Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ժողովրդագրության թեմայով խորհրդակցության ընթացքում հանձնարարել է պատրաստել զեկույց, որի հիման վրա կմշակվի ռազմավարությունն ու կներկայացվի կառավարությանը: Ասել, որ Հայաստանի մեծագույն խնդիրներից մեկը ժողովրդագրությունն է, կնշանակի թերեւս չասել գրեթե ոչինչ: Դեռեւս մինչեւ 2018 թվականը, Սերժ Սարգսյանը հռչակեց մի նպատակ՝ մինչեւ 2040 թվականը հասնել 4 միլիոն բնակչությամբ Հայաստանի: 2018-ից հետո Նիկոլ Փաշինյանը այդ հարցին անդրադարձավ «սեփական կետից» եւ հայտարարեց, որ մինչեւ 2050 թվականը պետք է ունենալ 5 միլիոն բնակչությամբ Հայաստան:
Թե Սերժ Սարգսյանը, թե հետո Նիկոլ Փաշինյանը չեն պատասխանել գլխավոր հարցին՝ ինչպե՞ս, ինչպես են պատկերացնում այդ ցուցանիշին հասնելու ճանապարհը: Նիկոլ Փաշինյանն այդ նպատակի մասին խոսում էր մինչեւ 44-օրյա պատերազմը: Այժմ կոնկրետ ցուցանիշի մասին չի էլ խոսում, թերեւս լավ հասկանալով, որ հիմա նույնիսկ Հայաստանը 3 միլիոնի պահելու խնդիրն է արդիական: Փաշինյանը համարում է, որ դրա համար պետք է նախ հստակ ամրագրվել 29,8 տարածքով: Սակայն, ինքնին դա որեւէ կերպ հարցի պատասխան չէ: Ավելին, դա նոր հարցերի աղբյուր է: Բանն այն է, որ այդ կոնցեպտը չի սկսում ու ավարտվում քառակուսի կիլոմետրերով, այլ հանգում է Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ տնտեսա-քաղաքական հարաբերության ռեժիմի: Դրա վերաբերյալ քննարկումներ այսօր չկան, քանի որ չկա նույնիսկ սահմանագծում ու սահմանազատում՝ հստակ եւ կայուն երաշխավորված կարգով ու պայմաններով:
Մինչդեռ, եթե իրականացվում է Փաշինյանի կոնցեպտը, ապա դա նշանակում է, որ Հայաստանը ժամանակի ընթացքում պետք է գնա թե Թուրքիայի, թե Ադրբեջանի հետ ավելի ու ավելի բաց հարաբերության: Իսկ այդ պարագայում դեմոգրաֆիան ստանում է այլ մարտահրավեր՝ Թուրքիայի եւ Ադրրբեջանի, համատեղ գրեթե 100 միլիոնի հասնող դեմոգրաֆիական պատկերի հետ հարաբերությունը: Հնարավոր չէ բաց տնտեսություն, տնտեսական հարաբերություն, առանց դեմոգրաֆիական հաղորդակցության տարբեր ռեժիմների: Ավելին, հաշվի առնելով այն ռազմավարությունը, որ բավականին բաց տածում ու տարածում է Թուրքիան, կապված թյուրքական աշխարհի հետ, ակնառու է դառնում, որ դեմոգրաֆիան լինելու է Անկարայի առանցքային գործիքներից մեկը:
Սրանք հարցեր են, որոնք Հայաստանի առաջ անխուսափելիորեն կանգնելու են այն կոնցեպտի պարագայում, որն առնվազն հրապարակավ առաջ է մղում Փաշինյանը: Իհարկե կանգնելու են ոչ թե վաղը կամ մեկ տարի անց, այլ գուցե մի քանի տասնամյակ անց: Բայց, դեմոգրաֆիան թեմա է, որը բոլոր դեպքերում հենց տասնամյակներով էլ չափվում է, այն հնարավոր չէ չափել ավելի կարճ տրամաբանությամբ: Հետեւաբար, ներկայացնելով կոնցեպտը, Փաշինյանը պետք է ներկայացնի նաեւ պատասխանները:
