ԱԺ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Դավիթ Հարությունյանը «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով ԱԺ Կանոնակարգ-օրենքում Էթիկայի հանձնաժողովին վերաբերող փոփոխությունների քննարկմանը, ասաց, թե ինքը հիացած է նախագիծը ներկայացնող Արփինե Հովհաննիսյանի եզրափակիչ ելույթով: Հիշեցնենք, որ այդ նախագծի քննարկման ժամանակ ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը՝ տեսնելով, որ Ա. Հովհաննիսյանը դժվարանում է պատասխանել ՀՅԴ խմբակցության պատգամավորների՝ օրինագծին վերաբերող հարցերին, շատ կոպիտ միջամտեց նրանց հարցադրումներին: Դ. Հարությունյանը, սակայն, ողջ քննարկմանը չէր հետևել, որովհետև Հայաստանում չէր: Նրան հիացրել էր պարզապես այդ փոփոխությունների հետ կապված Ա. Հովհաննիսյանի եզրափակիչ ելույթը, որը միգուցե գրել էր ինքը՝ Դ. Հարությունյանը: Հատկապես, երբ ակնհայտ է, որ նա Ա. Հովհաննիսյանին օրենսդրական գործունեության մեջ ներգրավելու պարտավորություն ունի:
– Պարոն Հարությունյան, Էթիկայի հանձնաժողովի հետ կապված օրենսդրական փոփոխության քննարկումների ժամանակ կարծիքներ հնչեցին, որ դա զուտ Ձեր անձնական ամբիցիաների արդյունքն էր: Որ անցած նիստերից մեկում Ձեր և ՀԱԿ խմբակցության անդամ Նիկոլ Փաշինյանի միջև տեղի ունեցածի արդյունքում որոշեցիք Էթիկայի հանձնաժողովի կազմում նման փոփոխություն իրականացնել: Այնուամենայնիվ, դա Ձեր ամբիցիաների՞ պատճառով էր, թե՞ Հանրապետական խմբակցության որոշումն էր:
– Դա իմ օրենսդրական մոտեցումների արդյունք էր, թե ինչպես եմ ես պատկերացնում այդ համակարգը:
– Այսինքն` դա այնքա՞ն էլ Հանրապետական խմբակցության որոշումը չէր, այլ զուտ Ձեր պատկերացումների՞ արդյունքն էր:
– Իմ և խմբակցության պատկերացումները համընկնում են:
– Դուք նաև տեղյակ եք այդ նախագծի սկանդալային քննարկման մասին, որտեղ Հովիկ Աբրահամյանը շատ կոպիտ միջամտեց ՀՅԴ պատգամավորների հարցադրումներին, քանի որ օրինագիծը ներկայացնող Արփինե Հովհաննիսյանը չէր կարողանում պատասխանել նրանց հարցերին:
– Ես կարծում եմ, որ Արփինեն շատ լուրջ պրոֆեսիոնալ է: Ես լսել եմ նրա եզրափակիչ ելույթը, և հիացած եմ իր պրոֆեսիոնալիզմով:
– Պրոֆեսիոնալի՞զմ է նշանակում այն վիճակը, երբ օրինագիծը ներկայացնողը չի կարողանում հարցերին սպառիչ պատասխան տալ և ընկնում է ակնհայտ անհարմար վիճակում:
– Դա ում գնահատականն է:
– Դա ակնհայտ էր, և հենց դրա պատճառով էլ Հ. Աբրահամյանը նման կոպիտ ձևով միջամտեց դաշնակցական պատգամավորների հարցադրումներին:
– Ո՞ւմ համար էր նկատելի, հարցը նրան ուղղեք: Ես համաձայն չեմ:
– Բայց դուք հետևե՞լ եք ողջ քննարկմանը կամ տեսե՞լ եք այդ տեսանյութը, որ չեք համաձայնում:
– Ողջ քննարկմանը՝ ոչ, բայց ես նայել եմ եզրափակիչ ելույթը և հիանում եմ դրանով:
– Ի վերջո ընդունվեց հանձնաժողովը ձևավորել 3+3+1 տարբերակով: Բայց եթե այդ մեկը ներկայացնող ԲՀԿ-ն կամ ընդդիմադիր 3 կուսակցություններից մեկը նախագահական ընտրություններից հետո կոալիցիա մտնի, արդյոք հանձնաժողովում հավասարակշռությունը չի՞ խախտվի: Օրենքում կա՞ այդ հավասարակշռությունը վերականգնելու մեխանիզմ:
– Հավասարակշռությունը չի խախտվի, օրենքը պետք է կարդալ: Չի լինելու 4/3, դառնա 3/3:
– Այսինքն` իշխանական այդ մի անդամը դո՞ւրս կգա:
– Իհարկե:
– Բնականաբար ՀՀԿ երկու անդամներից մեկը դուրս կգա:
– Իհարկե: Երբ օրենքը ներկայացվում էր դեռ նախորդ խորհրդարանում, ամբողջ գաղափարախոսությունը եղել էր այն տրամաբանության մեջ, որ իշխանությունն ու ընդդիմությունը հավասար ներկայացված լինեն: Եվ չէր նախատեսվում ուժ, որը ոչ ընդդիմություն էր, ոչ էլ իշխանություն: Այսինքն` այն, ինչ ներկայացրել է Արփինեն, հստակ բացատրում էր, թե այդ ուժն այսօր հաշվարկվում է իշխանության օգտին, թեև նա իշխանական ուժ չէ: Խորհրդարանի կողմից այսօրվա ընդունած մոդելի համաձայն` ընդդիմությունը հավասար է իշխանությանը, և գումարած բոլոր նրանք, որոնք ոչ ընդդիմություն են, ոչ էլ իշխանություն: Իսկ եթե հանկարծ տեղի ունեցավ որևէ մի փոփոխություն՝ ԲՀԿ-ն և ենթադրենք` ևս ընդդիմադիր 2 կուսակցություն միացան իշխող կոալիցիային, դա կնշանակի, որ խորհրդարանում կլինի Էթիկայի հանձնաժողով, որը բաղկացած կլինի 10 անդամից: 5 հոգին էլ կներկայացնեն միակ ընդդիմադիր կուսակցությունը, և 5 հոգի կներկայացնեն իշխանական 5 խմբակցությունները: Այսինքն` բուն բանաձևը չի խախտվի: Հավասարակշռության միակ խախտումը կարող է տեղի ունենալ, եթե ոչ ընդդիմություն, ոչ իշխանություն խմբակցությունը իրականում լինի ընդդիմություն, բայց դրա մասին չհայտարարի:
– Ընդդիմությունը բարձրաձայնում է, որ իշխանությունները գոնե այս մի հանձնաժողովը թողնեն իրենց վերահսկողության տակ:
– Ես չգիտեմ աշխարհում որևէ երկիր, որտեղ ընդդիմությունը ունի վերահսկողություն: Երբ ընդդիմությունը ունեցավ վերահսկողություն, նա այլևս դադարում է ընդդիմություն լինելուց: Էթիկայի հանձնաժողովների առանձնահատկությունն այն է, որ այդ մարմիններում հավասարակշռություն լինի: Ոչ միշտ բազմաթիվ երկրներում, այնուամենայնիվ, մեծամասնությունն այդ մարմնում ունի մեծամասնություն: Նույն ԵԽԽՎ-ում էթիկայի հարցերով զբաղվող հանձնաժողովում ավելի մեծ թվով պատգամավորներ ներկայացնում է մեծաթիվ քաղաքական խումբը, և ավելի փոքրաթիվ՝ փոքր քաղաքական թիմը: Անգամ ԵԽԽՎ-ի պես մարմնում մեծամասնությունն ունի մեծամասնություն: Սակայն մենք ընտրել ենք ավելի հավասարակշռված մոդել` մտածելով, որ դա Հայաստանի համար ավելի նպատակահարմար է: Բայց դա ամենևին չի նշանակում, որ մենք պետք է հորինեինք մի մոդել, որն ընդհանրապես գոյություն չունի, երբ ընդդիմությունն ունի մեծամասնություն: Հենց որ որևէ մեկը ունի մեծամասնություն, որոշումները դառնում են քաղաքական: ԱԺ հանձնաժողովներում էլ նույն պատկերն է: Այսինքն` մեծամասնությունը հանձնաժողովներում մեծամասնություն է, փոքրամասնությունը՝ փոքրամասնություն է: Էթիկայի հանձնաժողովում մենք համարել ենք, որ այդ մոդելը չպետք է կիրառվի, թեև բազմաթիվ երկրներում այն կիրառվում է:
