«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է քաղաքագետ Կայծ Մինասյանը:
–Ապրիլի 26-ին հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև, որի ընթացքում ի թիվս այլ հարցերի, քննարկվել է նաև իրավիճակը արցախյան գոտում: Պաշտոնական հաղորդագրությունում, որ տարածել էր Կրեմլի կայքը, նշվում էր Մինսկի խմբի շրջանակում համակարգված աշխատանքի մասին պայմանավորվածության վերաբերյալ: Ոչ պաշտոնական տեղեկատվական հոսքերում շրջանառվեց տեղեկություն, որ Մակրոնն ու Պուտինը պայմանավորվել են առաջիկայում հանդես գալ Արցախի հարցի վերաբերյալ համատեղ նախաձեռնության մասին հայտարարությամբ: Ի՞նչ նախաձեռնության մասին կարող է լինել խոսքը, կամ նախաձեռնությունների։
– Կարևոր է հիշել, որ արցախյան հակամարտությունը չի ավարտվել, ինչպես ցանկանում է Բաքուն: Ռուս-ֆրանսիական այս մերձեցումը պետք է դիտարկել Արցախի կոնտեքստում, քանի որ Բայդենի՝ Միացյալ Նահանգները հայտարարեցին իր վերադարձը տարբեր դիվանագիտական ոլորտներ`այդ թվում Արցախ: Ֆրանսիայի համար խնդիր է հետևել ամերիկացիներին, ովքեր գործունեություն են ծավալելու Մերձավոր Արևելքում և Կովկասում: Ռուսաստանի համար այժմ հարցը Մինսկի խմբի (Ֆրանսիա, Միացյալ Նահանգներ) հետ վերամիավորվելու խնդիր է, որպեսզի Թուրքիայի հետ առերես չլինեն և Անկարային հասկացնեն, որ Էրդողանի երկակի խաղը (Թուրքիան աջակցում է Ուկրաինային Ռուսաստանի դեմ) ռուսական դիվանագիտության սրտով չէ: Իմ տեղեկություններով ՝ Ֆրանսիան և Ռուսաստանը համագործակցելու են Ադրբեջանում հայ գերիների հարցի շուրջ և քննարկելու են Արցախի կարգավիճակը: Բայց հենց ԱՄՆ-ն է՛լ ավելի ակտիվ կլինի ՝ պահպանելով հավասարակշռված դիրքը:
–Արդյոք մենք գործ ունենք Մինսկի խմբի վերականգնման հետ, որը նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունից հետո անցել էր երկրորդ պլան։
Որքան միջազգային հանրությունը խառնվի Արցախի գործին, այնքան լավ հայերի համար: Ֆրանսիային և ԱՄՆ-ին այս հարցում առաջնագծում թողնելը հրամայական է, քանի որ Վաշինգտոնը և Փարիզը չստորագրեցին նոյեմբերի 9-ի համաձայնագիրը, նվաստացան Ռուսաստանի և Թուրքիայի կողմից և չեն ընդունում ուժի կիրառում ՝ արաբական խնդրի ապաշրջափակման համար: Այո, Հայաստանի համար շատ կարևոր է Մինսկի խմբի աշխատանքի վերսկսումը:
–Բայդենի կողմից Ցեղասպանության ճանաչումից հետո ի՞նչ իրավիճակ է ստեղծվում աշխարհում ու մեր տարածաշրջանում։ Արդյոք կտեսնենք նաև առաջընթաց ամերիկյան քաղաքականության կողմից նաև արցախյան հարցում։
ԱՄՆ նախագահ Բայդենի որոշումը ռազմավարական է և պատմական: Ռազմավարական, քանի որ Միացյալ Նահանգները հայտարարում են ամերիկյան դիվանագիտության մեջ մարդու իրավունքների թեման վերադարձնելու մասին`որպես Չինաստանից և ավտորիտար ռեժիմներից առանձնանալու միջոց: Ռազմավարական նաև այն պատճառով, որ Միացյալ Նահանգները հայտարարում է Հարավային Կովկաս վերադառնալու մասին ՝ ինքնիշխանության և խաղաղության շունչ բերելով Հայաստանին:
Պատմական է, քանի որ Բայդենն այստեղ կրկին կապվում է դեսպան Մորգանթաուի և Նախագահ Վիլսոնի հետ, և առաջին անգամ հակադարձվում է ամբողջ ամերիկյան ռազմավարությունը հօգուտ Թուրքիայի: Մենք ականատես ենք ռազմավարական և դիվանագիտական մոդելի փոփոխության, և հայկական հարցն օրակարգում է, քանի որ Թուրքիան, Ադրբեջանը և Ռուսաստանը ցանկանում էին ապամոնտաժել Հայաստանն ու Հայկական հարցը: Դա անհաջողություն է: Ցեղասպանությունը ճանաչելով ՝ Բայդենը վերականգնում է հայկական հարցը, որը փոխում է պարադիգմը: Մենք պետք է լսենք, հասկանանք Բայդենի որոշումը հեռանալու Քոչարյաններից և Հին ռեժիմի «Երևանի կարտելի» (“The Yerevan Cartel”) ուժերից, քանի որ դրանք անցյալ են:
–Կարո՞ղ են լինել ճնշումներ Թուրքիայի վրա՝ փոխելու քաղաքականությունը Հայաստանի ու Արցախի նկատմամբ։
Անուղղակիորեն կա ամերիկացիների ցանկությունը «պատժել» Թուրքիային Ռուսաստանից հրթիռներ գնելու, Մերձավոր Արևելքում և Կովկասում արկածների համար: Ուղղակիորեն, Միացյալ Նահանգները ցանկանում է, որ Թուրքիայի կառավարությունը հետադարձ հայացք գցի իր անցյալին ՝ ժխտողականությունից և պետության ժխտողականությունից դուրս գալու համար: Ցեղասպանության ճանաչումը թուրքերին և ադրբեջանցիներին հասկացնել է տալիս նաև, որ կոտորածների ռիսկը ամերիկացիները լուրջ են ընդունում: Հայերի համար սա լուրջ առաջընթաց է: Մնում է տեսնել, թե հայերը ցանկանում են վերակառուցվել, թե ոչ, աճել, թե ոչ: Գնդակը Երևանի դաշտում է: Եկեք դադարենք սպասել, եկեք նախաձեռնություններ ձեռնարկենք: Մենք կորցրել ենք 30 տարի և հազարավոր երիտասարդներ: Հայկական «քաղաքական էլիտաները», որոնք միայն անունով էլիտար են, նրանց դա են պարտական:
