Մայիս 6ին, Ֆրանսա եւ Հայաստան պիտի քուէարկեն։ Ֆրանսա պիտի ընտրէ իր նախագահը, իսկ Հայաստան պիտի նորոգէ իր Ազգային Ժողովի կազմը։ Ճակատագրական պահեր՝ երկու պետութիւններուն համար, ֆրանսահայութիւնը կրկնակի շահագրգռող ժամկէտեր։
Յստակ է, որ հայութեան համար Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւնները հայկական հարցին նկատմամբ մեծ նորութիւն պիտի չբերեն։ Երկու թեկնածուներն ալ արդէն իրենց նախընտրական ծրագրին մէջ ընդունած են ժխտողականութիւնը պատժող օրինագծի մը քուէարկութեան հեռանկարը։ Միակ անորոշութինը կը մնայ թեկնածուներուն՝ իրենց խոստումը յարգելու հարցը։ Ինչ որ փոքր անորոշութիւն մը չէ՝ նկատի ունենալով անցեալի դիպաշարերը եւ երթալով Թուրքիոյ կողմէ Ֆրանսայի ներքին քաղաքականութեան վրայ ազդելու հզօրացող լծակները։ Այլապէս, նկատի ունենալով Ֆրանսայի ներքին ու արտաքին քաղաքականութեան բարդ թղթածրարները, տնտեսական ու ընկերային հարցերը, բնականաբար ճնշումը մեծ պիտի ըլլայ, որ ժխտողականութեան օրինագիծը առաջնահերթութիւն չնկատուի եւ յետաձգուի մինչեւ թերեւս յաջորդ ընտրութիւնները։
Կան նաեւ երկու այլ հանգամանքներ, զորս պէտք է նկատի ունենալ։ Առաջինը կը վերաբերի Թուրքիոյ՝ Եւրոպական Միութեան անդամակցութեան, որուն հանդէպ Ֆրանսայի Ընկերվարական կուսակցութիւնը դրական դիրքորոշում ունի։ Ֆրանսուա Հոլանտ այս կապակցութեամբ վերջերս յայտարարեց, որ եթէ ընտրուի, իր իշխանութեան ժամանակաշրջանին չի նախատեսեր անդամակցութիւնը՝ Թուրքիոյ մէջ բարեփոխումներու դանդաղ յառաջընթացին պատճառով։ Եւ իբր միակ արգելակող պատճառ յիշեց Թուրքիոյ կողմէ Կիպրոսը՝ իբր Եւրոպական Միութեան անդամ չճանչնալու խնդիրը։ Երկրորդ՝ ընկերվարականներու դաշնակից են Կանաչները, որոնց թրքամէտութիւնը կամ թրքասիրութիւնը սահման չունի, ինչպէս տեսանք անցեալ Փետրուարին ժխտողականութեան դէմ օրինագծին քուէարկութեան ընթացքին։ Անոնք կրնան ազդեցութիւն բանեցնել իրենց դաշնակիցին վրայ։ Այս ըսել չէ, որ աջակողմեան ճակատին մէջ բոլորը դէմ են թրքական անդամակցութեան՝ բացի նախագահ Սարքոզիէն։ Թուրքիան իրեն անդամակցութեան զօրաւոր կողմնակիցներ ունի աջակողմեաններու մօտ ալ։
Այլապէս, նոր նախագահի ընտրութիւնը Հայաստանի հանդէպ Ֆրանսայի արտաքին քաղաքականութիւնը փոփոխութեան պիտի չենթարկէ։ Ֆրանսայի դիրքորոշումը միշտ հաւասարակշռըւած եղած է Կովկասի մէջ, թերեւս ալ՝ Հայերուն նպաստաւոր, պահպանելով տնտեսական եւ քարիւղային փոխադարձ շահերը՝ Թուրքիոյ եւ Ազէրպայճանի հետ։ Ֆրանսահայութեան քանակը մասնաւորապէս ընտրական շրջանին իր դրական ազդեցութիւնը ունի Հայաստանի հետ այլազան յարաբերութիւններ մշակելու համար։ Ինչպէս վերջին շրջանին Ֆրանսախօսութեան ընտանիքին մէջ Հայաստանի ներգրաւումը, Երեւանի մէջ Ֆրանսական համալսարանի հաստատումը…։
Իսկ Արցախի հարցի նկատմամբ, անցեալին Արտաքին գործոց նախարար՝ Ալէն Ժիւփէի յայտարարութիւնը, թէ Ֆրանսա կը գերադասէ «ժողովուրդներու ինքնորոշման սկզբունքը»՝ բաղդատած «սահմաններու անձեռնմխելիութեան», ըսուած է աւելի Ֆրանսահայութիւնը սիրաշահելու համար, որովհետեւ փաստը ցոյց կու տայ, որ Կովկասի մէջ Ռուսաստանն է որ գերիշխող ուժ է, եւ անոր հովանաւորութեամբ է որ հայ եւ ազէրպայճանցի նախագահները բանակցութիւններ կը վարեն։
Գալով Հայաստանի հետ տնտեսական կապերու զարգացման ոլորտին, Ֆրանսական մեծ ընկերութիւնները արտասահման հաստատուելու իրենց ուրոյն ծրագիրներու շրջագծին մէջ կարգ մը շահաւէտ տնտեսական մարզերու մէջ ներդրումներ կատարած են։ Իսկ ֆրանսահայութիւնը նման տնտեսական յարաբերութիւններ զարգացնելու կարելիութիւններ չէ ստեղծած։ Ո՛չ ալ Հայաստանի կառավարութիւնը այդ ուղղութեամբ համոզիչ բարեփոխումներ իրագործած է մինչեւ այսօր, որպէսզի գրաւիչ ու ապահով դարձնէ փոքր եւ միջին դասի գործատէրերու ներդրումները՝ դրական կարգ մը որոշումներ ընդունած ըլլալով հանդերձ։
Վերջին կէտ մըն ալ՝ ինչ կը վերաբերի Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններու ազդեցութեան Հայաստանի քաղաքական դաշտին վրայ։ Առաջին օրէն ՀՅԴ կուսացկութիւնը իր զօրակցութիւնը յայտնած ըլլալով Ֆրանսայի Ընկերվարական կուսակցութեան թեկնածու՝ Ֆրանսուա Հոլանտին, այս վերջինիս յաղթանակի պարագային՝ Հայաստանի մէջ Դաշնակցութիւնը կրնայ իր ազդեցութիւնը եւ ներկայացուցչութիւնը զօրացնել։ Այս կապակցութեամբ հետաքրքրական է Հոլանտին համոզումը եւ մտադրութիւնը, որ արտայայտած է զանազան առիթներով, որով կ՚ուզէ, իր յաղթանակով, Եւրոպական միութեան մէջ տիրող դրամատիրական ազատականապաշտ (libéral) քաղաքական հոսանքը շրջել եւ տնտեսական աճին առընչել ընկերային զարգացումն ու եկամուտներու արդար վերաբաշխումը։
Յիշենք, որ հայաստանեան չորս կուսակցութիւններ դիմած էին Եւրոպական խորհրդարանի աջակողմեան Ժողովրդական կուսակցութեան անդամագրութեան, եւ երեքը ընդունուած՝ Հանրապետականը, Օրինաց Երկիր կուսակցութիւնը եւ Ժառանգութիւնը։ Դուրս մնացած էր՝ Բարգաւաճ Հայաստանը։
Մէկ խօսքով, ՀԱԿ−ն ալ ազատական դաշինք մը ըլլալով, բացի Դաշնակցութենէն եւ հաւանաբար Համայնավար կուսակցութենէն, Հայաստանի մէջ իշխանութեան գլուխ գտնուող կուսակցութիւններն ու ընդդիմութիւնը՝ բոլորն ալ կը դաւանին ազատականութիւնը՝ չըսելու համար ծայրայեղ ազատականութիւնը գոնէ իշխող կուսակցութիւններու պարագային։ Իսկ ՀՅԴ−ն ալ, ընկերվարական ըլլալով հանդերձ, մասնաւոր ընկերվարական ծրագիր մը չէ մշակած։
Խորքին մէջ, Հայաստան պէտք ունի ժողովրդավարական գաղափարականի հետապնդումին առընթեռ քաղաքական նոր հոսանքի մը ստեղծումը՝ հակակշռելու համար ազատական անսանձ հոսանքը։
Եթէ Ֆրանսայի մէջ արդար ընտրութիւնները ժողովրդավարութեան հիմքը կը կազմեն, Հայաստանի պարագան դեռ այդ չէ։ Մայիս 6ի խորհրդարանական ընտրութիւնները առիթը պիտի ընծայեն Հայաստանին՝ ժողովրդավար պետութիւններու ակումբին մաս կազմելու իր յաւակնութիւնը արդարացնելու։ Շատ կարեւոր քննութիւն մը, որուն անհամբեր կը սպասեն Հայաստանի քաղաքացիներն ու սփիւռքահայերը, ինչպէս նաեւ միջազգային հանրութիւնը։ Ժողովրդավարութիւնը նախաքայլն է, գրաւականը՝ տնտեսական զարգացման, Հայաստանը իբր վստահելի գործընկեր ընդունելու վարկանիշը։
