EurasiaNet-ի կայքում հրապարակվել է Կովկասի, Կենտրոնական Ասիայի ու Մերձավոր Արևելքի անվտանգության հարցերով ամերիկացի փորձագետ Ջոշուա Կուչերայի «Ռուսաստանի նկատմամբ վստահությունն ու Ադրբեջանին սպառազինություն տրամադրելը» խորագրով հոդվածը, որում ասվում է.
«Ադրբեջանը հաստատել է Ռուսաստանից С-300 զենիթա-հրթիռային կոմպլեքսի գնման փաստը՝ վերջինիս ընդգրկելով մի քանի շաբաթ առաջ Բաքվում տեղի ունեցած և Զինված ուժերի օրվան նվիրված ռազմական շքերթի ժամանակ ցուցադրված ռազմական տեխնիկայի շարքում։ Այս գործարքի գլխավոր ինտրիգը կայանում է նրանում, որ Ռուսաստանի սերտ ռազմական դաշնակիցը ոչ թե Ադրբեջանն է, այլ՝ Հայաստանը։
Վերջինիս տարածքում՝ Գյումրիում է գտնվում ռուսական մեծ ռազմաբազան, Ռուսաստանն արտոնյալ գներով ռազմական տեխնիկա ու սպառազինություն է մատակարարում Հայաստանի զինված ուժերին (այդ թվում նաև Լեռնային Ղարաբաղը վերահսկող հայկական զորքերին)։
Վերոնշյալի պատճառով Ռուսաստանը, անկասկած, թաքցնում էր Ադրբեջանին С-300 զենիթա-հրթիռային կոմպլեքսի վաճառքի փաստը, ինչը սակայն հայտնի դարձավ Բաքվի ռազմական շքերթի ժամանակ։ Ավելի վաղ Рособоронэкспорт –ը հերքել էր այդ գործարքը, թեև չի բացառվում, որ հերքման ժամանակ գործարքը դեռ վերջնականապես չէր կայացել։ Գործարքի կնքումը և հետագա լռությունը պայմանավորված էր Հայաստանի դժգոհությունը չհարուցելով, ինչը տվյալ դեպքում լրիվ տրամաբանական է։
Նախ մամուլը հայտարարեց Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին С-300 զենիթա-հրթիռային կոմպլեքսի վաճառքի մասին, ապա Рособоронэкспорт –ը հանդես եկավ դրա հերքմամբ, իսկ հետո Ադրբեջանին հատկացրեց այդ զենիթա-հրթիռային կոմպլեքսը։ Այս գործարքը մեկնաբաններին ստիպեց ապագայում շատ չվստահել օտար երկրներին իր ռազմական առաքումների վերաբերյալ Ռուսաստանի հերքումներին։
Ներկայումս քննարկումներ են ծավալվել, թե արդյոք Ռուսաստանը Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի վերսկսման պարագայում Հայաստանի կողմից պատերազմի մեջ կմտնի՞ ընդդեմ Ադրբեջանի՝ գործածելով ՀԱՊԿ-ի մեխանիզմը։ Եթե դա տեղի ունենա, ապա ռուսական հրթիռները և որ ավելի կարևոր է՝ ռուսական ինքնաթիռներն ու օդաչուներին վայր կգցեն հենց ռուսական զենիթա-հրթիռային համակարգերի միջոցով։
Ուշագրավն այն է, որ այդ զենիթա-հրթիռային համակարգերի գործողության շառավիղը ծածկում է Լեռնային Ղարաբաղը, ինչը չի կարելի ասել Հայաստանի հյուսիսում գտնվող ռուսական ռազմաբազայի մասին։
Ներկայումս Ադրբեջանի սպառազինության կազմում առկա է С-200 (ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի դասակարգմամբ՝ SA-5 GAMMON) զենիթա-հրթիռային կոմպլեքսի 2 մարտկոց, որոնցից մեկը տեղակայված է Բաքվի, իսկ մյուսը՝ Մինգեչաուրի մերձակայքում։ Իսկ С-300 ПМУ-2-ը կապահովի երկրի տարածքի մեծ մասի պաշտպանությունը։ Բացի այդ, այն կապահովի Լեռնային Ղարաբաղի ու Հայաստանի տարածքի մեծ մասի տարածքի վերահսկումը։ Ճիշտ է՝ նրա տեսանելիությունից դուրս կգտնվեն Գյումրիի մոտ գտնվող ռուսական ռազմական օբյեկտները»։
Հիշեցնենք, որ ամերիկյան Stratfor հետախուզա-վերլուծական կենտրոնը նշել է, որ Ռուսաստանը պլանավորում է, բացի իր տարածքից, С-300-ները С-400-ներով փոխարինել նաև իր դաշնակցային հարևան երկրներում, ինչպիսիք են Բելառուսը, Հայաստանն ու Ղազախստանը, որոնց Ռուսաստանը սովորաբար վաճառում է քաղաքական առումով զգայուն ռազմական արտադրանք։
Իսկ ինչ վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղում պատերազմի վերսկսման պարագայում Ռուսաստանի մասնակցության հարցին, ապա այս տարվա հունվարի կեսերին ռուս փորձագետ, Կովկասի խնդիրների կենտրոնի գիտաշխատող Նիկոլայ Սիլաևն ադրբեջանական լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում այս կապակցությամբ նշել էր, որ պատերազմի վերսկսման դեպքում, եթե այն ընդգրկի նաև Հայաստանի տարածքը, Ռուսաստանը կհայտնվի շատ անհարմար իրավիճակում, ինչի համար էլ Մոսկվան ամեն գնով պետք է խուսափի պատերազմի վերսկսումից.
«Եթե զինված բախումները սահմանափակվեն միայն Ղարաբաղի տարածքով, ապա Ռուսաստանը չի միջամտի, իսկ ահա եթե Ադրբեջանը ռազմական հարված հասցնի ՀԱՊԿ գծով Ռուսաստանի դաշնակից Հայաստանին, ապա դա արդեն լրիվ այլ բան է»:
