«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ՀՀԿ-ական պատգամավոր, ԱԺ նախկին նախագահ Սամվել Նիկոյանը։
– Պարոն Նիկոյան, այս օրերին հետաքրքրվե՞լ եք, թե ինչու ձերբակալվեց, այնուհետև ազատ արձակվեց ձեր համագյուղացի՝ սառնաղբյուրցի երիտասարդ Մնացական Ալեքսանյանը: Արդյոք իրավաչա՞փ էր նրան ձերբակալելու քայլը:
– Ես խոսել եմ այդ երիտասարդի ծնողի հետ, համագյուղացիների, համայնքի ղեկավարի, դպրոցի տնօրենի հետ, բոլոր նրանց հետ, ումից հնարավոր էր տեղեկություն ստանալ, թե ինչ է տեղի ունեցել: Մամուլից տեղեկացել եմ բոլոր մեկնաբանություններին ու բացատրություններին, ինձ էլ մանրամասն բացատրել են, թե ինչպես է նա այդ օրը հայտնվել Գյումրիում: Եվ ինձ համար մի բան ակնհայտ էր, որ նա նախաքննությունից չի խուսափել, երբ հրավիրել են, ներկայացել է իրավապահ մարմիններին, խոչընդոտներ չի ստեղծել: Ու հիմա նորմալ եմ համարում, որ բաց թողեցին, որովհետև նրան ձերբակալելու կամ կալանավորելու անհրաժեշտություն չկար: Մի խոսքով, ես ողջունում եմ, որ նրան բաց են թողել: Բայց որոշ շրջանակներ ու լրատվամիջոցներ փորձում են շահահարկել, թասիբից խոսել ու ավելի ըմբոստ վիճակ ստեղծել:
– Բայց ձեր գյուղացիներն էին ոտքի կանգնել, Գյումրի դատախազություն գնացել ու պայման դրել, որ եթե այսօր բաց չթողնեն, այլ քայլերի կդիմեն:
– Շատերն ասում են, որ սառնաղբյուրցին ոտքի կկանգնի, սառնաղբյուրցու թասիբով է ևայլն: Իհարկե, սառնաղբյուրցին թասիբ ունի և ոտքի կկանգնի: Բայց նա ոտքի կկանգնի արդարության համար: Բայց բոլորն էլ, իր ծնողներ ևս, տեսել ու հասկանում էին, որ այդ երիտասարդը ոստիկանին քարով հարվածել է, ինչը անթույլատրելի արարք է: Սառնաղբյուրցիների պահանջն այն էր, որ եթե նա չի խանգարում նախաքննությանը և ներկայանում է իրավապահ մարմիններին, ապա որն է ձերբակալման անհրաժեշտությունը, հատկապես որ դրանից հետո մտահոգություն կար, թե կկալանավորվի: Նաև մտահոգվում էին, թե բա ինչու այդքան մարդկանց մեջ միայն այդ տղային ձերբակալեցին:
– Փաստորեն, Մ. Ալեքսանյանին բաց թողեցին սառնաղբյուրցիների պայքարի արդյունքում:
– Ես տեղյակ եմ, որ այս ընթացքում պետական մարմինները միմյանց հետ խորհրդակցելուց ու քննարկելուց հետո եկան այն եզրակացության, որ նրան ձերբակալված պահելը կամ կալանավորելը հիմնավորված չէ: Իհարկե, կար նաև համագյուղացիների մտահոգությունը և իրենց պահանջը լսելի դարձնելու ցանկությունը: Եվ դա շատ նորմալ պետք է համարել:
– Դուք ասում եք, թե որոշ շրջանակներ շահարկում էին, բայց եթե գյումրեցիները, ինչպես նաև սառնաղբյուրցիները ոտքի չկանգնեին, չդժգոհեին, ո́չ իրավապահները Մ.Ալեքսանյանին բաց կթողեին, ո́չ էլ այն ժամանակ Ռուսաստանի կամ Հայաստանի իշխանությունները կարձագանքեին Ավետիսյանների սպանությանը:
– Հասարակության յուրաքանչյուր արդարացի պահանջ, որն արտահայտվում է ելույթների, քննադատությունների կամ նման զանգվածային միջոցառումների ձևով, ինձ համար ընկալելի և ընդունելի է: Այնպես, ինչպես Գյումրիում տեղի ունեցած իրադարձությունների ժամանակ իրենց բողոքն էին արտահայտում գյումրեցիները, ամբողջ հայ ժողովուրդը: Եվ համաձայն եմ ձեր տեսակետի հետ, որ այդ բողոքից հետո ՌԴ իշխանությունների վերաբերմունքը փոքր-ինչ փոխվեց: Հատկապես փոխվեց լրատվությունը, որի արդյունքում ռուս հանրությունը սկսեց ծանոթանալ, տեղեկանալ, թե ինչ է տեղի ունեցել: Դա շատ կարևոր է ինչպես հայ հասարակության, այդպես էլ ռուս հասարակության համար: Նրանց համար էլ է կարևոր, թե այդ ինչպես է եղել, ինչն է եղել պատճառը, որ իրենց երիտասարդը նման ոճրագործություն է կատարել: Այդ առումով արդարացի էր իրենց բողոքը, պահանջը միտինգների, երթերի և այլ եղանակներով արտահայտելը: Բայց ինձ համար, բոլորի, նաև այդ ծնողների համար անընկալելի և անընդունելի է ոստիկաներին հարվածելը: Չէ՞ որ ոստիկաններն էլ մեր քաղաքացիներն են, հայ տղաներ են, և այդ վիշտը, այդ ցավը բոլորի հետ հավասար նրանք էլ են տանում: Բացի այդ, նրանք տանում են նաև իրենց հասցեին ուղղված հայհոյանքներն ու վիրավորանքները:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ ՀՀ իշխանությունները պետք է ամեն ինչ անեին, որ իրենք ձերբակալեին Վալերի Պերմյակովին, կամ ռուս սահմանապահներից պահանջեին՝ գտնելու դեպքում նրան հանձնել իրենց: Հատկապես երբ նրան բռնել են ՀՀ սահմանը խախտելու փորձի ժամանակ:
– Խնդիրն այն է, որ տարբեր երկրների օրենքներ և միջազգային իրավական ակտեր պետք է քննարկվեին, և հարցը լուծվեր դրանց շրջանակներում: Ցավոք սրտի, միշտ չէ, որ մեր երկու երկրների սահմանադրություններ, օրենքները կամ համաձայնագրերը կարող են կարգավորել բոլոր իրավիճակները: Եվ մենք գործ ունեցանք մի դեպքի հետ, որի պարագայում, իհարկե, անհասկանալի է, թե ինչպես կարող է ռուս սահմանապահը ՀՀ սահմանին ձերբակալել ռուս սահմանախախտին և հանձնել ռուսական 102-րդ բազային, երբ պետք է հանձներ ՀՀ իրավապահ մարմիններին: Բայց մենք արդեն գործ ունենք կատարված փաստի հետ, և արդեն պետք է նրանցից պահանջել: Իսկ դա էլ նշանակում է հանձնել, ինչը թույլ չի տալիս նրանց սահմանադրությունը: Համաձայն եմ, որ լավ կլիներ, եթե մեր իրավապահ մարմինները Պերմյակովին ձերբակալեին, և, իհարկե, լավ կլիներ, որ ռուս սահմանապահները ձերբակալելուց հետո նրան հանձնեին մեր իրավապահ մարմիններին, ինչը պարտավոր էին անել:
– Չե՞ք կարծում, որ մեր իրավապահների անգործության, գուցե միտումնավոր անգործության հետևանքով Պերմյակովին բռնեցին ռուս սահմանապահները:
– Ոչ: Դուք շատ լավ գիտեիք, որ այդ օրերին ողջ հանրապետության տարածքը հսկվում էր ՀՀ ոստիկանների կողմից:
– Իսկ չե՞ք կարծում, որ Ավետիսյանների սպանությունն այդպես էլ չի բացահայտվի, քանի որ Պերմյակովը ձերբակալվելու պահից գտնվել է ռուսական կողմի հսկողության տակ: ՀՀ քննիչները կարողացել են նրան տեսնել դեպքից մոտ մեկ շաբաթ հետո, իսկ այդ ընթացքում ռազմաբազայում նրան պատրաստել են, թե ինչպես է պետք ներկայացնել այդ ոճրագործությունը: Եվ որ այդ ընթացքում ռուսներն այդ ոճրագործության ճշմարտության մի կարևոր մաս թաքցրին:
– Ցավոք սրտի, այդ սպանությունը դասվելու է մարդկության պատմության մեջ եղած այն ահավոր ոճրագործությունների շարքին, որի դեպքում դատարանի ցանկցած վճիռ հասարակության, անգամ ռուս հասարակության մեջ կասկածի տեղ է թողնելու: Իհարկե, շատ օբյեկտիվ կլիներ, որ հանցագործին անմիջապես ձերբակալությունից հետո հանձնեին ՀՀ իրավապահներին: Շատերի մոտ կա մտահոգություն, որ իսկապես հասարակության մոտ այդ կասկածը մնալու է: Նման ողբերգությունները շատ մեծ հուզական դաշտ են իրենց մեջ պարունակում, և կասկածները մնալու են, որ ճշմարտությունը չի բացահայտվի:
