Օգոստոսի 30-ին Հայաստանը և Ադրբեջանը ստորագրել են սահմանազատման հանձնաժողովների գործունեության Կանոնադրությունը: Սպասվում է, որ սեպտեմբերի 2-ին այն կհրապարակվի: Փաստաթուղթը կողմերի ազգային օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետք է վավերացում անցնի:
Սեպտեմբերի 1-ին Ադրբեջանում կայացել են Միլլի մեջլիսի արտահերթ ընտրությունները: Նախնական տվյալներով Իլհամ Ալիևի «Ենի Ադրբեջան» կուսակցությունը ստացել է 68 մանդատ: Դա մեկով պակաս է, քան նախորդ գումարման խորհրդարանում ունեցածը, բայց սկզբունքորեն Ադրբեջանում դարձյալ կազմավորվել է միակուսակցական խորհրդարան:
Հենց այդ Միլլի մեջլիսն էլ պետք է վավերացնի նախաստորագրված Կանոնադրությունը: Քաղաքական ինչ վարք է դրսևորելու Իլհամ Ալիևը՝ կարելի է արդեն չկասկածել. հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում դիրքորոշման որևէ փոփոխություն հազիվ թե տեղի ունենա:
Այդ է վկայում իշխանական մամուլի կողմից արված բացահայտումը, որ Ադրբեջանը Պակիստանից կործանիչներ ձեռք բերելու պայմանագիր է ստորագրել: Գործարքի ընդհանուր արժեքը 1,6 միլիարդ դոլար է, մեկ կործանիչի գինը՝ 25 միլիոն: Ընդ որում, հատուկ շեշտվում է, որ կործանիչների այդ խմբաքանակը հագեցած կլինի թուրքական արտադրության «օդ-երկիր» հրթիռներով:
Բացահայտվում է նաև, որ կործանիչները մասամբ են պակիստանյան, եւ դրանց արտադրությանը ներգրավված է նաև Չինաստանը: Ըստ իշխանական լրատվամիջոցի՝ Ալիևն այդ որոշումն ընդունել է, որպեսզի թարմացնի ռազմա-օդային ուժերը, որոնք բաղկացած են խորհրդային ՍՈՒ-25 և ՄիԳ-29-երից:
Գործարքն, իհարկե, առաջին հերթին ռազմական նշանակություն ունի, բայց չպետք է անտեսել նաև քաղաքական, նույնիսկ աշխարհաքաղաքական բաղադրիչը, քանի որ ներգրավվում է միանգամից մի քանի երկիր, որտեղ հատկապես կարևոր է Չինաստանի ներկայությունը:
Ալիևը հրավիրվել է հոկտեմբերին Կազանում կայանալիք ԲՐԻԿՍ-ի գագաթաժողովին, որի ընթացքում, հավանաբար, քննարկվելու է այդ կառույցին Բաքվի անդամակցության հայտը: Չինաստանն արդեն իսկ ԲՐԻԿՍ-ին Ադրբեջանի անդամակցությանը դրական է արձագանքել:
Անցած երկու-երեք օրերին Բաքուն ամենատարբեր մակարդակներով խոսել է «Հայաստանի ակտիվ վերազինման սպառնալիքի» մասին: Արտգործնախարար Բայրամովը նույնիսկ թույլ է տվել քննադատել սահմանային ամրաշինությունների կառուցումը, ինչին ձեռնամուխ է եղել Հայաստանը:
Նման իրավիճակում, սահմանազատման Կանոնադրության հրապարակմանն ընդառաջ բացահայտել ֆորմալ առումով Պակիստանի, գործնականում՝ Չինաստանի, հետ սպառազինությունների ձեռքբերման պայմանավորվածությունը և դրանից բխող մանրամասնությունները, միայն մի բան է նշանակում. Ալիևը մտադիր չէ հրաժարվել Հայաստանի հետ բանակցություններում ուժային գործիքակազմից:
Դա նաև աշխարհաքաղաքական ընտրության հստակ ցուցիչ է, եթե նկատի ունենանք, որ Չինաստանը, չնայած Միացյալ Նահանգների հետ ուղղակի առճակատման չգնալու կեցվածքին, շարունակում է աջակցել Ռուսաստանին:
Հայ-ադրբեջանական բանակցություններում միջնորդներ չկան, բայց չի հետևում, թե չկան շահագրգիռ ուժեր կան նույնիսկ կենտրոններ։ Ադրբեջանի ռեսուրսներն այս իմաստով բավական շոշափելի-առարկայական են։ Ո՞րն է Հայաստանի օժանդակ ռեսուրսը, այն համադե՞լի է Բաքվի գործիքակազմին։ Հայ-ադրբեջանական միջպետական սահմա՞ն է վերականգնվում, թե՞ գծվում աշխարհա-քաղաքական, քաղաքակրթական «բաժանարար»։
