Ինչպես հայտնի է, ԱԺ երկու փոխնախագահները՝ Ալեն Սիմոնյանը և Լենա Նազարյանը, ԱԺ են ներկայացրել «2008 թվականի մարտի 1-2-ին Երևան քաղաքում տեղի ունեցած իրադարձությունների ժամանակ անձանց կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասի հատուցման մասին» օրենքի նախագիծ: Նախագծով տուժող են ճանաչվում և, հետևաբար, փոխհատուցում ստանալու իրավունք են ձեռք բերում «այն անձինք, որոնց կյանքին կամ առողջությանը վնաս է պատճառվել» այդ իրադարձությունների հետևանքով: Միևնույն ժամանակ, ըստ նախագծի՝ «անձի առողջությանը պատճառված վնաս է համարվում վնասվածքի կամ խեղման հետևանքով անձի ստացած միջին, ծանր և առանձնապես ծանր վնասվածքը»:
Ըստ լուրերի՝ այս նախագիծը մեծ դժգոհություն է առաջացրել մարտի 1-ի իրադարձությունների հետևանքով մի քանի տարի բանտերում անցկացրած քաղբանտարկյալների շրջանում: Նրանք համարում են, որ եթե մարտի 1-ին տեղի է ունեցել պետական հեղաշրջում, և իրենք այդ հեղաշրջման արդյունքում ապօրինի հայտնվել են կալանավայրերում, պետք է ճանաչվեն բռնադատվածներ և օրենքի ուժով փոխհատուցում ստանան։
ՀԱԿ իրավական հարցերի համակարգող Արմեն Խաչատրյանն «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց, որ ծանոթ չի ինչ-որ դժգոհություններից։ Նրա խոսքերով՝ նախագիծն այն տեսքով, որով որ դրված է շրջանառության մեջ, նորմալ է, ճիշտ նախագիծ է։ Իսկ մարտի 1-ի իրադարձություններից տուժածների մյուս խումբը՝ դատապարտվածները, քրեական հետապնդման ենթարկված անձանց, հարկային տեռորի ենթարկված, հետապնդված անձանց, Խաչատրյանի խոսքերով, ճիշտ է անդրադառնալ, բայց ոչ օրենքի այս նախագծի շրջանակներում, այլ առաջիկայում մշակվող անցումային արդարադատության շրջանակներում, քանի որ կա սեփականության վերադարձի, խախտված աշխատանքային իրավունքի վերականգնման հարց, իսկ դատապարտվածների մասով՝ նախ և առաջ արդարացման որոշումներ և հետո նոր միայն նյութական ու բարոյական վնասի հատուցման խնդիր։ «Բացի դրանից՝ ՄԻԵԴ-ում ներկայացված գործեր կան, որոշ քաղբանտարկյալների մասով արդեն Եվրոպական դատարանի որոշումները կան։ Օրինակ՝ Մուշեղ Սաղաթելյանի գործով մենք համարում ենք, որ կա նոր երևան եկած հանգամանք, որի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը պետք է վերանայի գործը և արդարացման դատավճիռ կայացնի։ Ես կարծում եմ, որ Եվրոպական դատարանի որոշումներից հետո մենք բոլոր քաղբանտարկյալների գործերով վերանայման վարույթ հարուցելու պահանջով կդիմենք Վճռաբեկ դատարան»,- ասաց Խաչատրյանը։
Արմեն Խաչատրյանի խոսքերով՝ ԱԺ փոխնախագահների հեղինակած օրինագծի ընդունումից հետո հարյուրավոր մարդիկ հնարավորություն կստանան փոխհատուցում ստանալ։ Իսկ կոնկրետ թիվ չկա, քանի որ 2008-ին շատ-շատերը, ովքեր մարմնական վնասվածքներ են ստացել, չեն դիմել բուժօգնության՝ վախենալով, որ տուժողից կդառնան մեղադրյալ, որը բնորոշ էր այդ օրերին։ Դրա համար շատերը չեն դիմել, թաքցրել են իրենց վնասվածքների մասին և հիմա չունեն համապատասխան փաստաթղթեր։ «Օրինակ՝ անցած տարի մեզ դիմեց մի քաղաքացի, որը մարտի 1-ի դեպքերի ժամանակ ստացած վնասվածքից հետագայում կուրացել էր, քանի որ չէր դիմել բուժօգնության։ Այդպիսի մարդիկ հիմա կհայտնվեն, կդիմեն համապատասխան հանձնաժողովին։ Եվ եթե կարողանան ապացույցներ ներկայացնել, որ իրենք վնասվածքներ են ստացել մարտիմեկյան իրադարձությունների ժամանակ, ապա կստանան փոխհատուցում։ Ես կարծում եմ, որ դրանք 300-ի հասնող դեպքեր են»,-ասաց ՀԱԿ իրավական համակարգողը՝ հավելելով, որ օրինագծի ընդունումից հետո ի հայտ եկող տուժողները կարող են նաև կարևոր տեղեկություններ հաղորդել Մարտի 1-ի քրեական գործի շրջանակներում, որը կարող է և օգնել գործին. «Ես գիտեմ դեպք, որ ՀՔԾ-ում այդ անձն արդեն տուժողի կարգավիճակ ունի, հաստատվել է, որ նա մարտի 1-ին է վնասվածք ստացել։ Կարծում եմ, որ այս դեպում ավելի շատ մարդիկ կդիմեն»։
Ինչ վերաբերում է քաղբանտարկյալներին, ապա, մեր զրուցակցի խոսքով մարտի 1-ի իրադարձություններով պայմանավորված մոտ 150 անձ է դատապարտվել ամենատարբեր հոդվածներով՝ սկսած խուլիգանությունից, մինչև սահմանադրական կարգի տապալում, բայց այդ բոլոր անձիք, անձանց բացառության, ենթական են արդարացման.«Բայց այստեղ ես շատ եմ կարևորում, որ պրոցեսը գնա օրինականության, արդարադատության սկզբունքներին շրջանակներում։ Շատ կարևոր է, որ ներդրվի անցումային արդարադատության գործիքները և հենց այդ գործիքների կիրառմամբ լինի արդարացման գործընթացը»,-եզրափակեց Արմեն Խաչատրյանը։
Լուսանկարը՝ Photolure-ի
