«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Աթանեսյանը։
– Այս տարի Թուրքիան ստանձնեց ԵԽԽՎ-ի արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նախագահությունը: ԵԽԽՎ-ի նախագահը ևս ազգությամբ թուրք է: Կարծիք կա, որ այս ճակատում կարող են աննպաստ զարգացումներ մեկնարկել ԼՂ հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ: Չի բացառվում, որ Թուրքիան, որտեղ այս տարի խորհրդարանական ընտրություններ են, որոշի այս ուղղությամբ հարձակողական քաղաքականություն վարել:
– Իսկ դուք ինչի՞ց եք ենթադրում, որ Թուրքիան որևէ հարձակողական քայլ է ձեռնարկելու:
– Ենթադրությունները իմը չեն. նման մտավախություն ունեն մի շարք քաղաքական գործիչներ, այդ թվում՝ և իշխող Հանրապետական կուսակցությունից:
– Ես նման վարկածները չեմ կիսում, և կարծում եմ, որ Եվրոպայի խորհուրդը այն կառույցը չէ, որտեղ Թուրքիան կարող է սեպարատ գործողություններ սկսել Հայաստանի և հայ ժողովրդի դեմ:
– Հայաստանի իշխանական որոշ շրջանակներ մտավախություն ունեն նաև, որ Ադրբեջանը Թուրքիայի օգնությամբ կփորձի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափից տեղափոխել Միավորված ազգերի կազմակերպություն: Այս հարցում և՞ս մտավախություններ չունեք:
– Ես նման վտանգ չեմ տեսնում, որովհետև Թուրքիան կոնֆլիկտի կողմ երկիր չէ: Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանին՝ որ նրանք փորձում են խնդիրը տեղափոխել Միավորված ազգերի կազմակերպություն, չեմ կարծում, թե դա արդյունավետ ճանապարհ է նույնիսկ ադրբեջանական երևակայությունը բավարարելու համար: Այն պարզ պատճառով, որ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը այն հարթակը չէ, որտեղ բանակցություններ են ընթանում: Ինչ վերաբերում է Բաքվի ձգտումներին, կարող եմ հակադարձել ընդամենը նրանով, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը գործում է Միավորված ազգերի մանդատով, և դրանով ամեն ինչ ասված է: Ինչ տարբերություն՝ հարցը ՄԱԿ-ո՞ւմ են քննարկում, թե՞ ԵԱՀԿ-ում: Բացի այդ, կա հարցի կարգավորման՝ միջնորդների կողմից մշակված հայեցակարգ, և, կարծում եմ, Ադրբեջանը պետք է հստակ պատասխանի մեկ հարցի՝ ինքը պատրա՞ստ է բանակցություններով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հետ ճշտել հետագա հարաբերությունները:
– Դատելով Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացի ընթացքից՝ նման միտում տեսնո՞ւմ եք:
– Ժամանակը ցույց կտա: 2011 թ. դեռ նոր է սկսվում: Սպասվում է արտաքին գործերի նախարարների մակարդակով եռակողմ հանդիպում: Կարծում եմ այդ հանդիպումից հետո պարզ կլինի, թե 2011թ. քաղաքական կարգավորման տեսանկյունից ինչ ռեժիմով կսկսվի:
– Իսկ դուք և Լեռնային Ղարաբաղի իշխանությունը ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք այդ հանդիպումից:
– Ես, անկեղծորեն, որևէ լուրջ առարկայական ակնկալիք չունեմ:
– Իսկ ակնկալիք ունե՞ք, որ Հայաստանի գործող իշխանություններին կհաջողվի Լեռնային Ղարաբաղին վերադարձնել բանակցային սեղանի շուրջ:
– Դա Հայաստանի իշխանությունների խնդիրն է:
– Ամերիկյան Freedom House ոչ կառավարական կազմակերպությունը, որը բավական ազդեցիկ է կառավարման շրջանակներում, աշխարհի ճանաչված պետություններում և չճանաչված միավորումներում ազատության մասին իր հերթական տարեկան զեկույցում Լեռնային Ղարաբաղը դասել է ոչ ազատ երկրների շարքում: Սա ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում:
– Մեկ տարի առաջ ձեր նշած կազմակերպությունը Լեռնային Ղարաբաղը դասել էր մասամբ ազատ երկրների շարքում: Եթե մեկ տարի առաջ Միացյալ Նահանգները Freedom House-ի խորհրդատվությամբ չի ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը, ապա կարծում եմ, որ եթե այս տարի էլ Լեռնային Ղարաբաղը դասում է ոչ ազատ երկրների շարքում, դա էական ազդեցություն չի գործի Միացյալ Նահանգների կառավարության արտաքին քաղաքականության, մասնավորապես՝ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացում միջնորդի նրա դերակատարության վրա:
– Ի դեպ, Freedom House-ում նման գնահատականը պայմանավորվում էր այն հանգամանքով, որ ԼՂ վերջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ ընդդիմադիր ուժերը մասնակցություն չցուցաբերեցին:
– Ես կարծում եմ, որ Միացյալ Նահանգների խորհրդարանում ընդհանրապես ընդդիմություն գոյություն չունի այն դասական պատկերացմամբ, որ ընդդիմությունը պետք է պայքարի իշխանության դեմ: Այդպիսի մրցակցություն Միացյալ Նահանգների խորհրդարանում և, ընդհանրապես, հասարակական կյանքում չկա: Միացյալ Նահանգներում ցույցեր, ընդգծված ընդդիմադիր ելույթներ ընդհանրապես չկան: Դրանից պե՞տք է ենթադրել, որ Միացյալ Նահանգները ոչ ազատ երկիր է:
– Նախորդ տարվա վերջին Լեռնային Ղարաբաղի բանակցային գործընթացում պասսիվություն նկատվեց։ Ի՞նչ եք կարծում, 2011 թ. կարգավորման բանակցային գործընթացը ակտիվություն հանդես կբերի՞:
– Քանի որ 2011թ. նոր է սկսվում, և հունվարի վերջին տասնօրյակում ակնկալվում է, որ Ռուսաստանի միջնորդությամբ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահները կհանդիպեն, ապա կարծում եմ, որ տարվա մասին ենթադրություններ կարելի է անել միայն այդ հանդիպումից հետո:
