1936թ. այս օրը Երևանում վախճանվեց անվանի ճարտարապետ , ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանը.
Ալեքսանդր Հովհաննեսի Թամանյանը ծնվել է 1838թ. մարտի 4-ին Եկատերինոդարում (այժմ` Կրասնոդար): 1904թ. ավարտել է Պետերրուբգի գեղարվեստի ակադեմիայի բարձրագույն գեղարվեստական ուսումնարանի ճարտարապետական բաժանմունքը՝ նկարիչ-ճարտարապետի կոչումով: Թամանյանի առաշին աշխատանքը Պետերբուրգի հայոց եկեղեցու վերականգնումն է (1904-1906թթ.): 1907-1913թթ. Պետերբարգում` Ցարսկոյե Սելոյում, Ցարոսլավլի և Օրյոլի նահանգներում կառուցել է շենքեր, ստեղծել վերակառուցումների և ճարտարապետական հարդարման նախագծեր:
Նախահեղափոխական շրջանի գործերից առավել ուշագրավ են՝ Կոչուբեյի առանձնատունը Ցարսկոյե Սելոյում (1911-1912թթ.), Շչերբատովի տունը Մոսկվայում (1911-1913թ.), արժանացել է Մոսկվայի քաղաքային դումայի ոսկե մեդալի (1914թ.), Մոսկվա-Կազան երկաթուղու հիվանդանոցային համալիրը Պրոգորովկայում (այժմ՝ Կրատովո, 1913-1917թթ.), որտեղ օգտագործված են դասական և XVIII-XIX դդ. սկզբի ռուսական ճարտարապետության ձևերը ինքնատիպ մեկնաբանումով և վերամշակումով:
Նախագծել է նաև այլ շենքեր, որոնք չեն իրականացվել. այդ թվում՝ Անիի թանգարանը (1908թ.): 1919թ. Թամանյանը տեղափոխվել է Երևան, 1921-ին՝ Իրան: 1923-ին հրավիրվել է Հայաստան, ծավալել բեղմնավոր և եռանդուն գործունեություն: Ստեղծագործական աշխատանքին զուգընթաց 1923-ից՝ որպես հանրապետության ժողկոմխորհի գերագույն տեխնիկական բաժնի նախագահ, ապա պետ-պլանի նախագահի տեղակալ, զբաղվել է տարբեր խնդիրներով (շինանյութերի արդյունաբերություն, ճանապարհների շինարարություն, ճահիճների չորացում, մելիորատիվ աշխատանքներ ևն):
Նրա ճարտարապետական առաջին աշխատանքը Երևանի գլխավոր հատակագիծն է (150 հագար բնակչի համար, ՀՍՍՀ ժողկոմխորհը հաստատել է 1924թ. ապրիլին): Նոր հատակագիծը խորհրդային քաղաքաշինության առաջին նշանակալի երևույթներից է: Այն Երևանի հետագա բոլոր գլխավոր հատակագծերի հիմք է և հատկանշում է Թամանյանի քաղաքաշինական գաղափարների կենսունակությունն ու առաջադիմական էությունը:
Թամանյանը պարբերաբար անդրադարձել է Երևանի հատակագծին, մշակել, կատարելագործել է այն: 1934-ին սկսել է նախագծել «Մեծ Երևանի» (500 հազ. բնակչի համար) հատակագիծը, որը մնացել է անավարտ: 1925-1933թթ. նախագծել է Լենինականի (Գյումրի), Վաղարշապատի (Էջմիածին), Ստեփանակերտի, Նոր Բայազետի (Կամո), Ախտայի (Հրազդան), Լուկաշինի, Նուբարաշենի (Սովետաշեն) և այլ բնակավայրերի հատակագծերը, որոնցից ոչ բոլորն են իրականացվել:
Թամանյանը հատուկ նշանակություն է տվել Հայաստանի բազմազան քարերին, որոնք իրենց հատկություններով, այլ գործոններով հանդերձ, թելադրել են շենքերի կառուցվածքները, ճարտարապետական ձևերն ու հարդարանքը: Երևանում Թամանյանի նախագծերով կառուցվել են տարբեր տիպի շենքեր՝ աստղադիտարանը (1930-1935թթ.), բժշկական ինստիտուտի անատոմիկումը (1926-1933թթ.), անասնաբուժական, ֆիզիոթերապևտիկ, պոլիտեխնիկական ինստիտուտները (1927-1932թթ.), Այղր լճի ջրհան կայանը (1925թ.), հանրային գրադարանը (1932-1938թթ.): Թամանյանը ճանաչվել է այնպիսի գործերով, ինչպես Երևանի գլխավոր հատակագիծը, Երևանի առաջին հիդրոկայանը (1923-1926թթ.), Հայկական ՍՍՀ Կառավարական տունը (առաջին հերթը՝ Հողժողկոմատ, 1926-1929թթ), հետագայում՝ Կառավարական տուն, (1932-1941թթ.), օպերայի և բալետի թատրոնը (1926-1953թթ.):
Կառավարական տունը և օպերային թատրոնի շենքը նոր տիպի շինություններ են, նորարարական մի շարք կողմերով: Այս շենքերի նախագծերի մի շարք մտահղացումներ կառուցելիս չեն իրականացվել: Կառավարական տան համար Թամանյանին հետմահու շնորհվել է ՍՍՀՄ պետական մրցանակ (1942թ.): Օպերայի և բալետի թատրոնի նախագիծը Փարիզի 1937թ. համաշխարհային ցուցահանդեսում շահել է Մեծ ոսկե մեդալ (Grand prix):
