«Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ի և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան»-ի համատեղ ջանքերով կազմվել է «Զինվորական հանցագործությունների վերաբերյալ դատական գործերի դիտարկման արդյունքներ» զեկույցը, որն անդրադառնում է բանակում տեղի ունեցող հանցագործություններին:
Զեկույցի հեղինակները դիտարկել են դատական 181 գործեր, որոնցում ներգրավված են 290 ամբաստանյալներ: Դիտարկված բոլոր գործերով արդարացման դատավճիռներ չեն կայացվել: Միայն 4-ի դեպքում է ամբաստանյալների նկատմամբ կայացվել քրեական վարույթը կարճելու որոշում` պայմանավորված մեղադրող կողմի` մեղադրանքից հրաժարվելով:
«Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ նախագահ Սիրանուշ Սահակյանն այսօր զեկույցի ներկայացմանը տեղեկացրեց, որ Հայաստանի զինված ուժերում առավել տարածված են հետևյալ երկու տիպի հանցագործությունները` ծառայության վայրն ինքնակամ լքելն ու զինծառայողների կանոնադրային փոխհարաբերությունների խախտումը:
Դիտարկված գործերի 69 տոկոսի դեպքում հանցագործությունների կատարմանը ներգրավված է եղել շարքային կազմը, 13 տոկոսի դեպքում` կրտսեր սպայական կազմը, 5 տոկոսի դեպքում` ավագ սպայական կազմը, 3 տոկոսի դեպքում` ենթասպայական կազմը:
Հանցագործություն կատարած անձանց 83 տոկոսն ունեցել է միջնակարգ կամ թերի միջնակարգ կրթություն: Կրթական ցածր մակարդակ ունեցողներն ավելի հաճախ են ինքնակամ լքում զորամասը, իսկ հիվանդության սիմուլյացիայի կամ ապօրինի այլ եղանակով զինվորական ծառայությունից խուսափելու միջոցին դիմում են բարձրագույն կամ թերի բարձրագույն կրթություն ունեցողները:
Զեկույցի հեղինակները նաև արձանագրել են` որքան տարիքով է մարդը, այնքան նվազում է հանցագործություն կատարելու հավանականությունը: Սակայն ավելի տարիքով զինծառայողներն էլ են հակված մեկից ավելի հանցագործություններ կատարելու:
Մոնիթորինգի արդյունքում պարզվել է, որ զինծառայողները զորամասն ինքնակամ ավելի շատ լքում են ծառայության վերջին ամիսներին: Սա փաստում է հետևյալը. որքան երկար է ծառայության ժամկետը, այնքան ավելանում է հանցագործություն կատարելու հավանականությունը:
Զեկույցի հեղինակները նաև տեղեկացնում են, որ ոչ բոլոր զինծառայող ամբաստանյալներին է հնարավորություն տրվում օգտվելու դատապաշտպան ունենալու իրավունքից: Դատական նիստերին, որպես կանոն, չեն հրավիրվում վկաները: Դատարանները ջանք չեն թափում գործերի քննությանը ներգրավելու նաև զինծառայող կամ զորացրված վկաներին և հաճախ հիմնվում են վկաների նախաքննական ցուցմունքների վրա:
Զեկույցի հեղինակները արձանագրել են մեկ մտահոգիչ փաստ` զինվորական գործերը քննող դատավորների և պաշտպանների միջև հաճախակի են ոչ պաշտոնական շփումները: Այդ դեպքում ո՛չ պաշտպանը, ո՛չ դատավորը լուրջ չի վերաբերվում գործերին, և չի ապահովվում արդար դատավարություն:
Սիրանուշ Սահակյանի խոսքով` իրենք ականատես են եղել մի դեպքի, երբ դատավորը գործերից մեկի վերաբերյալ ասել է. «Ո՞ւր ա ստեղ գործ, ծանոթանալու բան էլ չկա, հեսա 15 րոպեում կքննենք` կպրծնենք»: «Դրանից հետո դատավորն ու պաշտպանը գնացին սուրճ խմելու»,- ասաց մասնագետը:
Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Արման Պողոսյանը բարձր գնահատեց զեկույցը: Նա, սակայն, նշեց, որ Զինված ուժերում կատարվող հանցագործությունների մասին լիարժեք կարծիք կազմելու համար 181 գործեր ուսումնասիրելը բավարար չէ: «Նման ուսումնասիրությունները պետք է կրեն ամենամսյա, կիսամյակային և տարեկան բնույթ: Այդ դեպքում հնարավոր կլինի լիարժեք բացահայտել հանցագործությունների դրդապատճառները»,- ասաց Արման Պողոսյանը:
