Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև եռակողմ փաստաթղթի նախագիծը, որով նախատեսվում է ստեղծել սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացի աշխատանքային ձևաչափ, առաջացնում է բազմաթիվ հարցեր, որոնց մի մասը դիտարկել եմ նախօրեին: Շարունակելով, անդրադառնանք առանցքային մեկ այլ թեմայի: Եռակողմ ձևաչափը նշանակո՞ւմ է արդյոք, որ Հայաստանը հրաժարվում է հարցը ՄԱԿ ԱԽ շրջանակում դիտարկելու այն առաջարկից, որ Երևանին արել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը: Այդ մասին Ելիսեյան պալատը հայտարարեց օրեր առաջ Մակրոն-Փաշինյան հեռախոսազրույցից հետո: Ընդ որում ուշադրոության է արժանի, որ Երևանի պաշտոնական հաղորդագրության մեջ չկար այդ մասին: Մյուս կողմից, Նիկոլ Փաշինյանն ավելի ուշ խորհրդարանում հայտարարեց, որ Ֆրանսիան պատրաստ է Հայաստանի սահմանի անվտանգության հարցում օժանդակել ընդհուպ ռազմական օգնությամբ՝ ՄԱԿ մանդատի ներքո: Այդ բարձրաձայնումը նշանակում էր, որ Ֆրանսիայի առաջարկի դիտարկում կա և այնպես չէ, որ Երևանն այն լիովին մատնում է անուշադրության, այլապես Փաշինյանը այդ մասին չէր բարձրաձայնի խորհրդարանում:
Այդուհանդերձ, ստացվում է, որ իրավիճակը այդուհանդերձ նախատեսվում է եռակողմ ձևաչափի շրջանակ, այն ձևաչափի, որ ստեղծվել է նոյեմբերի 9-ով: Այստեղ անշուշտ մի կողմից կա օբյեկտիվ իրավիճակ, կապված թե Ռուսաստանի ռեգիոնալ դերի հետ, մյուս կողմից սակայն Հայաստանի շահերի և անվտանգության տեսակետից Հայաստանի հանդեպ այդ դերի իրացման մեղմ ասած խնդրահարույց որակից բխող օբյեկտիվ անհրաժեշտություն՝ դիվերսիֆիկացնել ներգրավված կողմերի շրջանակն ու ապահովել քաղաքական ճկունություն: Այստեղ է, որ Երևանի համար էական է բարձր պահել միջազգային ներգրավվածության տոնուսը, եթե անգամ բուն գործընթացը ծավալվելու է եռակողմ տրամաբանությամբ, հասկանալով նաև, որ զուտ երկկողմ տրամաբանություն այս դեպքում թերևս բացառվում է:
Միևնույն ժամանակ, Ֆրանսիայի առաջարկն անշուշտ ամենևին չի նշանակում Ռուսաստանի շրջանցում: Ավելին, Փարիզն անկասկած չէր կարող իրավիճակը գնահատել իռացիոնալ, պատկերացնելով, որ Հայաստանն այսօր օբյեկտիվորեն ի վիճակի չէ շրջանցել Ռուսաստանին, և այդ հանգամանքը ռացիոնալ չէ ընդհանրապես ռեգիոնալ մասշտաբում: Փարիզը թերևս հենց այդ ամենը հաշվի առնելով է խոսել ՄԱԿ ԱԽ մասին, թերևս Վաշինգտոնի հետ համաձայնեցված, Երևանին ընձեռելով թերևս եռակողմ ձևաչափում ավելի ճկուն լինելու և համարձակ խոսելու հնարավորություն, թիկունքում ունենալով բազմակողմ ձևաչափի առաջարկը: Ֆրանսիայի առաջարկն ի վերջո ոչ թե դուրս է դնում Ռուսաստանին, այլ ներառում այլ ձևաչափ, որտեղ չկա Թուրքիան: Այդ իմաստով, եռակողմ փաստաթղթի ուղղությամբ աշխատանքին զուգահեռ, Երևանից պահանջվում է թերևս ոչ պակաս ինտենսիվ աշխատանք երկկողմ՝ հայ-ֆրանսիական ուղղությամբ:
