«Առաջին լրատվական»-իզրուցակիցն է Հայաստանի արտահանողների միության նախագահ Րաֆֆի Մխչյանը:
– Պարոն Մխչյան, հունվարի 1-ից Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամակցելուց հետո մեր արտահանողները կամ ներմուծողները ի՞նչ խնդիրների են բախվել: Արդյոք արտահանման և ներմուծման բոլոր ընթացակարգերը հասկանալի՞ են, թե՞ կան որոշ դեպքեր, որոնք խոչընդոտներ են հարուցում:
– Այդպիսի բան չկա, որ գործարարների համար հասկանալի չլինի, պարզապես, երբ մենք այդ ամենը գիտենք տեսականորեն, թե ինչ է մեզ սպասվում, գործնականում արդեն պետք է շփվենք, որ ամեն ինչ ավելի պարզ լինի: Բայց քանի որ հունվար-փետրվար ամիսները շատ տխուր են բիզնեսի համար, աշխատանքներ չկան, շարժ չկա, այդ պատճառով էլ մեզ համար դեռ ամեն ինչ չէ որ պարզ է: Օրինակ` այսօր մեզ համար պարզ է, որ ԵՏՄ տարածքում ցանկացած օդային բեռ ուղարկելու կամ ստանալու դեպքում որևէ ձևակերպում չենք անում: Այսօր նաև հստակ գիտենք, որ եթե Վրաստանի տարածքով ապրանք է արտահանվում, սահմանային մաքսատանը ձևակերպվում է որպես տարանցիկ, և այդ բեռը արտահանվում է: Բայց որոշակի բաներ կան, որ պետք է դեռ աշխատենք, որ կարողանանք դրանց մասին հստակ պատկերացում ունենալ:
Դա վերաբերում է, օրինակ, ավելացրած արժեքի հարկին: Գիտեք, որ մենք ԱՊՀ երկրներ զրոյական ԱԱՀ-ով էինք ապրանք արտահանում: Կամ ասում են, թե ԵՏՄ տարածքում ում հետ որ պետք է աշխատենք, իրենց հարկային մարմինների կողմից նրանց մասին պետք է տեղեկություններ ունենանք, թե արդյոք վճարունակ են: Նման հարցեր կան, որ մեզ համար դեռ տեսական հարթության վրա են: Մենք պետք է ժամանակ ունենանք, հաճախորդ ունենանք, մի բան ուղարկենք, որ նոր հասկանանք բոլոր նրբությունները: Մենք հունվարի 1-ից հետո, փաստորեն, ամբողջությամբ ռուսական մաքսային դրույքաչափերով ենք աշխատում:
– Գործարարների մոտ մտավախություն կամ դժգոհություն կա, որ ռուսական ռուբլու փոխարժեքի անկումը մեծ վնասներ է բերում իրենց արտահանմանը:
– Դա միայն հայ գործարարների խնդիրը չէ: Բոլոր երկրներից էլ ՌԴ ապրանք են ուղարկում և ունեն այդ խնդիրը: Գաղտնիք չէ ոչ մեկիս համար, որ Ռուսաստանի տնտեսական վիճակը շատ ծանր է: Ու հենց դրա պատճառով է, որ այսօր արագ զարգացումներ տեղի չեն ունենում: Ժամանակը կգա, մի փոքր կառողջանա ՌԴ տնտեսությունը, և ամեն ինչ կպարզվի: Հիմա խնդիրն այն է, որ այն գործարարները, ովքեր ՌԴ հետ ռուբլով էին պայմանագրեր կնքում, այսօր չեն կնքում, քանի որ ռուբլու փոխարժեքը կայուն չէ:
– Արտահանողները նաև դժգոհում են, որ ՌԴ շուկայում իրենց արտադրանքը երբեմն ինքնարժեքից ցածր գնով է վաճառվում, քանի որ այդ երկիրը ռուբլու փոխարժեքի անկման զուգահեռ գնաճ թույլ չի տալիս:
– Այո, քանի որ մենք երկու տարբեր երկրներ ենք, և մեր կենտրոնական բանկերը տարբեր քաղաքականություն ունեն: Մեզ մոտ գնաճն ազատական է, այսինքն` ԿԲ-ն երբեք չի արգելում գնաճը: ՌԴ-ում գնաճն արգելված է, և իրենք որոշ դեպքերում իրավունք չունեն գները փոփոխել: Դրա համար իրենց մոտ խանութներում որոշակի ապրանքների գծով անգամ դատարկություն է նկատվում:
– Փաստորեն, մեր ապրանքարտահանողները կանգնած են ՌԴ-ում շուկա կորցնելու վտանգի առաջ:
– Այսօրվա դրությամբ կորցրել ենք որոշակի շուկա: 2014թ. 18 տոկոսով կրճատվել էին մեր արտահանումները ոչ միայն դեպի ՌԴ, այլ ԱՊՀ բոլոր երկրներ, որոնց մեջ, իհարկե, ամենամեծ բաժինը ՌԴ-ինն է:
– Իսկ հատկապես ո՞ր ապրանքային շուկաներում են կորուստներ եղել:
– Մենք դեպի Ռուսաստան հիմնականում սնունդ և խմիչք ենք արտահանում:
– Ձեր կարծիքով` այս անորոշ վիճակը մինչև ե՞րբ կշարունակվի: Ե՞րբ մեր գործարարները դեպի ՌԴ ավելի աշխույժ արտահանում կիրականացնեն:
– Ես կարծում եմ, որ մինչև գարուն կկարգավորվի իրավիճակը, քանի որ համաշխարհային քաղաքական այնպիսի ազդակներ կան, որ արդեն կամաց-կամաց պետք է սկսեն ՌԴ նկատմամբ պատժամիջոցները մեղմացնել: Եվ ՌԴ-ն էլ կարողանա իրավիճակը կարգավորել:
– Բայց կարծես թե ավելի շատ խստացնելու մասին են հայտարարություններ անում:
– Երեք օր առաջ Սենատում Օբամայի ելույթը և այդ ելույթին Սենատի արձագանքը կարծես թե նշանակում էր, կեցցես Օբամա, դու հասար քո նպատակին: Ինձ թվում է, որ նրանք առանց որևէ փամփուշտ օգտագործելու հասել են իրենց նպատակին: Բոլոր դեպքերում, կարծում եմ, մոտակա օրերին որոշակի փոփոխություններ պետք է լինեն:
