Հարավային Կովկասի հարցով «3+3» ձևաչափով երկրորդ հանդիպումը (Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան – Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան) կարող է կայանալ առաջիկա ամիսներին։ Այս մասին հայտարարել է Ռուսաստանի ԱԳՆ ԱՊՀ երկրների չորրորդ դեպարտամենտի տնօրեն Դենիս Գոնչարը:
«Ներկայումս շարունակվում են «3+3»-ի երկրորդ նիստի անցկացման կազմակերպչական աշխատանքները։ Ակնկալում ենք, որ այն տեղի կունենա առաջիկա ամիսներին։ Դատելով բոլոր մասնակիցների տրամադրությունից՝ հրավեր կարող է ուղարկվել նաև Վրաստանին», – ասել է դիվանագետը։Նա ասել է, որ Ռուսաստանը համոզված է «3 + 3» խորհրդատվական տարածաշրջանային հարթակի պահանջի մեջ՝ ի շահ մասնակից երկրների փոխշահավետ համագործակցության ընդլայնման։
Արդյոք Հայաստանը կմասնակցի 3+3 ձևաչափով երկրորդ հանդիպմանը, ՀՀ արտգործնախարարությունն առայժմ չի հստակեցրել։
Իրանահայ քաղաքական մեկնաբան Մովսես Քեշիշյանը գտնում է, որ Իրանն այս ձևաչափին կմասնակցի և նրա միակ նպատակը տարածաշրջանում կայունություն ու խաղաղություն հաստատելն է․ «Համենայնդեպս պաշտոնական բոլոր մակարդակներում նշվել է, որ Թեհրանը կողմ է 3+3 ձևաչափին»,-«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց նա։
Միևնույն ժամանակ մեր զրուցակիցը չի կարծում, թե Հայաստանի համար այդ ձևաչափը հատուկ նշանակություն կունենա կամ կարող է որևէ դրական առաջընթաց ապահովել․ «Այստեղ կա թրքական շատ ուժեղ գործոն։ Նկատենք, որ Վրաստանը այս ֆորմատին չի մասնակցում՝ թեպետ վերջին շրջանում փորձեց ավելի մեղմ քաղաքականություն վարել տարածաշրջանում։ Այսինքն իրականում 3+3 ձևաչափ գոյություն չունի, թրքական ազդակն այստեղ շատ ավելի ուժեղ է։ Բայց ընդհանուր առմամբ ռուսական ու իրանական կողմի դիրքորոշումները նույնական են՝ թեպետ կան քաղաքական որոշ հակասություններ, տնտեսական պարագայում նույնանման մոտեցումներ ունեն։ Այսինքն, մեծ հաշվով, այս ձևաչափը ամենաքիչը Հայաստանին կարող է ինչ-որ բան տալ»։
Քեշիշյանի խոսքերով, Հայաստանին սա ինչ-որ բան չի տալիս, բայց հրաժարվելն էլ շատ վատ դրության մեջ կդնի․ «Այն երկրները, որոնց հիմա Հայաստանն իր համար հայտարարում է բարեկամ՝ Իրանն ու Ռուսսաստանը, նրանց հետ գործակցությունից հրաժարվելը դրական ազդեցություն Հայաստանի վրա չի ունենա։ Դրա համար հայկական կողմը չի փորձի հակառակ հայտարարություններ անել, ընդդիմանալ՝ համարելով, որ բարեկամ երկրները կկարողանան օգնել, որ գոնե տարածաշրջանում խաղաղության հաշվին դրական կետերի հասնի»։
Փաստը, որ արևմուտքն այս ձևաչափում չկա ևս խնդրահարույց է։ Ըստ մեր զրուցակցի՝ վերջին շրջանում արևմուտքն աշխուժացել է տարածաշրջանում, որոշակի դերակատարություն կունենա ընդհանուր գործընթացներում․ «Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հակահայկական գործողությունների հիմնական սանձողն արևմուտքն է։ Սա ցավալի պատկեր է։ Ռուսները անընդհատ խոսում են այն մասին, իբրև Հայաստանն իրենց բարեկամն է, բայց կարողություն չունեն ռեալ քայլերի գնալ Հայաստանին պաշտպանելու համար։ Արևմուտքը ցույց է տալիս, որ ինքն է այն կարող ուժը, որ կարող է սանձել ադրբեջանական նկրտումները։ Թվում է, որ Ադրբեջանի կողմից որոշակի մտքերից հետ քաշվելը արևմտյան ազդեցության արդյունք է։ Վերջին շրջանում մենք տեսնում ենք իրանական կողմի աշխուժությունն էլ, իսկ ահա ռուսականը լրիվ այլ տպավորություն է թողնում։ Ինչևէ չեմ կարծում, թե այս ձևաչափին իրագործման հարցում արևմուտքը կկարողանա արգելակող լինել»։
Մարիամ Գրիգորյան
