«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է իսրայելցի քաղաքագետ Ավիգդոր Էսկինը։
-Պարոն Էսկին, ինչպես եք գնահատում իրավիճակը ներկա դրությամբ պաղեստինա-իսրայելական հակամարտության գոտում։Ի՞նչն է ստեղծված լարվածության պատճառը և ի՞նչ զարգացումներ են հնարավոր։
– Եթե նայենք հակամարտության ակունքին, ապա ՀԱՄԱՍ ահաբեկչական շարժումը իր գոյության հիմնական նպատակը տեսնում է Իսրայելի վերացման մեջ: Սա չի բացառում զինադադարի մասին ժամանակավոր պայմանավորվածությունները: Բայց միակ լուծումը կարող է լինել Գազայում զինյալների լիակատար զինաթափումը: 16 տարի առաջ Գազայից Իսրայելի ամբողջական դուրս գալուց ի վեր սա առաջին ռազմական բախումը չէ: Բայց այս անգամ ուժգնության աստիճանը հատուկ է: Ավելի քան հազար հրթիռ է արձակվել Իսրայելի բնակելի շենքերի ուղղությամբ: Մեր հակաօդային պաշտպանությունը հրաշքներ է գործում, բայց, այնուամենայնիվ, մենք ունենք ավելի քան հարյուր վիրավոր և վեց սպանված: Եթե Իսրայելը արմատական միջոցներ չձեռնարկի ահաբեկիչներին ամբողջությամբ զինաթափելու համար, ապա տեղի կունենա ժամանակավոր դադար, իսկ հետո էլ ավելի արյունալի փոխհրաձգություն: Հայաստանում համեմատում են մեր իրավիճակը իրենց հետ: Բայց դրանք իրարից տարբերվում են։ Մեր երկրում թշնամին հարվածում է բնակելի շենքերին և ոչ թե բանակն է հարձակվում բանակի վրա, բոլորովին այլ իրականություն է: ՀԱՄԱՍ-ին պետք չէ էսկալացիայի պատճառ։ Բայց հարկ է նշել Թուրքիայի դերը զինյալներին ֆինանսական և քաղաքական աջակցություն ցուցաբերելու հարցում: Էրդողանի օգնությունը ահաբեկիչներին մեր հակամարտության կարևոր գործոններից է:
–ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարություն է տարածել Երուսաղեմում տեղի ունեցած բախումների վերաբերյալ. «Մենք խորապես մտահոգված ենք Երուսաղեմում շարունակվող բախումներով: «Մենք կոչ ենք անում ներգրավված բոլոր կողմերին զսպվածություն պահպանել ՝ լարվածությունը թուլացնելու և քաղաքացիական անձանց հետագա զոհերը կանխելու համար», – ասված է հայտարարության մեջ: Ի՞նչ կարող եք ասել այս հայտարարության մասին։
-Ցավում եմ նման հայտարարության համար։Երբ ավելի քան հազար հրթիռ է արձակվում քաղաքացիական թիրախների ուղղությամբ, խրախուսելի չէ այնպիսի տերմինաբանություն, ինչպիսին «մենք բոլոր ներգրավված կողմերին կոչ ենք անում ցուցաբերել զսպվածություն»: Ահաբեկիչները չի կարելի հավասարեցնել Իսրայելի հետ նույն մակարդակին, որն ամեն անգամ ահազանգում է Գազայի բոլոր խաղաղ բնակիչներին և նախազգուշացնում անմիջական հարվածի մասին, որպեսզի չվնասի նրանց: Այո, Իսրայելը զանգահարում և նախազգուշացնում խաղաղ բնակիչներին ՝ նախքան ցանկալի օբյեկտը հարվածելը:
-Հաշվի առնելով թուրք–իսրայելական հարաբերությունների ներկայիս մակարդակը ՝ կարո՞ղ է Հայաստանը ձգտել Իսրայելին դաշնակից դարձնել ՝ընդհուպ մինչև Երուսաղեմը որպես Իսրայելի մայրաքաղաք ճանաչելը:
– Եկեք հիշենք, թե ինչպես է Իսրայելն իր անկախ գոյության հենց սկզբից բազմիցս առաջարկել Հայաստանին ջերմ և բարեկամական հարաբերություններ: Դա փաստ է: Իսրայելի հետ կառուցողական հարաբերությունների բացակայությունը Հայաստանի ընտրությունն է: Իսկ ներկայիս իրողությունը, որը ներառում է իսրայելական ռազմական պայմանագիր Բաքվի հետ 5 միլիարդ դոլարով,նույնպես Հայաստանի ընտրությունն է: Կարող էր այլ իրավիճակ լինել: Այսօրվա իրողությունը ներառում է Հայաստանի և Իրանի երկար տարիների ռազմական համագործակցությունը և Իսրայելի և Ադրբեջանի ռազմական համագործակցությունը: Հազիվ թե Հայաստանը համաձայնի Երուսաղեմի հետ արագ մերձեցմանը ՝ հաշվի առնելով իրանական գործոնը և Իսրայելի պայմանագիրը Բաքվի հետ: Բայց աստիճանական մերձեցման քաղաքականությունը հնարավոր է: Դա իրական կդառնա, եթե Հայաստանն առաջնորդվի ոչ թե նեղսրտմամբ կամ զայրույթով, այլ սեփական շահերով: Լավ կլինի, եթե Երևանը դադարեցնի Իսրայելի դեմ հարձակումները Բաքվի հետ պայմանագրի հարցի շուրջ: Դուք շատ լավ գիտեք վերջին պատերազմի օրինակով, որ ադրբեջանական բանակը շատ ավելի ու ավելի լայնորեն էր օգտագործում ռուսական արտադրության զենք, քան իսրայելական: Եվ դա չի խանգարում Ռուսաստանին համարել գլխավոր դաշնակից: Բողոքների փոխարեն, թող Երևանը հարց տա ՝ արդյո՞ք Իսրայելի հետ համագործակցությունը օգտակար կլինի Հայաստանի համար: Երուսաղեմի հետ մերձեցումը օգուտ կտա՞ հայ ժողովրդին: Եթե հայ քաղաքական գործիչները ընդունեն այս մոտեցումը, ապա կարելի է կառուցողական երկխոսություն սկսել: Գաղտնիք չէ, որ ես հատուկ կապեր ունեմ Հայաստանի հետ: Ես անչափ ուրախ կլինեմ նպաստել մեր երկրների մերձեցմանը:
