Լրագրող Անուշ Մկրտչյանը E էլեկտրոնային պարբերականի (ejournal.am) իր բլոգում գրում է.
Միջազգային բառերի հայաֆիկացման մասին ուզում էի գրել մինչև սեքս բառի սիրողական թարգմանության Ֆեյսբուքում հայտնվելը: Ավելին ասեմ` մինչ այդ էլ այս բառի մեկ այլ թարգմանության տարբերակ էի լսել` սեռք, բայց անկեղծ ասած, էլի լուրջ չէի ընդունել: Ինչևէ, երևի մարդու մենթալիտետին (մտածողությանը) հատուկ երևույթ է անընդհատ խոսել իրեն ամենից շատ տանջող բաների մասին: Հայերեն էլ ընկել են սեքս բառի թարգմանության հետևից:
Բայց և այնպես մեր լեզվաբանների մոտ սկսվել է միջազգային բառերի աբսուրդ (երևի սա էլ անհեթեթ թարգմանություն կունենա) թարգամանահիվանդություն: Ես, իհարկե, հասկանում եմ, որ լեզուն պետք է զարգանա, բայց չեմ կարողանում հասկանալ, թե ինչո՞ւ ամբողջ աշխարհը պետք է շամպայն խմի, իսկ ես` փրփրագմփիկ, ինչո՞ւ պետք է արևմուտքը դեպրեսիայով տառապի, իսկ ես` ընկճախտվեմ: Իրենց խմածն ու հիվանդացածը համով ու բուժվող է թվում, իսկ իմը միայն փրփրեցնում է ընկճախտս: Կամ ինչո՞ւ կրկնուսույցի մոտ հայերեն պարապելիս պետք է սովորեի մի տոննա անիմաստ բառ`գրգռաճեղք, օրիորդապնդիչ, որ հետո ոչ մի տեղ դրանք չլսեի ու չգործածեի, իսկ լսելու դեպքում էլ միայն ծաղրանքով: Չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ պետք է ամբողջ աշխարհում լինեն տերմիններ, իսկ մեզ մոտ` եզրույթներ:
Ինչ- որ վատ բան կա՞ նրանում, որ մենք խաղում ենք ֆուտբոլ ու բասկետբոլ, այլ ոչ թե ոտնագնդակ ու դույլագնդակ: Ավելի լա՞վ ենք սկսելու հասկանալ օպերան, բալետն ու սիմֆոնիան, երբ այդ միջազգային բառերը հայաֆիկացնեն:
Դժվար թե երաժշտական դպրոցներում սովորողների թիվը շատանա, եթե ֆորտե, պիանո, անդանտե, սոլֆեջո բառերը մի օր թարգմանվեն: Կամ ավելի անդուր չի՞, երբ անեսթեզիոլոգի ու գինեկոլոգի փոխարեն նրանց հայերեն տարբերակներին ես դիմում (չեմ էլ ուզում թարգմանությունը գրել): Անգլերենը, որ այսօր համարվում է բոլորի լեզուն, լեզու է դարձել ֆրանսիական, սկանդինավյան և այլն փոխառումների շնորհիվ: Ես չեմ ասում անգլերենը հայերենից լավն է, ուղղակի չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ ենք բարդույթավորվում միջազգային բառեր կիրառելիս: Չէ, իհարկե, մենք` հայերս, ուրիշ ազգ ենք, ու մեր հայերենը ուրիշ լեզու է, բայց հավատացեք, որ այս մոտեցումն արդեն հոգնեցուցիչ է:
Հիմա էլ ակտիվ թարգմանվում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում գործածվող բառերը: Գուցե արժե, որովհետև հիմա էլ նոր լեզու է հայտվել` լայքել, շեյր անել, քոմենթել, թագ անել, այսպես ասած համակարգչային տիրույթում ապրող մարդկանց ժարգոն: Բայց գոնե այդ թարգմանությունները մի քիչ որակյալ լինեն, թե չէ ես ոչ մի կերպ չեմ կարողանում ընկալել, թե ինչու sensor-ին պետք է ասեմ ԶԳԻՉ, Scanner-ին` ԾՐԻՉ, նոթբադին` բառատետր, իսկ File-ին` նիշք: Տրամաբանություն ո՞րն է:
Իհարկե, կասեք, բայց կայք, համացանց, համակարգիչ բառերը ժամանակի ընթացքում մտան մեր բառապաշար, չէ՞, ու երևի թե մնացածն էլ մի օր այդքան խորթ չթվան: Բայց դե զգիչն ու ծրիչը, հաստատ, ինձ մոտ միշտ ուրախանալու առիթ կստեղծեն:
Ես օտարամոլ չեմ, բայց երբ սկսում եմ արտասահմանյան գրականությունը հայերենով կարդալ, մի էջ ընթերցելուց հետո հասկանում եմ, որ նույն գրքի ռուսերեն կամ անգլերեն տարբերակն է ինձ շտապ պետք: Ինձ թվում է սա շատ ավելի լուրջ խնդիր է, քան այն, որ սեքսը հայերեն ու մնացած այլ լեզուներով էլ երևի չի թարգմանվում:
