Համշենահայեր Ասլան Ջանջը և Ռեմզի Գեդիքը այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը անդրադարձան համշենահայերի հետ կապված խնդիրներին, համշենահայերենի պահպանության անհրաժեշտությանը: Նրանց՝ Հայաստան այցի նպատակը ճանաչելի լինելն է:
Ռեմզի Գեդիքը նշեց, որ Ցեղասպանության ճանաչման հարցը պետք է միշտ օրակարգում պահել. այս հարցը, ըստ նրա, պետք է երկու երկրների միջև լուծվի, և պետք է պայքար տանել, որ երբեք այն չկրկնվի:
Ասլան Ջանջն էլ նկատեց, որ Թուրքիան իր դասագրքերում պետք է ընդգրկի Ցեղասպանության թեման, որ այն այլևս չկրկնվի:
Ինչ վերաբերում է համշենահայերենի պահպանությանը, Ասլան Ջանջի խոսքով՝ ոչ բոլոր համշենահայերն են խոսում բարբառով, բուն հափշենում լեզուն մոռացության է մատնված բուն Համշենում, բայց Հոպայում և Բորչկա գավառներում մասնակիորեն պահպանված է:
Ինչ վերաբերում է տնտեսությանը և այլ ոլորտներին համշենահայերի ներգրավվածությանը, հիմնականում թեյի մշակմամբ են զբաղվում, նաև առևտրով: Մի ժամանակ շատ էին զբաղվում անասնապահությամբ: «Մեր ընտանիքը ոչխարների հոտ ուներ, հիմա չի զբաղվում անասնապահությամբ, այնուամենայնիվ, դեռ կան այնպիսի ավանդական ընտանիքներ, որոնք շարունակում են զբաղվել անասնապահությամբ»,- ասաց Ասլան Ջանջը:
Նրանք պատմեցին, որ համշենայահերը առավելապես լեռներում էին նախկինում զբաղվում. սա՝ մինչև 1980-ականները, դրանից հետո, երբ նեոլիբերալիզմը տարածվեց Թուրքիայում, կյանքը բարդացավ գյուղերում, և կամաց-կամաց մարդկանց հոսք եղավ նաև քաղաքներ, ինչը նպաստեց կրթության մակարդակի բարձրացմանը: «Հիմա ավելի կրթված են համշենահայերը»,- ասացին նրանք՝ հավելելով, որ 35.000-ից մինչև 40.000 է իրենց թիվը, որից 70 տոկոսն ապրում է խոպանում:
Ռեմզի Գեդիքը նշեց, որ «Հատիկ» կազմակերպություն կա Ստամբուլում, որը հիմնականում համշենահայերենը պահպանելու և սերունդներին փոխանցելու նպատակ է հետապնդում: Նա նաև նշեց, որ համշենահայերը հիմնականում մարքսիստական հակում ունեն, համշենցիների ճնշող մեծամասնությունը պրոմարքսիստական հայացքներ ունի:
Ասլան Ջանջը նշեց, որ Ցեղասպանությունից հետո էլ փոքրամասնությունների ինքնությունը վերացնելու քաղաքականություն է վարվում հայերի, իսլամացած հայերի նկատմամբ նույնպես:
Ռենզի Գեդիքը նկատեց, որ որպես համշենցիներ՝ իրենք խտրական վերաբերմունքի չենք արժանացել. «Փաստն այն է, որ մենք պահպանել ենք մեր լեզուն: Որպես հաշմենահայեր՝ սերնդեսերունդ փոխանցել ենք այն. ցեղասպանություն կրող ազգ ենք»:
Ռեմզի Գեդիքը անդրադարձավ նաև «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման` Հոպայում ծրագրած միջոցառման չկայանալու պատճառներին:
«Հոպայում ահաբեկչական կազմավորումների աջակիցներ կան, ուղղակի հիմա Թուրքիայում Ռամադանի տոնն է, և մի կազմակերպություն, որ աջակցում է նրանց, որոշել էր սեղան բացել: Մենք թույլ չտվեցինք, թեև Հոպայի քաղաքապետարանը թույլ էր տվել, քանի որ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության ներկայացուցիչներից է Հոպայի քաղաքապետարանի աշխատակազմը բաղկացած»,- ներկայացրեց նա՝ հավելելով, որ ոստիկանությունը խնդիր է առաջացրել, ուժ կիրառել: «Իֆթարի Ռամադանի սուրբ սեղանը բացել էին ուզում, մենք խոչընդոտեցինք»,- ասաց Ռեմզի Գեդիքը:
