«Նոր ժամանակներ» կուսակցության նախագահ Արամ Կարապետյանը խոսելով նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործից՝ հայտարարել էր, թե Ռուսաստանը դադարել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությանը դիտարկել որպես ռուսամետ ուժ: Իսկ «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում Ա. Կարապետյանը կարծիք հայտնեց, թե դրա հրահրողը եղել է Հայաստանի իշխանությունը, մասնավորապես նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Այսինքն՝ Վ. Օսկանյանի նկատմամբ քրեական գործ հարուցելով՝ նա ցանկանում էր ՌԴ-ին հասկացնել, թե ԲՀԿ-ն ինչպես կարող է ռուսամետ ուժ լինել, երբ իր համամասնական ցուցակի երկրորդ հորիզոնականում ներկայացնում է ամերիկացի Ջոն Հանթսմանի կողմից ֆինանսավորվող մի գործչի, ով նաև նախագահական ընտրություններում հավանական թեկնածուներից մեկն է:
– Վ. Օսկանյանի շուրջ ընթացող գործընթացը ինչ-որ իմաստ պիտի ունենա չէ՞: Դուք էլ համոզված եք, չէ՞, որ «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի շահերը պաշտպանելու համար չի բարձրացվել այդ աղմուկը: Քաղաքական նպատակների համար սցենարներից մեկը հենց դա էր: Եթե նկատել եք այդ հարցը լայնածավալ ներկայացվել է նաև ռուսական մամուլում: Եվ փաստ է, որ իշխանությունները հասան ինչ-որ նպատակի, ԲՀԿ-ն այն աջակցությունը չստացավ ՌԴ-ից, ինչին սպասում էր: ԲՀԿ-ի նեղացած դիրքորոշումը բերեց նրան, որ այդ հարաբերություններն ինչ-որ չափով սառեցին: Այս մասով Ս. Սարգսյանը հասավ իր նպատակին:
– Ինչո՞ւ եք կարծում, որ ՌԴ-ն սառեց ԲՀԿ-ից:
– Ես նրա մասին չեմ խոսում, որ ՌԴ դեսպանը չընդունեց Գ. Ծառուկյանի հրավերքը: Որքան ես եմ տեղյակ, նաև մամուլի հրապարակումները նկատի ունենալով, թե ինչ-որ փաստագրական ֆիլմ է նկարվել Նիժնի Տագիլում, որը ուղարկվել է ԲՀԿ ղեկավարին: Եթե իսկապես, այդպիսի բան կա, և իշխանությանը հաջողվել է ֆիլմ նկարել ռուսական գաղութում, դժվար է պատկերացնել, որ դա արված լինի առանց ՌԴ իշխանության հետ համաձայնեցնելու: Կան որոշակի խնդիրներ, որոնք ցույց են տալիս, որ ՌԴ-ից ինչ-որ չափով դժգոհություն կա ԲՀԿ նկատմամբ:
– Իսկ ԲՀԿ-ն երբևէ եղե՞լ է ռուսական ուժ, ինչպես դա ներկայացվում է:
– Մինչև Եվրասիական միության ծրագրի ի հայտ գալը ԲՀԿ-ի գեոքաղաքական կողմնորոշման մասին երբևէ չի խոսվել: Դրա մասին սկսեցին լուրջ խոսել, երբ Գ. Ծառուկյանը այդ ծրագրի հետ կապված որոշակի միջոցառումներ կազմակերպեց: Բայց ես մինչև այսօր ԲՀԿ-ից պաշտոնապես չեմ լսել, որ մեզ նման հայտարարի, թե Հայաստանը պետք է միանա Եվրասիական միության աշխատանքներին, մաքսային միությանը, Եվրասիական տնտեսական տարածքին: Մենք դա հայտարարել ենք պաշտոնապես: Ես ԲՀԿ-ական տարբեր գործիչների կողմից լսել եմ արտահայտած տեսակետ, որ պետք է փոխհարաբերությունները դիվերսիֆիկացնել, պետք է բազմավեկտոր միությունների մասնակիցներ լինենք և այլն:
– Բացի ձեզանից, Հայաստանում էլ ո՞ր ուժերն են ռուսամետ:
– Իմ տպավորությամբ՝ միայն կոմունիստներն են: Որևէ այլ ուժի չգիտեմ, որ նման կոնկրետ հայտարարություն անի: Բայց բոլոր կուսակցություններում էլ առանձին անհատներ կան, որոնք ռուսական արժեքների կրող են:
– Կարծիք կա, որ ՀԱԿ-ը ռուսական կողմնորոշում ունի:
– Կոնգրեսը տարբեր կուսակցությունների հավաքածու է: Այնտեղ իրարամերժ կուսակցություններ կան, ինչպես կարելի է ասել, թե այդ ուժը գեոքաղաքական այս ուղղվածությունն ունի:
– Ռուսաստանաբնակ Սմբատ Կարախանյանը հայտարարել էր, թե ՀԱԿ համակարգող Լևոն Զուրաբյանը կլինի նախագահի թեկնածու, և նա ընդունված է ՌԴ իշխանությունների կողմից:
– Ես զերծ կմնամ այդ հայտարարության մասին որևէ բան ասելուց: Դա Կոնգրեսի խնդիրն է:
– Իսկ Լևոն Տեր-Պետրոսյա՞նը:
– Երբևէ իմ մտքով չի անցել և երբեք չեմ հավատա այն մտքին, որ Լ. Տեր-Պետրոսյանը կարող է ռուսամետ ուղղվածություն ունենալ կամ ձեռք բերել: Իմ կարծիքով` 2008 թվականից սկսած Լ. Տեր-Պետրոսյանը չունի գեոքաղաքական ուղղվածության գաղափարական հենք: Նա ոչ արևմտամետ է, ոչ էլ ռուսամետ: Որքան ես եմ հասկացել, նրա մոտեցումը շատ պրագմատիկ է եղել:
– Ամեն դեպքում Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում ՌԴ ազդեցությունը կա: Ո՞ր ուժերի վրա է ավելի նկատելի:
– Կարծում եմ, որ որոշակի առումով Հանրապետական կուսակցության վրա կա ազդեցությունը, ավելի շուտ՝ իշխանության մեջ եղած հանրապետականների վրա: ՀՀԿ-ում ռուսամետ կարող են համարվել նրանք, ովքեր պրագմատիկ դաշտում ՌԴ հետ գործընթացներ են վարում: Բայց ես կասկած չունեմ, որ ՀՀԿ-ն ավելի շուտ արևմտյան ազդեցության կրող է: Որոշակի ռուսամետ քննարկում նկատում եմ Դաշնակցության որոշ անդամների մոտ: Բայց քանի որ ՀՅԴ-ում որոշումները կոլեգիալ են կայացնում, անիմաստ է նման բան գտնել: Բայց կարող ենք նշել Վահան Հովհաննիսյանին: ՀԱԿ-ի դեպքում, իմ կարծիքով՝ Լ.Զուրաբյանը: «Ժառանգությունը» համարվում է արևմտյան արժեքների կրող:
– Բայց այդ կուսակցությունում էլ կա Ռուբեն Հակոբյան:
– Միանշանակ: Ես ասեցի, որ տարբեր կուսակցություններում կան տարբեր արժեքներ կամ կողմնորոշումներ կրող մարդիկ: Իսկ Ր. Հովհաննիսյանը բացահայտ հայտարարել է, որ համարվում է արևմտյան արժեքների կրող:
– ԲՀԿ-ն ՀՀԿ-ի, ՕԵԿ-ի և «Ժառանգության» հետ միասին դիմել էր Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությանն անդամագրվելու համար: Սակայն ԵԺԿ-ն ընդունեց այդ երեք ուժերին, բայց ԲՀԿ-ին չընդունեց: Պատճառներից մեկը նշվում էր այդ կուսակցության ռուսամետ լինելը:
– Ո՛չ, այդպես չէ: ԵԺԿ-ում կան ուժեր, անհատներ, որոնք տարբեր երկրներում բավականաչափ ռուսամետ դիրքորոշումներ են ունեցել: Իմ տպավորությամբ խնդիրն այլ էր: Այդ բաժանումն ավելի շուտ Հայաստանի իշխանությունն էր ցանկանում: Իմ տպավորությամբ դա չթողեց Ս. Սարգսյանը: Խոչընդոտեց: Չե՞ք հիշում, որ այդ ժամանակ ԲՀԿ-ում թմրանյութ կրելու պատճառով մարդիկ էին ձերբակալվում: Այսինքն` ԲՀԿ-ն ԵԺԿ չընդունվեց ոչ այն պատճառով, որ պրոռուսական դաշտի կուսակցություն էր: Եթե հիշում եք, իշխանությունների կողմից արհեստական քայլեր արվեցին, և այդ բոլոր գործերը հետո մեռան:
– Ի վերջո, ԲՀԿ-ն արևմտյա՞ն, թե՞ ռուսական արժեքների կրող է:
– Իմ տպավորությամբ ԲՀԿ ղեկավարն իր բնույթով խորհրդային մարդ է: Եվ ինչպես գիտենք, ԲՀԿ-ն որպես Գաղափարական կուսակցություն դժվար է բացվում, միշտ չէ, որ թափանցիկ է արտահայտվում, դրա համար դժվար է ասել, թե այնտեղ ինչ իրավիճակ է: Իսկ դա նշանակում է, որ կշարունակի ավելի շատ ռուսական գեոքաղաքական պատկերացումների կրողը լինել: Ներքևում դժվարանում եմ ասել, թե ինչ վիճակ է, չեմ էլ հետևում: Բայց պարզ է, որ Օսկանյանը ռուսամետ չէ, արևմտյան կողմնորոշում ունեցող մարդ է: Եվ ընդհանրապես նա ԲՀԿ-ում գաղափարախոսություն և քաղաքականություն կրող գործիչ է:
– Միգուցե ԲՀԿ-ն ռուսամետ է համարվում, քանի որ այդ կուսակցության հետևում Ռոբերտ Քոչարյա՞նն է կանգնած:
– Իսկ ինչի՞ց է դա երևում, որ Ռ. Քոչարյանը ռուսամետ է: Բայց քաղաքական դաշտում էլ ասում են, թե ԲՀԿ-ում արևմտյան արժեքներ կրող Վ. Օսկանյանին ներդրել է Քոչարյանը: Ռ. Քոչարյանն էլ ավելի պրագմատիկ քաղաքականություն է վարել՝ նրա ոչ մի ուղղություն գաղափարական չի եղել: Պե՞տք էր ձեռնարկությունները տալ, որպեսզի իշխանության հետ կապված հարցեր լուծվեր, տրվել է: Պե՞տք էր ԱՄՆ հետ տարբեր հարցերում դիվերսիֆիկացնել փոխհարաբերությունները, արվել են: Եվրաինտեգրումն էլ նոր բան չէ, Ս. Սարգսյանի գաղափարը չէ, դա էլ է արվել: Այստեղ ի՞նչ գեոքաղաքական ուղղվածություն տեսաք:
– Մի քանի ամիս առաջ, երբ ԲՀԿ-ն Եվրասիական միության հետ կապված ֆորումը կազմակերպեց, մեկնաբանություններ հնչեցին, թե դա արվեց ՌԴ-ին հաճոյանալու համար: Բայց որոշ ժամանակ անց Գ. Ծառուկյանը ՀՀ-ում եվրոպական երկրների դիվանագետների համար ընդունելություն կազմակերպեց: Այսինքն` հիմա էլ ԲՀԿ ղեկավարը ցանկանում է հաճոյանալ Արևմուտքի՞ն:
– Նախ՝ առաջին դեպքում նա ցանկանում էր հաճոյանալ անձամբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին: Իսկ մյուս դեպքում էլ՝ ի՞նչ կա զարմանալու: Պրագմատիկ քաղաքականություն է վարում: Հնարավոր չէ գեոքաղաքական ուղղվածության մեջ այնքան աճել, որ դառնաս դոմինանտ ուժ: Գեոքաղաքական ուղղվածությունը կարող է ինչ-որ սահման ունենալ, մնացածը դու քո երկրի ներսում պետք է կարողանաս դրսևորվել, եթե ուզում ես, ընդդիմության դերը վերցնես: Վերջիվերջո այդ այլընտրանքից ինչ-որ մի կողմ պե՞տք է թեքվես: Իմ տպավորությամբ հնարավոր է, որ ՌԴ-ն ԲՀԿ-ին իր խորհրդատվությամբ ասում է, որ պաշտպանի և մաս կազմի կոալիցիային:
– Իսկ Արևմուտքը ինչո՞ւ հանկարծ սկսեց լավ վերաբերվել ԲՀԿ-ին:
– Արևմուտքը Հայաստանում շատ ծանր կացության մեջ է: Ամեն ինչ ունի, բայց մարդ չունի, որ կարողանա ամենուր իրավիճակին մինչև վերջ տիրապետի: Այն մարդիկ, ովքեր Արևմուտքի սցենարի մեջ կկարողանային Հայաստանում իրավիճակ փոխել, նրանք գաղափարապես ավելի գտնվում են պրոռուսական դաշտում:
– Իսկ ՕԵԿ մասին ի՞նչ կասեք:
– Ես լուռ կմնամ:
