«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Անվտանգության և միջազգային հարաբերությունների գերմանական ինստիտուտի փորձագետ Ուվե Հալբախը:
– Անցյալ շաբաթ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բառոզուն ստորագրեցին «Հարավային միջանցքի» վերաբերյալ հռչակագիրը: Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ փաստը։
– Եվրամիության այսպես կոչված «Արևելյան գործընկերության» ծրագիրն ուղղված է արևելյան հարևանների հետ հարաբերությունների խորացման և ժողովրդավարության առաջմղման խնդիրներին, ինչպես նաև գործիք է իրավական, օրինակ` անվտանգության և էներգետիկ հարցերի լուծման համար: Պրն Բառոզուն և ԵՄ էներգետիկայի հարցերով կոմիսար Գյուտներ Օտտինգերը Բաքվում ստորագրել են այս համաձայնագիրը: Նրանք նմանօրինակ էներգետիկ մի հանդիպման ժամանակ խոսել են Ուկրաինայում ժողովդավարության դեֆիցիտի մասին, բայց ես չգիտեմ, խոսե՞լ են արդյոք Ադրբեջանում ժողովրդավարացման գործընթացից, թե՞ ոչ։
– Ի՞նչ եք կարծում, ինչպիսի՞ն կլինի Ռուսաստանի արձագանքը: Ինչպե՞ս կարող է Մոսկվան ազդել այս ծրագրի վրա։
– Իհարկե, Ռուսաստանը չի աջակցում «Հարավային միջանցքի» գաղափարին: Նրան ձեռնտու չէ, Ռուսաստանը շրջանցելով, Կասպից ծովի գազի ու նավթի փոխադրումը դեպի Եվրոպա։ Մենք հիշում ենք, որ Ռուսաստանը դեմ էր Բաքու–Թբիլիսի-Ջեյհան խողովակաշարին, հիմա էլ տեսնում ենք, Ռուսաստանը դեմ է Nabucco-ի համաձայնագրին, որը Ադրբեջանը ստորագրել է տարիներ առաջ: Բաքուն փորձում է հավասարակշռված քաղաքականություն վարել Ռուսաստանի և Արևմտյան գործընկերների միջև: Այս անգամ Ադրբեջանի քաղաքականությունը ավելի շատ եվրոպական գործընկրների կողմն էր: Բայց Ադրբեջանը նաև Ռուսաստանին գազ մատակարարելու պարտավորություններ ունի:
– Ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ ստորագրված համաձայնությունը Ղարաբաղյան հարցի վրա: Որքանո՞վ Ռուսաստանը կարող է հակամարտությունը օգտագործել` չեզոքացնելու համար «Հարավային միջանցքը»։
– Ես դրանում համոզված չեմ: Ես չեմ տեսնում ուղիղ կապ էներգետիկ ապրանքների վաճառքի և Ղարաբաղյան հակամարտության միջև: ԵՄ-ն հիմնականում չի զբաղվում հակամարտությունների կարգավորմամբ: Ղարաբաղյան հարցի բանակցություններով զբաղվում են այլ արտաքին ուժեր, ինչպես, օրինակ, Մինսկի խումբը: Ուստի ես չեմ տեսնում կապը էներգետիկ քաղաքականության և Ղարաբաղյան հակամարտության միջև:
– Ինչպե՞ս կնկարագրեիք իրավիճակը մեր տարածաշրջանում և հակամարտության կարգավորման գործընթացի ներկա փուլը Աստանայում անցյալ տարի դեկտեմբերին կայացած ԵԱՀԿ գագաթնաժողովից հետո:
– Մենք ականատես ենք լինում ռազմական հռետորաբանության և սարսափելի վայրագությունների, որոնք շարունակվեցին ողջ հակամարտության գոտում 2010 թվականին: Հակամարտությունները խոչընդոտում են միջազգային քաղաքականության լիարժեք իրականացմանը: Այդ մասին նշվեց նաև Աստանայում: Կարծում եմ` սա ևս մեկ անգամ զգուշացնում է մեզ, որ չի կարելի անուշադրության մատնել էթնիկ հակամարտությունները: Իրադարձությունները Վրաստանում, որտեղ սառեցված պատերազմը վերածվեց ռազմական գործողության, ևս ցույց են տալիս, որ չենք կարող վստահ լինել հակամարտությունների սառեցված լինելու հարցում:
– Հայ փորձագետները կարծում են, որ անցյալ շաբաթ Սուդանում կայացած հանրաքվեն կարող է նախադեպ հանդիսանալ Ղարաբաղյան հարցի լուծման համար: Ի՞նչ կարծիք ունեք Դուք:
– Ես այդքան համոզած չեմ: Մենք ունենք միջազգային իրավունքի կետերի բախում նաև Կոսովոյի հարցում: Շատ է խոսվել նաև Ղարաբաղի և Կոսովոյի ընդհանրությունների մասին։ Սակայն չեմ կարծում, թե նախադեպերը այդքան կարևոր են:
