Սահմանային հերթական ադրբեջանական սադրանքն ու միջադեպը հայաստանյան հասարակական-քաղաքական, մեդիա-փորձագիտական շրջանակում վերստին ուժգնացրին հարցը, թե ինչո՞ւ մայիսից ի վեր սրված սահմանային գործընթացում Հայաստանը չի դիմում ՄԱԿ ԱԽ, հատկապես, եթե Ֆրանսիան առաջարկել է այդ տարբերակը: Հարցադրումը թվում է միանգամայն տեղին և կարևոր: Միևնույն ժամանակ, հայաստանյան շրջանակում կա մի համոզում, կամ գոնե դրա տպավորությունը, որ ՄԱԿ ԱԽ ուղղված Հայաստանի դիմումը անվերապահորեն բերելու է ցանկալի արդյունքի և իրավիճակի հանգուցալուծման կոնկրետ գործիքակազմի կիրառման:
Անշուշտ, դիվանագիտական որևէ քայլի պարագայում չի կարող լինել նաև հակառակ համոզման անհրաժեշտ հիմք: Ասել կուզի, որևէ քայլ անելիս կամ մշակելիս պետք չէ սպասել բացարձակ կամ անբեկանելի հաջողության համոզվածության հիմքի: Խնդիրը շատ ավելի ռացիոնալ տիրույթում է: ՄԱԿ ԱԽ Հայաստանի դիմումը պետք է նախապատրաստվի այնպես, որ դրա քննության քաղաքական հողը թույլ տա Հայաստանին ունենալ նախընտրելի սցենարի հնարավորինս բարձր հավանականությունը, և 2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ի ՄԱԿ ԱԽ հայտնի նիստի սցենարի կրկնության հնարավորինս ցածր հավանականություն: Այդ իսկ պատճառով, թերևս ավելի կարևոր է հասկանալ, թե արդյո՞ք Երևանը մայիսից ի վեր ինտենսիվ աշխատում է ՄԱԿ ԱԽ մշտական հինգ անդամների հետ, որպեսզի քաղաքական հողի առումով պատրաստվի Հայաստանի դիմումը: Հատկապես նկատի ունենալով այդ երկրների մեծ մասի հարաբերությունը Թուրքիայի հետ, ընդհանուր ծրագրերը, որոնք անկասկած դառնալու են Հայաստանի դեմ թուրք-ադրբեջանական տանդեմի գործիքակազմի մաս, երբ հարցը տեղափոխվի ՄԱԿ ԱԽ:
Միաժամանակ, գուցե ոչ պոպուլյար հարց է, բայց, արդյո՞ք ՄԱԿ ԱԽ արագ դիմումը՝ առանց այդ քաղաքական բավարար հողի նախապատրաստման, չի դառնա ծուղակ հենց Հայաստանի համար: Եվ արդյո՞ք չի փորձի Հայաստանը հնարավորինս արագ այդ ծուղակ մղի Բաքուն, հենց սադրանքներով: Ընդ որում, արժե դիտարկել գուցե և այն, որ դրան այդքան էլ տհաճությամբ չի սպասի նաև Ռուսաստանը, որի համար Հայաստանի դիմումի անցանկալի ընթացքը և ոչ բավարար արդյունքը կարող է լինել լավ առիթ եռակողմ ձևաչափի համար պատասխանատվությունից «ձեռքերը լվանալու» իմաստով, Հայաստանին «մեղադրելով» անհամբերության, հարցը ՄԱԿ ԱԽ տանելու համար: Այդպիսով ակնառու է, որ ՄԱԿ ԱԽ դիմելու առնչությամբ եղած հարցերի շրջանակը բավականին մեծ է քան լոկ՝ «երբ ենք դիմում» կամ «ում ենք սպասում» հարցաշարը: Դա նշանակում արդյոք, որ չպետք է դիմել ՄԱԿ ԱԽ: Երբ չի հնչում «դիմել, անհապաղ» կոչ, դա ամենևին չի նշանակում, որ մյուս տարբերակը «երբեք չդիմելն» է: Քաղաքականությունը սովորաբար ավելի բազմաշերտ երևույթ է և շահում են նրանք, որոնք խնդիրները դիտարկում են հենց այդ, այլ ոչ թե «դիմել-չդիմել» կամ «մահ կամ ազատություն» դիլեմաներով:
