Օրեր առաջ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանն իր հարցազրույցում կարծիք էր հայտնել, թե Քոչարյանի դատավարությունը բացասաբար կանդրադառնա հայ-ռուսական հարաբերությունների վրա, և որ այն Մոսկվայի համար ահռելի նշանակություն ունի։
ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի վերջին հայտարարությունները՝ Հայաստանին տրամադրվելիք գազի գնի, ինչպես նաև ղարաբաղյան հակամարտության փուլային կարգավորման շուրջ, Քոչարյանի և առհասարակ նախկին իշխանության աջակիցներին ևս մեկ հիմք տվեցին պնդելու, թե Ռուսաստանում կա դժգոհություն ինչպես Քոչարյանի, այնպես էլ նախկին իշխանություններին մերձ օլիգարխների կամ քաղաքական գործիչների դեմ հարուցված քրեական գործերի վերաբերյալ։
Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի նախագահ, քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանն այդ տեսակետները չի կիսում։ Նրա կարծիքով՝ պարզապես նման ֆոն ստեղծելու իմիտացիա է արվում: «Փորձում են ներկայացնել, թե իբր Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում բարդությունները կապված են Քոչարյանի ու նախկինների դեմ ընթացող պրոցեսների հետ։ Պնդում եմ՝ ոչ մի կապ չունի։ Կրկնում եմ՝ ես չեմ կիսում այն մոտեցումը, թե հայ-ռուսական հարաբերություններում առաջացած բարդությունները կապված են Քոչարյանի դեմ հարուցված քրեական գործի հետ։ Ռուսաստանը իր քաղաքականությունը անձերի հետ չի կապում, ավելի լուրջ երկիր է»,-«Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց նա։
Գրիգորյանն ընդգծեց՝ ցավոք, Ռուսաստանը մեզ չի աջակցում, հաճախ Ռուսաստանի քայլերը մեր դեմ են ուղղված, բայց դա նախկինների հետ կապված չէ. «Ի՞նչ է, երբ Ռոբերտ Քոչարյանն ազատության մեջ էր, իսկ Սերժ Սարգսյանի դեմ քրեական գործ չէր հարուցվել, իրենք գազի գինը չէի՞ն բարձրացնում։ Լավ էլ բարձրացնում էին, անընդհատ բարձրացնում էին։ Դա Ռուսաստանի քաղաքականությունն է՝ մեզ ստրկացնելու, թուլացնելու, իր տակը պահելու համար։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ լկտիություն է։ Ամբողջ աշխարհում գազի գինը 100 դոլարից իջել է, իրենք մեզ սահմանին տալիս են 165 դոլարով ու դեռ էլի են ուզում բարձրացնել։ Պարզ է, որ դա քաղաքականություն է, նույնը հիմա անում են Բելառուսի ու այլ երկրների հետ։ Ես դա կապում եմ Ռուսաստանի քաղաքականության հետ, նրանք ուզում են մեր տիպի ժողովուրդներին «իրենց տակը» պահել»։
Քաղաքագետն այս նույն կոնտեքստում է դիտարկում նաև ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունները. «Իր ասած մտքերը ոչ մի տրամաբանության չեն համապատասխանում։ Հղում է անում 1993 թվականի ՄԱԿ-ի հայտնի 4 բանաձևերին, բայց լինելով բարձր կարգի դիվանագետ՝ պետք է իմանար, որ այդ բանաձևերում փուլային տարբերակի մասին խոսք չկա։ Այնտեղ խոսքը միայն ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցման մասին էր։ Եվ եթե ինքը միտումնավոր այնպիսի մեկնաբանություն է անում, որը հակասում է Հայաստանի շահերին, նշանակում է՝ միտում կա այստեղ»։
Իսկ այս վերաբերմունքի պատճառը, ըստ Ստեփան Գրիգորյանի, շատ պարզ է. «Հայաստանում իշխանության եկան հեղափոխության ճանապարհով։ Դա Պուտինի ու իրենց էլիտայի համար անընդունելի է։ Նրանք «հեղափոխություն» բառից վատանում են, չեն պատկերացնում՝ ինչպե՞ս է Ռուսաստանում փոխվելու իշխանությունը, իրենք ուզում են հավերժ իշխել։ Ավտորիտար, կոշտ մեթոդներով իշխող մարդը, պարզ է, այդ մի բառից էլ կվատանա։ Ես կասեի՝ իրենց ոչ բարիդրացիական վերաբերմունքը Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ կապված է այն բանի հետ, թե ինչպես Նիկոլ Փաշինյանը եկավ իշխանության։ Խնդիրը միայն դա է»։
Քաղաքագետ Ռուբեն Մեհրաբյանի կարծիքով՝ Քոչարյանի հետ կապված մեկնաբանություններն ընդամենը պատրվակ են, Մոսկվան ավելի գլոբալ խնդիր է լուծում: «Այդ հարցը հետևյալն է. հաշվի առնելով, որ պանդեմիայի բերումով հաղորդակցությունն է դադարել, սահմաններն են փակ, եթե ժամանակին մեկ բարել նավթի համար մի շիշ կոնյակի գին էին տալիս, հետո՝ մի շիշ օղու, իսկ հետո՝ մի շիշ հանքային ջրի, ապա հիմա դատարկ շշի գին էլ չեն տալիս։ Ռուսաստանն այլ լծակ չունի, պետք է դիմի կա՛մ խարդավանքների, կա՛մ ուժի սպառնալիքի։ Այլ բան Ռուսաստանի զինանոցում չկա։ Ռուսաստանն այդ քայլերին դիմում է Բելառուսից մինչև Ղրղըզստան։ Ի՞նչ է, Ղրղըզստանում ռուսական ընկերությունների դեմ գո՞րծ էին հարուցել, որ գազը թանկացրին, իհարկե՝ ոչ։ Նավթի գինն ամբողջ աշխարհում ընկավ, բայց Ղրղըզստանում, այո, թանկացրին գազը, բա դա ի՞նչ էր»,- «Առաջին լրատվական»-ի հետ զրույցում ասաց նա։
Ըստ Մեհրաբյանի՝ այն, ինչ Հայաստանի մասով ասաց Սերգեյ Լավրովը, ընդհանուր ռուսական մոտեցման հայկական ուղղության հասանելիքն էր. «Բայց հայկական կողմն էլ, ինչպես ասում են, թաց տեղ պառկող չէ, և տրվեց պատշաճ պատասխան՝ այսօր արդեն իսկ ռուսական մամուլում, առ այն, թե պարոն Լավրովի տվայտանքների վերաբերյալ ինչ է մտածում հայկական կողմն ընդհանրապես»։
