ՀՀԿ-ական պատգամավոր Գագիկ Մինասյանը հայտարարել է, որ Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումը կարող է օգնել հայ-թուրքական սահմանի բացմանը: Եվ այս տեսանկյունից նա հիմնավորված է համարում Սերժ Սարգսյանի բարձրացրած հարցադրումը, որ նա արել էր Մոլդովայում Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովի ընթացքում:
Սերժ Սարգսյանի հարցադրման մասով, իհարկե, առիթներ եղել են դիտարկումներ անելու՝ փորձելով ուշադրություն դարձնել այդ հայտարարությունների քաղաքական դրդապատճառների վրա: Սակայն փաստորեն առաջին անգամ է հնչում, որ Ասոցացման համաձայնագիրը կարող է օգնել հայ-թուրքական սահմանի բացմանը: Սա, ըստ էության, իշխանությունների կողմից հնչող միակ քիչ թե շատ կոնկրետ հեռանկարներից է, որ հասարակությանը մատուցվում է Եվրամիության Ասոցացման համաձայնագրից ակնկալիքների մասով: Եվ այստեղ պահն էական է, քանի որ այդ միակ շատ թե քիչ կոնկրետությունը իրականում զուրկ է պրակտիկ և պրագմատիկ բովանդակությունից: Այսինքն՝ Ասոցացման համաձայնագիրը իրականում որևէ կապ չունի հայ-թուրքական սահմանի բացման հետ: Տեսականորեն այդ կապն, իհարկե, կարելի է գտնել, սակայն գործնականում այստեղ ոչ մի կապ չկա, և հասարակությանը նման կապ մատուցելու իմաստը անհասկանալի է: Կամ պարզապես իշխանությունները ասում են՝ ինչ-որ բան ասելու համար՝ լիովին չգիտակցելով ասվածի և Ասոցացման գործընթացի միջև իրական կապի բացակայությունը, կամ էլ նրանք ասում են լիովին գիտակցված՝ կրկին ինչ-որ բան ասելու համար, սակայն ավելի կարևոր և կոնկրետ ակնկալիքներից խոսակցությունը մի կողմ շեղելու համար:
Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրում առավել կարևոր են այն կետերը, որոնք վերաբերում են Հայաստանի ներքին խնդիրներին, ներքին կյանքում սպասվող փոփոխություններին: Հայ-թուրքական սահմանի բացման հեռանկարը, իհարկե, ցանկալի է, և սա անժխտելի է, սակայն անժխտելի է նաև, որ Հայաստանի ներկայիս որակների պայմաններում դա ոչինչ չի տա՝ բացի առկա իշխող համակարգը էլ ավելի սնելուց, երկրորդ շնչառություն հաղորդելուց:
Եվ սա, անկասկած, հասկանում են նաև Եվրոպայում: Հասկանում են, որ նման իրավիճակում սահմանների բացումը միանշանակ կուժեղացնի Թուրքիայի տարածաշրջանային դերը, ինչը ոչ մի կերպ չի մտնում Եվրամիության ծրագրերի մեջ: Ավելին՝ Ասոցացման համաձայնագիրը միտված է նրան, որ Հայաստանի տարածաշրջանային դերը բարձրանա՝ որպես թուրք-ադրբեջանական տանդեմի հնարավոր կոմբինացված խաղի հակակշիռ: Եվ այս մասին հստակ ակնարկեց նաև Շտեֆան Ֆյուլեն, որը մի քանի օր առաջ եկել էր Հայաստան: Նա ասաց, որ Ասոցացման համաձայնագիրը հարևանների հետ հարաբերություններում կամրացնի Հայաստանին:
Այսինքն՝ Ասոցացման համաձայնագրի խնդիրը, գործընթացի խնդիրը հայ-թուրքական սահմանի բացումը չէ: Դա հեռու ապագայի հարց է, և պետք չէ հասարակությանը կերակրել իրականությունից կտրված հեռանկարներով: Ասոցացման համաձայնագրի նպատակը Հայաստանի ներքին որակների փոփոխության հասնելն է, որովհետև Հայաստանի զարգացման, ամրացման և մրցունակ պետություն լինելու առաջնային, հիմնարար գրավականը սա է, ոչ թե սահմանների բաց կամ փակ լինելը: Նպատակը որակական տեսանկյունից լիովին նորացված Հայաստանն է, որ կարող է Եվրոպայի համար լինել հուսալի և երկարաժամկետ գործընկեր կովկասյան տարածաշրջանում, ինչպիսին փնտրում է Բրյուսելը:
Հետևաբար Ասոցացման համաձայնագրի գործընթացի վերաբերյալ հասարակության հետ պետք է խոսել այս հիմնարար խնդրին վերաբերող հարցերի և ակնկալիքների մասին, իսկ հայ-թուրքական սահմանը թողնել հանգիստ կամ պահել ընդամենը որպես արտաքին քաղաքական օրակարգի հարց Արևմուտքի հետ հարաբերություններում:
