: Բանի տեղ դնողն ո՞վ է:
Այս քանի օրը հա ինչ-որ ոչ տրիվիալ լուծումներ եմ փնտրում: Եկա եզրակացության, որ թե՜ հասարակության, թե՜ դիտորդների համար, պետք է ՄԻՆՉԵՎ ընտրությունները ինչ-որ առավելագույն վստահություն ներշնչող ձևով առձանագրել սպասվող քվերակությունների իրական արդյունքը: Նորմալ, ադիբեկյանազերծ հասարակություններում դա կատարվում է անկախ սոց. հարցումների միջոցով և վերջնական արդյունքը միայն շատ արտառոց ու բացատրելի դեպքերում կարող է էապես շեղված լինել: Լավ բա մենք ի՞նչ անենք:
Մի բան մտածեցի ու գրեցի օրերս ՖԲ-ում և չնայած ընկերներս ինձ իդեալիստ անվանեցին հիմա, զուտ որպես մտածելու նյութ, ամբողջությամբ մեջբերում եմ այստեղ:
«Իդեալական ընտրությունների և օրինախախտումները ոչ իր հրահանգով ու իրեն ոչ անհրաժեշտ լինելու մասին ճամարտակող թեկնածու Սերժ Սարգսյանին կոնկրետ առաջարկ եմ անում:
Ի ապացույց իր ասածների, համաձայնեցնելով մյուս թեկնածուների հետ, Երևանում ընտրում ենք մեկ կամ ավելի` «ինդիկատորային» ընտրական տեղամասեր, որտեղ, ընդհանուր համաձայնությամբ.
ա. ս.թ. փետրվարի 12-ից սկսած փակվում և վերացվում են բոլոր թեկնածուների բոլոր նախընտրական շտաբերն ու ենթաշտաբերը (Բոլորս գիտենք, որ դրանք հենց ընտրակաշառքի բաժանման ստրուկտուրաներ են ձեր համար);
բ. արգելվում է ընտրության օրը ընտրողներին կազմակերպված խմբերով, ոտքով կամ մեքենաներով ընտրատեղամաս բերելը (փողն այդպես են բաժանում ու այդպես եք ուղղորդում քվեարկությունը);
գ. ընտրության և դրան հաջորդող օրը կազմակերպվում է ամբողջ ընտրական պրոցեսի տեսաձայնագրում և առցանց հեռարձակում, ինչպես նաև ընտրատեղամասի մուտքի և շրջակայքի տեսաձայնագրում;
դ. ընտրություններին չմասնակցող և թեկնածուներից ոչ մեկին չսատարող քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչներից (օրինակ Արամ Մանուկյան, Արմեն Ռուստամյան, Նաիրա Զոհրաբյան և Տիգրան Խզմալյան կազմով) ստեղծվում է տեղամասի տարածքում ընտրությունների օրինականությունը ապահովող ժամանակավոր խումբ, որի մեջ Սերժ Սարգսյանը, իր ընտրությամբ կոոպտացնում է մեկական բարձրաստիճան ներկայացուցիչ ԱԱԾ-ից և Ոստիկանությունից:
Խմբի առջև խնդիր է դրվում.
ա. բնակչության, թեկնածուների շտաբերի, ինչպես նաև տարածքային ԱԱԾ և ոստիկանության տվյալների հիման վրա, կազմել պոտենցիալ ընտրակաշառատուների ցուցակ և պրոֆիլակտիկ-կանխարգելիչ աշխատանք տանել նրանց հետ;
բ. բացառել ընտրության օրը ընտրողներին կազմակերպված խմբերով, ոտքով կամ մեքենաներով ընտրատեղամաս բերելը, ինչի նպատակով ընտրության օրը խմբի տրամադրության տակ կդրվի 1-2 ճանապարհային ոստիկանների պարեկախումբ և 1-2 այլ ոստիկանների օպերատիվ խումբ;
գ. բացառել ընտրության օրը տեղամասի մոտ և շրջակայքում ընտրողներին ուղղորդելու փորձերը, բացահայտել և ոստիկանության ուժերով ձերբակալել ընտրատեղամասի տարածքում կամ այլուր ընտրակաշառք բաժանողներին;
Թեկնածուները համատեղ դիմում են դիտորդական առաքելությունների ղեկավարներին, մամուլին` տվյալ տեղամասի ընտրությունների ընթացքը առանձնակի ուշադրության կենտրոնում պահելու և բոլոր խախտումների մասին արագ ահազանգելու խնդրանքով:
Եվ վերջինը ու ամենակարևորը: Եթե քվերակության արդյունքները ամփոփելուց հետո պարզվի որ Սերժ Սարգսյանը հաղթել է ընտրություններում, բայց պարտվել է ինդիկատորային տեղամաս(եր)ում ու, ասենք, 15 տոկոսից ավելի շեղում կա` համեմատած Երևանի այլ տեղամասերի միջինացված թվերի հետ, ապա նա պարտավորվում է հրաժարական տալ և չմասնակցել նոր ընտրություններին: Հակառակ դեպքում, մյուս թեկնածուները պարտավորվում են անվերապահորեն ընդունել Սարգսյանի հաղթանակը և շնորհավորել նրան»:
Բայց սա մինչև ընտրությունները ռեյտինգներն արժանահավատորեն արձանագրելու մասին չէ` մեկ այլ և, հաշվի առնելով իրավիճակը, ոչ իրագործելի տարբերակ է:
Հիմա մեկ այլ տարբերակ, որը կպահանջի քաղաքացիական մեկ կամ մի քանի խմբերի արագ ներգրավում և որն իրագործելու համար պետք չէ թեկնածուներից ոչ մեկի համաձայնությունը:
Առավելագույն չեզոք, բայց ազնիվ ու անկաշառ լինելու համարում ունեցող քաղաքական ակտիվիստներից, ու այլ հայտնի մարդկանցից (մտավորական չգրեցի, որ չծիծաղեք), ստեղծվում է հասարակական ընտրական հանձնաժողով(ներ), որոնք մոտակա շաբաթ օրը Երևանի, իսկ եթե ստացվի, նաև այլ քաղաքների մեկ կամ մի քանի բակերում կազմակերպում են նախնական փակ, գաղտնի քվեարկություն` Ընտրական օրենսգրքի առավելագույն հնարավոր դրույթների կիրառմամբ: Նախագահի թեկնածուներին կառաջարկվի և իրավունք կտրվի դիտորդներ գործուղել այդ հանձնաժողովներ: Լրագրողներին կխնդրենք լուսաբանել միջոցառումը ծայրից ծայր: Իսկ արտասահմանցի դիտորդներին ուղղակի խեղդելով պետք է ներգրավել միջոցառմանը:
Ի՞նչ կունենանք արդյունքում: Գործը հաջող կազմակերպելու դեպքում կունենանք հասարակությանը և դիտորդներին և նրանց գործուղած կազմակերպություններին ու երկրներին հավատ ներշնչող նախնական արդյունքներ, որց էական շեղումները միանգամից կահազանգեն կեղծիքների մասին և ի վերջո, էապես կզսպեն 80, 90, 100 խփել ցանկացողի ախորժակը:
Ժամանակը քիչ է: Սպասում եմ քաղաքական ակտիվիստների շահագրգիռ քննարկմանը և գործողություններին:
