2010թ. Վրաստանի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) աճը 2009թ. նկատմամբ աճել է 6%-ով, Ադրբեջանի ՀՆԱ-ն` 5%-ով, իսկ Հայաստանի ՀՆԱ-ն` 2.6%-ով: 2010թ. Վրաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալը 2009թ. համեմատ աճել է 21%-ով, Ադրբեջանինը` 34.1%-ով, իսկ Հայաստանինը` 12.1%-ով:
Սակայն Հայաստանը տարածաշրջանում առանձնանում է ոչ միան նրանով, որ ունի ամենավատ մակրոտնտեսական ցուցանիշները, այլև նրանով, որ ունի բավականին յուրօրինակ առևտրային գործընկեր երկրներ: Վերջին տվյալներով, մեր ողջ արտահանման 15.6%-ը բաժին է ընկնում Բուլղարիային, 15.3%-ը` Ռուսաստանին, 14.1%-ը` Գերմանիային, այնուհետև Նիդեռլանդներին` 9%, ԱՄՆ-ին` 8.4%, Բելգիային` 7.5%, Իրանին` 5.5%, Վրաստանին` 5.2%: 1%-ից ավելի մասնաբաժին ունեն նաև Չինաստանը, Կանադան, Շվեյցարիան, Իսպանիան:
Մյուսների մասնաբաժինը 1%-ից էլ պակաս է, որը ոչ մի թիվ չի կազմում, որովհետև տարեկան ընդամենը 10 մլն դոլար է կազմում: Սակայն էականն այն է, որ մեր անմիջական հարևաններին բաժին է ընկնում մեր արտահանման 11%-ից պակաս մասը: ԱՊՀ երկրներին բաժին է ընկնում մեր ողջ արտահանման 18.8%-ը, ինչը նվազման միտում ունի: Ինչ վերաբերում է մեր ներմուծման հիմնական գործընկերներին, ապա այստեղ ևս առաջատարը Ռուսաստանն է (22.2%):
Չինաստանին բաժին է ընկնում մեր ներմուծման 10.8%-ը, Իրանին` 5.6%-ը, Թուրքիային` 5.5%-ը, Գերմանիային` 5.4%-ը, Իտալիային` 3.2%-ը: Մյուսների մասնաբաժինը 3%-ից պակաս է: Այսինքն` ողջ առևտրաշրջանառության (ե՜ւ արտահանումը, ե՜ւ ներմուծումը ներառյալ) տեսակետից մեր հիմնական գործընկեր երկրներն են Ռուսաստանը (մոտ 21%), Չինաստանը (9.1%), Գերմանիան (7.3%), Իրանը (5.6%), Բուլղարիան (5.6%), Ուկրաինան (4.9%) և Թուրքիան (4.4%): Վրաստանի տեսակարար կշիռը Հայաստանի առևտրաշրջանառության կառուցվածքում 2.1% է: Այսինքն` մեր անմիջական հարևանների տեսակարար կշիռը մեր ապրանքաշրջանառության կառուցվածքում մոտ 12% է:
Այժմ տեսնենք, թե որ երկրներն են մեր հարևանների հիմնական գործընկերները: Վրաստանի համար ԱՊՀ երկրների տեսակարար կշիռը արտաքին առևտրաշրջանառության մեջ 33% է: Վրաստանի թիվ մեկ առևտրային գործընկերը Թուրքիան է, որի տեսակարար կշիռը առևտրաշրջանառության մեջ կազմում է 16.5%: Երկրորդ տեղում Ադրբեջանն է` 10.6% տեսակարար կշռով, երրորդ տեղում Ուկրաինան` 9.9% տեսակարար կշռով: Վրաստանի հիմնական առևտրատնտեսական գործընկերների մեջ են նաև Գերմանիան (5.4%), Չինաստանը (5.4%) ԱՄՆ-ն (5.3%), Ռուսաստանը (4.7%), Հայաստանը (3.1%), Բուլղարիան (2.9%), Արաբական Միացյալ Էմիրությունները (2.8%): Այսինքն` Վրաստանի համար իր անմիջական հարևանների հետ առևտրաշրջանառության ծավալը կազմում է ողջ առևտրաշրջանառության մոտ 35%-ը (ավելի քան 1/3-ը):
Հայաստանի նման «աննորմալ» առևտրային կառուցվածք ունի նաև Ադրբեջանը` պայմանավորված նավթի արտահանմամբ: 2010թ.-ին Ադրբեջանի արտահանման հիմնական առևտրային գործընկերներն են եղել Իտալիան (32%), Ֆրանսիան (9%), Իսրայելը (8.7%), ԱՄՆ-ն (6.9%), Ուկրաինան (4.3%): Այնուհետև գալիս են Խորվաթիան (4%), Ինդոնեզիան (4%), Մալայզիան (3.8%), Ռուսաստանը (3.5%), Վրաստանը (1.8%): Ադրբեջանի ներմուծման հիմնական առևտրային գործընկերներն են Ռուսաստանը (17.4%), Թուրքիան (11.7%), Գերմանիան (8.6%), Չինաստանը (8.4%), Ուկրաինան (7.3%), Մեծ Բրիտանիան (4.6%), Ղազախստանը (4.5%), ԱՄՆ-ն (3.3%), Սինգապուրը (3%), Կորեայի Հանրապետությունը (2.6%): Այսինքն` Ադրբեջանն իր հարևանների հետ ավելի քիչ է առևտուր անում, քան նույնիսկ մենք, սակայն չպետք է մոռանալ, որ խոսքը նավթ արտահանող և ծովային ելք ունեցող երկրի մասին է` ի տարբերություն Հայաստանի: Բացի այդ, ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Վրաստանի ապրանքաշրջանառության ծավալները բացարձակ առումով էականորեն գերազանցում են Հայաստանի ապրանքաշրջանառության ծավալներին:
Ադրբեջանի ապրանքաշրջանառության ծավալը 2010-ին կազմել է 27.8 մլրդ դոլար, Վրաստանինը` 7.5 մլրդ դոլար, իսկ Հայաստանինը` 4.8 մլրդ դոլար:
«Ժամանակ» օրաթերթ
