Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի և Շահումյանի շրջանի բոլոր մակարդակների խորհուրդների պատգամավորների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ հրավիրված նստաշրջանը 1991թ. սեպտեմբերի 2-ին հռչակեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն (ԼՂՀ)՝ մարզի և Շահումյանի շրջանի ընդհանուր տարածքով։ Մարզային խորհրդի գործադիր կոմիտեն հռչակվեց որպես ԼՂՀ պետական և վարչական ժամանակավոր բարձրագույն մարմին:
Լեռնային Ղարաբաղի՝ սեփական ճակատագիրը տնօրինելուն ուղղված հերթական այս քայլը հնարավոր դարձավ և միջազգային որոշակի իրավական կարգավիճակ ստացավ 1988-ից վեր Ղարաբաղյան կամ Հայկական համազգային ժողովրդավարական շարժման ու պայքարի շնորհիվ։ ԼՂՀ-ն այսօր 20 տարեկան է։ Այդ 20 տարիները նա անցել է հաղթահարելով տասնյակ ու հարյուրավոր խոչընդոտներ ու մարտահրավերներ՝ անհավասար պատերազմից սկսած մինչև տնտեսական դժվարություններ՝ ապացուցելով անկախ պետականությամբ ապրելու իր ունակությունն ու անքակտելի իրավունքը։
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հաղթանակների, այսօրվա գոյության և հաջողությունների մեջ իր նպաստն է բերել ողջ հայությունը և մասնավորապես Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն ու նրա իշխանությունը՝ ապահովելով 1990-ական թվականների ռազմական ու դիվանագիտական հաղթանակները։ Հայաստանի դիվանագիտական ջանքերի շնորհիվ Լեռնային Ղարաբաղը, իր պատմության մեջ առաջին անգամ, ի դեմս ընտրված իր իշխանության, միջազգային հարաբերություններում հանդես էր գալիս որպես հավասարազոր սուբյեկտ և ինքնուրույն գործոն։ Դրանով միջազգային ճանաչում էր ստանում նաև ինքնորոշման նրա իրավունքը, կարևոր թելադրող հանգամանք դառնում հակամարտության կարգավորման բանակցություններում։ Ցավոք, Հայաստանի հաջորդ իշխանությունը, տուրք տալով գավառականությանն ու որդեգրելով պետականամերժ գործելակերպ, ի չիք դարձրեց կարևորագույն այս լծակը, իսկ Ղարաբաղի իշխանությունը մինչ օրս հանդուրժում է դա։
Հայ Ազգային Կոնգրեսը շնորհավորում է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին ԼՂՀ ծննդյան 20-ամյակի առթիվ և համոզմունք հայտնում, որ, ապավինելով ժողովրդավարությանն ու առողջ բանականությանը, նա հաջողությամբ կկարողանա վերականգնել իր նախկին կարգավիճակը միջազգային ասպարեզում, ինչպես նաև կհաղթահարի ներքին մարտահրավերները՝ ամրապնդելով իր ազատ և անկախ զարգացման ապահով հիմքերը։
