Դերասան Սերգեյ Դանիելյանը Ej էլեկտրոնային պարբերականի (ejournal.am) իր բլոգում գրում է.
Պատկերացրեք մեծ բարեգործ Մանթաշովի ընդունարանը, որտեղ նստած իրենց մուտքին են սպասում Կոմիտասը,Շիրվանզադեն,Վարուժանը և այլ հայտնի արվեստագետներ:
Ծանր դադարից հետո բացվում է հաստ երկփեղկանի դռան մի մասը և Մանթաշովի աշխատասենյակից դուրս է գալիս Հովհանես Թումանյանը, գոհ աչքով-ունքով է անում սպասող ընկերերին ու շշուկով ասում:
– Տվեց, Դսեղիս դաչան կառուցելու համար փող էր պետք, տվեց:
Ընդունարանում սպասողները մոտնում են նրան: Թումանյանը ձեռքը դնում է նրանց գլխին և հույս տալիս: Որ իրենց էլ կտա: Եթե ՃԻՇՏ ուզեն: Օրինակ, Կոմիտասին խորհուրդ է տալիս.
-Սողոմոն ջան, մտիր, խոստացիր, որ տղու հարսանիքին մի լավ կերգես, այ այդ դեպքում չի մերժի, դաժե կարողա մի հատ էլ դաշնամուր նվիրի:
Ու պատկերացնո՞ւմ եք` դրանից հետո մեր ազգի մեծերը հավաքվեին իրար հետ ու կեղտոտ անեկդոտներ պատմեին բարեգործի մասին, անպարկեշտ կատակներ անեին,անպատվեին: Դե ինքը հո չի՞ լսում, համ էլ որ լսի էլ` ոչինչ, արդեն շնից մազը պոկել եեն: Պատկերացրեք Մանթաշովն էլ իր հերթին երեկոյան իր բիզնեսմեն ընկերների հետ սաունայում նանարների հետ նստած ասեր:
-Արա, դե զզվցրին էլի էս արվեստագետները: Մեկին դաշնամուր առ, մեկի համար թատրոն բացի: Էտ անտեր փողը ես հո չե՞մ տպում, աշխատում եմ, չէ՞:
Հետո պարզվեր, որ Մանթաշովը այդ բարեգործությունները ստիպված է անում: Որ հասարակության աչքին թոզ փչի ու իր դիրքերն ամրացնի:
Մի օր պիես էմ գրելու էդ թեմայով, շատ լավ կոմեդիա կստացվեր: Ուղղակի պերսոնաժները կլինեն ոչ թե մեր ազգի մեծերը, այլ այսօրվա «փոքրերը»:
Երբեք չեմ հասկացել` մեզանում բարեգործություն անելը ի՞նչ է: Ինչ-որ մտավոր աշխատողներ, որոնք զբաղվում են մտավոր օնանիզմով, զգում են շնից մազ պոկելու բարենպաստ ժամանակը և հետույքները քաշած երեսներին` ինչ-որ անիմաստ ծրագրեր են ներկայացնում մեծահարուստներին: Հարուստներն էլ, քանի որ շուտով ընտրություններ պիտի լինեն, խանդավառությամբ ընդունում են այդ առաջարկները: Եվ նրանց, իհարկե, կարևոր չէ` այդ փողը ինչպես կծախսեն, կարևորը հասարակական արձագանքն է: Հո մտքներով չի՞ անցնի, ասենք, Փելեշյանին կամ որևե լուրջ արտասահմանյան մասնագետ հրավիրեն Հայաստան, որ մեր թատերական ինստիտուտում դասավանդի:
Կամ, ասենք, Տրետյակովյանի նման ցուցասրահ բացեն և ամբողջ աշխարհից հայ նկարիչների կտավները առնեն, բերեն Հայաստան: Իհարկե` ոչ: Նման գործունեություն լուրջ մոտեցում և աշխատանք է պահանջում: Իհարկե, ավելի հեշտ է գտնել ինչ-որ արվեստագետ երիտասարդների, որոնք չգիտեն էլ, թե ինչ են ուզում ու գումարներ հատկացնել, միևնույնն է` մի լուրջ, արժեքավոր բան չեն ստեղծելու, անելու: Ոնց որ հատուկ ծրագիր լինի: Փող փչացնելու հատուկ ծրագիր:
Պատկերացնո՞ւմ եք` եթե անկեղծ լինեին երկու կողմն էլ իրար հետ, ի~նչ լավ կոմեդիա կստացվեր: Երբ նայում ես Մանթաշովի գործունեությանը, հասկանում ես, որ մարդը ինչ-որ պատկերացումներ ուներ, ինչ-որ ցանկություններ, ինչ-որ դիրքորոշում: Ասենք ուզում էր, որ Կոմիտասը ուսում ստանա, հետո տեսավ, որ լավ է սովորում, մի հատ էլ դաշնամուր առավ: ))))))))))))
Իսկ ինչ են ուզում հիմիկվա մեծահարուստները, երբ, ասենք, երգչախմբերի փառատոն են հովանավորում ու մրցանակ են սահմանում: 1500 դոլար: Ընթերցողին ասեմ, որ երգչախմբի մեջ երբեմն 20-30 երգիչ կա, ո՞նց են ծախսելու: Կամ հավաքում են երիտասարդ ռեժիսորներին ու հանկարծ որոշում են, այսպես ասած, «խթանել կինոարվեստը Հայաստանում»: Ես հասկանում եմ այն հարուստներին, որոնք ուղղակի բնակարան են նվիրում կամ բուժման փող են տալիս այս կամ այն արվեստագետին: Դա ուղղակի, այսպես կոչված, ֆեոդալի կողմից առատաձեռն քայլ է, անկեղծ քայլ, դե հիմա մտքով էտա անցել: Հիմա մեկը ծաղիկ է նվիրում արտիստին, մեկն էլ` տուն: Ես էլ չէի հրաժարվի: Ու դրան, պարզ է, ոչ մի ազգանվեր երանգ չի տրվում, մնում է անձնական, մարդկային մակարդակի վրա: Բայց ինչ ասել է` եկեք ձեզ փող տանք, որ լավ ստեղծագործեք: Խնդրեմ, բոլոր թատրոնների շենքերը վերանորոգեցին, բան փոխվե՞ց: Այն էլ պարզ է, որ հիմիկվա բարեգործությունը սերտ կապված է ընտրութունների հետ:
Ես չեմ մեղադրում մեծահարուստներին, դա մարդկանց այլ կատեգորիա է, որի մասին պետք է խոսել առանձին և միայն այն դեպքում, եթե արդեն Ամերիկայի քաղաքացի ես ու ծպտված ուրիշի անվան տակ` ապրում ես տիբեթյան լեռներում: Ես ուզում եմ խոսել մեր ստեղծագործող երիտասարդության մասին: Սիրելի ստեղծագործող զանգված: Անկեղծությունը արվեստ ստեղծելու նախապայմաններից է : Դրա հետ մեկտեղ ներվ է պետք, ցավ, մտքի ազատություն, կներեք և ի վերջո` շնորհք: Ի՞նչ սրտով եք երգում, պարում, խաղում, գրում, կինո նկարում: Մեծահարուստին չի հետաքրքրում, որ գյուղերում խմելու ջուր չկա, հիվանդանոցներ չկան, կանայք թասի մեջ են ծննդաբերում, մարդիկ ոջիլներ ունեն, երիտասարդները տատիկներ են բռնաբարում, եղբայրը քրոջ ծոցն է քնում : Կենակցում են կենդանիների հետ, դպրոց չունեն: Էլ ո՞ր մեկը ասեմ: Դրա մասին ֆիլմ նկարելու, երգելու կամ ներկայացում անելու համար փող է պետք:
Ուղղակի դուք նույն բիզնեսմենի հոգին ունեք: Բայց բիզնեսմենը ավելի ազնիվ է: Նա փող է շինում, իրեն մեկ է` սիգարե՞տ կծախի, թե՞ թմրանյութ: Ոչ մի տեղ չի գրված, որ բիզնեսը բարոյական կատեգորիա է: Բիզնեսմենը ազգի խիղճը չէ: Դա արվեսագետի ֆունկցիան է: Արվեստագետը պետք է այնքան ուժեղ լինի, այնքան իրենից բան ներկայացնի, որ հասարակ օլիգարխը դառնա Մանթաշով: Որ իսկական նվիրյալ բարեգործներ ծնվեն: Մենք կորցրել ենք դեպքերի զարգացման պատճառահետևանքային կապը:
Մենք կարծում ենք, որ եթե փող լինի, արվեստ է ծնվելու: Ես էդպես չեմ կարծում: Արվեստ կլինի միայն այն դեպքում, եթե արվեստագետը լինի անկախ բոլոր կուսակցություններից, քաղաքական հոսանքներից, նախագահներից, պաշտոնյաներից: Օլիգարխը պրոդյուսեր չի, արվեստագետը հարսանիքին նվագող չի: Հետո էլ ուզում ենք, որ մեզ հարգեն: Ինչնե՞րս հարգեն: Ոչ դիրքորոշում ունենք, ոչ` վերաբերմունք: Երիտասարդ արվեստագետը պետք է ըմբոստ լինի, նրանից պետք է վախենան, գլուխ չդնեն հետը… իսկ ձեզ առնում են:
P.S. Երեխեք, գոնե կարգին փող տալի՞ս են:
