Աղքատությունը Հայաստանում 2021 թվականի 26,5 տոկոսից նվազել է եւ հասել 24,8 տոկոսի, իսկ ծայրահեղ աղքատությունը՝ 1,5 տոկոսից նվազել է եւ հասել 1,2 տոկոսի: Այս թվերը խորհրդարանում 2024 թվականի բյուջեի նախագծի քննարկմանը ներկայացրել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ասելով, որ կառավարությունն այդուհանդերձ կարծում է, որ տնտեսական աճի արդյունքը պետք է ոչ թե բաժանել աղքատներին, այլ նրանց համար ստեղծել աշխատանքի, սեփական եկամուտը ստանալու հնարավորություն եւ այդպես հաղթահարել աղքատությունը:
Անվիճելի է, որ լավագույն օգնությունը ոչ թե ձուկ, այլ ձկկան կարթ նվիրելն ու ձկնորսություն սովորեցնելն է: Միաժամանակ կասկածից վեր է, որ պետական քաղաքականության հարցում հնարավոր չէ բավարարվել այդ պատկերավոր նկարագրություններով, որովհետեւ հասարակական եւ տնտեսական գործընթացնները ունեն նրբություններ ու առանձնահատկություններ: Չնայած Հայաստանում տնտեսության երկնիշ աճի բարձր ցուցանիշին եւ տեմպին, Հայաստանում քաղաքատությունն ու ծայրահեղ աղքատությունը փաստորեն նվազել է խիստ համեստ ծավալներով, իսկ դա նշանակում է, որ արդյունավետ չէ տնտեսական աճի բաշխման մեխանիզմը եւ այստեղ Հայաստանը շարունակում է ունենալ համակարգային խնդիրներ, ինստիտուցիոնալ խնդիրներ:
Առավել եւս, որ հենց օրեր առաջ Համաշխարհային բանկի փորձագետները հրապարակել էին հետազոտության արդյունք, ըստ որի Հայաստանում հարյուր հազարավոր կարիքավոր մարդիկ դուրս են մնում պետության սոցիալական աջակցության տիրույթից, փոխարենը այդ աջակցությունը հասնում է մարդկանց, որոնք այդքան էլ չունեն դրա կարիքը: Ի վերջո, անմիջական ֆինանսական օգնությամբ, նպաստներով, թոշակներով, թե աշխատատեղերի եւ այլ հնարավորությունների ստեղծումով, բայց խոսքը միեւնույն է վերաբերում է տնտեսության աճի բաշխման խնդրին: Ինքնին տնտեսությունն ու դրա հիմնական գեներատորները, դրա դերակատարները որպես կանոն աչքի չեն ընկնում առանձնապես բաշխելու վարքագծով, նրանք շահագրգռված են բազմապատկել սեփական եկամուտները. Հնարավորինս քիչ «դուրս հանել» դրանք իրենց գործունեության շրջանակից, իսկ այդ շրջանակ նոր շերտեր ներառել այնքանով, որքանով այդ ներառումը կենթադրի նոր եկամուտներ, այլ ոչ թե նոր հնարավորություններ եկամուտ չունեցողների համար:
Այստեղ իրավիճակը հանգում է նաեւ աշխատողների իրավունքների պաշտպանության որակին, սկսած աշխատավարձերի չափից, սահմանման չափորոշիչներից եւ չափանիշներից, մինչեւ աշխատանքային պայմանների ապահովում: Վերջին հաշվով, սրանք եւս կատեգորիաներ են, որոնք էապես առնչվում են տնտեսական աճի բաշխմանը: Հարկ է նկատել, որ այս առումներով Հայաստանում բոլորովին նկատելի չէ շոշափելի վերափոխում: Աշխատատեղերի ավելացման վիճակագրությունը, որ բավականին հաճախ է հիշատակում կառավարությունը, որքան էլ ողջունելի, այդուհանդերձ հարաբերական հանգամանք է, որովհետեւ այն ձեւավորվում է նաեւ պարզապես գոյություն ունեցող դե ֆակտո աշխատատեղի՝ դե յուրե գրանցման շնորհիվ: Անկասկած, սա դրական երեւույթ է, օգտակար՝ պետական եկամուտների համար, սակայն սկզբունքորեն թույլ ազդեցություն ունի ինստիտուցիոնալ վերափոխումների եւ տնտեսական աճի բաշխման, այսպես ասած ապաբեվեռացման խորքային, համակարգային խնդրի լուծման վրա:
Սրանք կարեւորագույն, եւ բոլորովին ոչ միայն զուտ տնտեսական հարցեր են, որովհետեւ Հայաստանի պետական որակները՝ այդ թվում անվտանգոության եւ արտաքին քաղաքականության առնչությամբ, հիմնավորապես պայմանավորված են ներպետական, ներհասարակական որակներով, հետեւաբար նաեւ տնտեսական աճի բաշխման մեխանիզմի որակով: Հայաստանը ռեսուրսային «ինքնաբավությամբ» պետություն չէ, եւ այստեղ առանցքայինը մարդկային ստեղծագործական ներուժի «բացազատումն» է, ընդ որում ոչ թե լոկ վիճակագրական, այլ գործնական, առարկայական «բացազատումը»՝ տնտեսական զարգացման համաչափության, եւ տնտեսական աճի՝ ապաբեվեռացման միջոցով:
