Իսրայելի դեմ ՀԱՄԱՍ-ի հարձակմանը հաջորդած ադրբեջանական մամուլի հրապարակումներում գերիշխում է մոտեցում, որ «պաղեստինցի ժողովուրդ գոյություն չունի, հատկապես Գազայի հատվածում ապրում են արաբական տարբեր երկրներից վերաբնակիչներ»: Գազայի հատվածից արաբ բնակչությանը տեղահանելու եւ տարածքը անեքսիայի ենթարկելու նպատակով Զուգահեռ նաեւ տեսակետ է շրջանառվում, որ իսրայելական հատուկ ծառայությունները, ռազմական հետախուզությունը չէին կարող «քնե» ՀԱՄԱՍ-ի նախապատրաստությունները, ուստի ամեն ինչ «ծրագրված էր»: Այն իմաստով, որ զինառյալների հարձակումն Իսրայելը կօգտագործի:
Իսրայելը Գազայի հատվածում անցել է ցամաքային ռազմագործողության: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտարարել է, որ պաղեստինցի արաբները «Ղարաբաղի հայերի պես չեն թողնի իրենց հողը»: Եթե նկատի ունենանք, որ ՀԱՄԱՍ-ը Իսրայելի հարավային տարածքներ ներխուժել է Արցախում էթնիկ զտումներից մոտ քսան օր հետո, ապա Էրդոանի համեմատությունը, թերեւս, զուտ խոստովանականից ավելի խորքային իմաստ կստանա: Մանավանդ որ, ինչպես Bloomberg-ի դիվանագիտական աղբյուրներն են տեղեկացնում, ԱՄՆ-ը եւ Իսրայելը փակ քննարկումների մեջ են եւ փորձում են Գազայի ապագայի հարցում ընդհանուր հայտարարի գալ:
Ըստ աղբյուրների, առկա է երեք տարբերակ: Առաջինը ենթադրում է անկլավային տարածքի ժամանակավոր կառավարումը վերապահել մերձավորարեւելյան երկրներին՝ ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի եւ Գերմանիայի սահմանափակ զորախմբերի տեղաբաշխմամբ: Ցանկալի է դիտվում նաեւ Սաուդյան Արաբիայի եւ Արաբական միացյալ էմիրությունների ներկայությունը: (Այս օրերին նկատվում է Ադրբեջան-ԱՄԷ քաղաքական շփումների ակտիվություն: Նախ կայացել է առաջնորդների հեռախոսազրույց, ապա ԱՄԷ է գործուղվել Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարը):
Երկրորդ տարբերակը ենթադրում է Գազայի հատվածում միջազգային դիտորդական առաքելության ծավալում՝ Սինայի թերակղզու օրինակով, որ երաշխավորում է իսրայելա-եգիպտական խաղաղության պայմանագիրը կամ, ինչպես ընդունված է ասել՝ Քեմպ-Դեւիդի համաձայնագիրը, որ Միացյալ Նահանգների միջնորդությամբ եւ անմիջական հովանավորությամբ Եգիպտոսը եւ Իսրայելը ստորագրել են 1979 թվականին: (Տեւական ժամանակ ԼՂ խաղաղ կարգավորման՝ «տարածքներ խաղաղության դիմաց» սկզբունքը համեմատվում էր իսրայելա-եգիպտական հաշտության հետ, երբ Սինայի թերակղզին Եգիպտոսին վերադարձնելու դիմաց Իսրայելը հասավ ճանաչման եւ նրա հետ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման): Ամերիկյան պարբերականի աղբյուրներն ակնարկել են, որ Իսրայելը «քննարկման արժանի» է դիտում այս գաղափարը:
Երրորդ տարբերակը վերաբերում է Գազայի հատվածում ՄԱԿ-ի ենթամանդատային կառավարման հաստատմանը, բայց Իսրայելը մերժում է եւ համարում, որ ՄԱԿ-ի հանդեպ «վստահություն չկա»: Գլխավոր ասամբլեայի վերջերս ընդունած՝ անհապաղ եւ առանց նախապայմանների կրակի դադարեցման կոչ անող բանաձեւի վերաբերյալ Իսրայելի արտգործնախարարությունը պաշտոնապես է անվստահություն հայտնել Միավորված ազգերի կազմակերպությանը: Եթե Bloomberg-ի աղբյուրների տեղեկացվածությունը հավաստի կամ գոնե մոտ է հավաստիությանը, ապա Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի ագրեսիվ հռետորաբանությունը հասկանալի է:
Անկախ այն բանից, թե ով է ՀԱՄԱՍ-ին դրդել Իսրայելի դեմ հարձակման կամ Իսրայելն «ինքն է կազմակերպել» եւ առիթ ստեղծել, ապագա կարգավորման դերակատարների շարքում Թուրքիան ներառնված չէ՝ ի տարբերություն Հարավային Կովկասի, որի ապագա ստատուս-քվոն Ռուսաստանը եւ Թուրքիան մտադրված են հաստատել առանց Միացյալ Նահանգների եւ Եվրամիության: Իհարկե, Մոսկվան եւ Անկարան փորձում են ապահովել նաեւ Իրանի մասնակցությունը: Հայտնի է դարձել, որ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբդոլահիանը մեկնում է Անկարա:
Ըստ էության, Մերձավոր Արեւելքում ձեւավորվում է կարգավորման արեւմտյան, Հարավային Կովկասում՝ ռուս-թուրք-իրանական մոդերացիա: Մի հարցում Արեւմուտքը, կարծես, դիվանագիտական լուրջ հաջողության է հասել. Սաուդյան Արաբիան չի պաշտպանում ՀԱՄԱՍ-ին: Բայց տարածաշրջանում առկա է ռուս-թուրք-իրանական ազդեցիկ ներկայություն: Մեկնաբանները սրված ուշադրություն են հատկացրել Սիրիայի նախագահ Ասադի Պեկին այցին: Առաջիկայում սպասվում է ԱՄՆ եւ Չինաստանի նախագահների հանդիպում: Գազայի հատվածում ՀԱՄԱՍ-ի իշխանության տապալումը, եթե Իսրայելին հաջողվի հասնել դրան, Պաղեստինի քաղաքական միավորման ճանապա՞րհ կհարթի:
Իրենք՝ պաղեստինցի արաբները, պատրա՞ստ են դրան:
Եւ արդյոք Արցախի ողբերգության խորքային պատճառը Երեւան-Ստեփանակերտ քաղաքական անհամաձայնությունը չէ՞: Ո՞վ, ինչպե՞ս եւ ինչու՞ էր հետեւողականորեն ռադիկալացնում Ստեփանակերտի հրապարակային դիրքորոշումը: Կա՞ «զրոյական կետին» վերադարձի հնարավորություն:
