Աշխարհի տնտեսական հեռանկարների վերաբերյալ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի զեկույցի համաձայն՝ այս տարին Հայաստանը կփակի տնտեսության 1 տոկոս անկումով։ Անցյալ շաբաթ հրապարակված World Economic Outlook-2015 զեկույցի հեղինակները կանխատեսում են, որ 2016-ին Հայաստանի տնտեսությունը կգրանցի 0 տոկոս աճ։ Ըստ ԱՄՀ-ի կանխատեսումների՝ Հարավային Կովկասում Հայաստանը միակ երկիրն է, որի տնտեսությունը անկում կապրի։
Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի տնտեսության կարգավորման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկան Ատոմ Մարգարյանն «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով զեկույցին ու հնչեցված կանխատեսումներին՝ կարծիք հայտնեց, որ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, ինչպես նաև Համաշխարհային բանկի շեշտադրումները և վերաբերմունքը Հայաստանի հանդեպ փոխվել են մեր երկրի՝ ԵՏՄ-ին անդամակցելուց հետո: Հայաստանի որոշումից հետո, ըստ տնտեսագետի, Հայաստանի մասով նշված կառույցների կանխատեսումները սուբյեկտիվություն են պարունակում և որոշակի քաղաքական կոնտեքստ ունեն:
«Ինչ վերաբերում է կոնկրետ թվերին՝ տնտեսական անկում կամ 0 տոկոս աճ, ապա ինձ թվում է, որ նման կանխատեսումների հիմքում ընկած են նախորդ տարվա, նախորդ շրջանի գործոնները, որոնց մի մասը փոխվել են արդեն: Բայց եթե պետք է նման գնահատական տալ, ապա անտեսվում են այդ գործոնների ազդեցությունները»,- ասաց Մարգարյանը՝ հավելելով, որ այդ գործոնների փոփոխություններից է Ռուսաստանում տնտեսական վիճակի փոփոխությունը, ռուբլու վերջին շրջանի արժևորումն ու հետագա դինամիկան, որը կարող է դրական ազդեցություն թողնել թե Հայաստանի տնտեսության, արտահանումների և թե մասնավոր տրանսֆերտների աճի վրա:
«Լավ կլիներ, որ այս գործոնները ևս հաշվի առնված լինեին նման հաշվարկներում, կանխատեսումներում ու գնահատականներում, ինչը չի արվել, եթե 2016 թվականի համար 0 տոկոս աճ է կանխատեսվել: Կրկնում եմ՝ այս կանխատեսումներն իրատեսական չեն: Արժույթի հիմնադրամը սուբյեկտիվ գնահատականներ է տվել»,- նկատեց Մարգարյանը՝ իր հերթին կանխատեսելով, որ Հայաստանը 2016 թվականը կփակի 2.2 կամ 2.5 տոկոս տնտեսական աճով: «Սա միանգամայն իրատեսական տնտեսական աճ է մեր տնտեսության համար»,- եզրափակեց մեր զրուցակիցը:
Տնտեսագետ Աշոտ Եղիազարյանը հակառակը՝ միանգամայն օբյեկտիվ որակեց Արժույթի միջազգային հիմնադրամի զեկույցում հնչեցված գնահատականները և արված կանխատեսումները՝ նկատելով, որ դրանց համար հիմք են հանդիսացել մի շարք գործոններ: Տնտեսագետի խոսքով՝ անկախությունից ի վեր Հայաստանը մի քանի տարի նման ցուցանիշներ ունեցել է, հատկապես մինչև 1994 թվականը, որից հետո, սակայն, տնտեսական աճ եղել է: Եվ միայն մեկ անգամ՝ 2009 թվականին է տնտեսական անկում գրանցվել՝ կապված գլոբալ տնտեսական ճգնաժամի հետ:
«Այսինքն՝ 94-ից հետո աճ մշտապես եղել է, որը հիմնականում եղել է որոշակի գործոնների ազդեցությամբ: Դրանք եղել են միջազգային փոխառությունների, սփյուռքի ներդրումների, որոշակի ենթակառուցվածքների հետ կապված ներդրումների հաշվին, ի վերջո՝ մասնավոր տրանսֆերտների հաշվին, որոնք մենք ստացել ենք, ու դրանց ծավալները մշտապես ավելացել են ու տնտեսական աճ են ապահովել»,- ասաց Եղիազարյանը՝ հավելելով, որ Հայաստանի համար հետագա տնտեսական աճ ապահովել հնարավոր կլիներ միայն Եվրոպային ինտեգրվելու ճանապարհը ընտրելու դեպքում, որը հնարավորություն կտար նոր ներդրումներ, ենթակառուցվածքներ բերել դեպի Հայաստան:
«Սակայն ի՞նչ տեղի ունեցավ. հիմնականում Ռուսաստանից առկա մեր կախյալ զարգացումը 2013-ի աշնանը վերածվեց նաև մեկուսացված զարգացման, որը բերեց իսկական անելանելի վիճակի: Մենք հիմա մեկուսացած ենք այն կենտրոնների կողմից, որոնք այսօր կարող էին նպաստել, որ մեր տնտեսության մեջ լիներ կառուցվածքային փոփոխություն, այսինքն՝ մեզ համար ապահովեր տնտեսական զարգացում, հեռանկարներ: Իսկ մենք հիմա չունենք դա»,- ասաց տնտեսագետը՝ կոնկրետացնելով, որ Հայաստանի տնտեսության անմխիթար վիճակը հիմնականում պայմանավորված է հենց ԵՏՄ-ին անդամակցելով: «Ճիշտ է, Հայաստանի տնտեսությունը մինչ այդ էլ պրոբլեմներ ուներ, որոնք բնորոշ են կախյալ երկրներին, բայց հիմա դրանց ավելացավ նաև արտաքին ամենամեծ արգելակը: Արդյունքում Հայաստանը մեկուսացավ և հնարավորություն չունի փրկելու վիճակը և առհասարակ՝ խոսելու աճից ու զարգացումից»:
Տնտեսագետի խոսքով՝ ստեղծված վիճակում միակ ելքը Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխությունն է: Հակառակ դեպքում ԵՏՄ կազմում Հայաստանի տնտեսությունը կքայքայվի վերջնականապես: «Եթե մենք չկարողանանք փոխել երկրի արտաքին քաղաքական, տնտեսական վեկտորը և դուրս չգանք Ռուսաստանի ճնշման ազդեցության գոտուց, համոզված եղեք, որ կոլապս կառաջանա, ընդ որում՝ շատ արագ, ոչ թե տարեցտարի: Այն երկար սպասեցնել չի տա: Եթե որևէ մեկը չի հավատում դրան, մի քանի ամսից կհավատան»,- եզրափակեց տնտեսագետը:
Հիշեցնենք, որ Հովիկ Աբրահամյանը վարչապետ նշանակվելուց հետո կանխատեսում էր 4.5-5 տոկոս տնտեսական աճ, ինչն արդեն իսկ ակնհայտ է, որ այս տարվա համար հնարավոր չի լինի ապահովել:
Հիշեցնենք նաև, որ 2013թ.-ին Սերժ Սարգսյանը հայտարարեց, որ «ՀՀ այն կառավարությունը, որը տարվա արդյունքներով (դա վերաբերում է 2013–2017թթ.) չապահովի 7% տնտեսական աճ, պետք է հրաժարական տա»:
