«Առաջին լրատվական»-ին հաջողվեց մի քանի հարց ուղղել մոսկովյան «Կարնեգի» փորձագիտական կենտրոնի «Ռուսական ներքին քաղաքականությունն ու ինստիտուտները» ծրագրի ղեկավար, Միջազգային խաղաղության «Կարնեգի» հիմնադրամի (Վաշինգտոն) առաջատար աշխատակից Լիլյա Շևցովային:
– Տիկին Շևցովա, Մայդանում հավաքված քաղաքացիների և «Բերկուտ»-ի միջև շաբաթ օրվանից սկսված բախումները շարունակվում են: Մի շարք ուկրաինացիների պնդմամբ՝ միայն արյուն թափվելուց հետո Քեթրին Էշթոնը և ԱՄՆ-ն արձագանքեցին կիևյան իրադարձություններին, հայտարարությամբ հանդես եկավ նաև ՌԴ ԱԳ նախարար Լավրովը: Ինչպե՞ս եք գնահատում հայտարարությունների համարժեքությունն իրավիճակին:
– Արևմուտքին՝ ի դեմս ԵՄ-ի, եվրոպական երկրների ու ԱՄՆ-ի, մինչ այս պահը թվում էր, թե Ուկրաինայում ամեն ինչ կհարթվի և կանցնի: Ակնհայտ է, որ Արևմուտքը չէր ենթադրում, թե դիմադրությունը կհանգեցնի ուժային հակամարտության և արյունահեղության: Արևմտյան առաջնորդները Ուկրաինայի նկատմամբ միացյալ դիրքորոշում չունեն և չեն ցանկանում խառնվել՝ փորձելով իրավիճակին չմիջամտելու առիթ գտնել և հստակ դիրքորոշում չհայտնել:
Սկզբում ԵՄ-ն առաջարկում էր միջնորդություն, բայց հիմա նույնիսկ այդ առաջարկությունն առաջ չի քաշվում: Բրյուսելում ԱԳ նախարարների հանդիպման ժամանակ միևնույն երգն էր հնչում՝ անհանգստություններ և կոչեր բանակցություններին ընդառաջ: Միայն Շվեդիայի ԱԳ նախարար Կարլ Բիլդտը համարձակվեց խոսել բռնության դեպքում Կիևի իշխանությունների նկատմամբ կիրառվելիք պատժամիջոցների հնարավորության մասին: Բայց նույնիսկ այդ գաղափարը չողջունվեց:
Սպիտակ տունը սահմանեց անցագրային պատժամիջոցներ Ուկրաինայի իշխանության այն ներկայացուցիչների նկատմամբ, ովքեր պատասխանատու են մայդանում ուժի կիրառման համար: Բայց այս քայլը չի կարող Յանուկովիչի քայլերի վրա ազդեցություն ունենալ, քանի որ նա պատրաստ է ամենավճռական քայլերին՝ իշխանությունը պահպանելու համար: Իրականում նա նեղն է ընկել, բայց քիչ հավանական է, որ ետդարձ քայլ կկատարի: Իր հնարավոր մարտավարական նահանջները միայն ժամանակ ձգելու նպատակ են հետապնդելու:
Ազատական ժողովրդավարությունների պահվածքը ուկրաինական դեպքերի հանդեպ կարելի է որակել իսկական կաթված ու ռազմավարության բացակայություն: Այդ պահվածքը ուկրաինական հասարակության շրջանում հենց այդպես էլ ընդունվում է:
Ինչ վերաբերում է Մոսկվային, ապա Մոսկվան՝ ի դեմս Լավրովի և Պեսկովի, ավելի հետևողական է և շիտակ: Լավրովը, կարելի է ասել, զգուշացրեց Արևմուտքին՝ չխառնվել ուկրաինական խնդիրներին: Նույնիսկ առաջարկեց հակամարտության լուծման միջնորդություն, որն առաջացրեց Մայդանի համապատասխան՝ սպասվող արձագանքը:
Ռուսական հռետորաբանությունն ու Արևմուտքի պահվածքը դեժավյուի տպավորություն են թողնում՝ ասես մենք վերադարձած լինենք ազդեցության ոլորտների բաժանման ժամանակաշրջան: Ուկրաինացիները խոսում են Մայդանի ճնշման ռուսական ուղիղ մասնակցության մասին, սակայն դա դեռ ապացուցված չէ:
– Արևմուտքի այս պահվածքից ի՞նչ դասեր պետք է քաղեն հետխորհրդային այն երկրները, որտեղ սցենարների զարգացումը որոշակիորեն նման է Ուկրաինային, այդ թվում՝ Հայաստանը:
– Հետխորհրդային այն երկրները, որոնք կփորձեն դուրս գալ հետխորհրդային թակարդից, պետք է յուրացնեն Մայդանի փորձը և հասկանան, որ պետք է հույս դնել միայն սեփական ուժերի վրա:
Ազատական ժողովրդավարություններն այսօր ճգնաժամի մեջ են. դա հենց մոդելի ճգնաժամն է: Նրանք ցանկություն և պատրաստակամություն չունեն անել այն, ինչ անում էին 80-90-ական թվականներին: Այո, կա արևմտյան քաղաքացիական հասարակություն, և այն աջակցում է ժողովրդավարության համար մղվող պայքարին: Սակայն այն սահմանափակ է համաշխարհային քաղաքական գործընթացների վրա ազդելու առումով: Հուսով եմ, որ այս կաթվածը ժամանակավոր է: Բայց հետխորհրդային հասարակությունները դեռ միայնակ են, միայնակ՝ իրենց ավտորիտար իշխանության և Կրեմլի հետ, որը ձևավորում է Հետխորհրդային ինտերնացիոնալ:
– Տիկին Շևցովա, Ձեր կարծիքով՝ ո՞ւր են տանում Մայդանի զարգացումները, ի՞նչ պետք է սպասել: Ինչպես երևում է, իշխանություն-ընդդիմություն բանակցություններն անարդյունավետ են, ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկի ընդդիմությունը:
– Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակը շատ շարժուն է: Բայց պարզ է, որ Յանուկովիչը խաղի կանոնների փոփոխության չի գնա: Ուստի նույնիսկ մարտավարական փոխզիջման դեպքում Ուկրաինայում դիմադրությունը կշարունակվի: Հասարակության շրջանում մի հատված է ձևավորվել, որը ցանկանում է ապրել այլ երկրում և այլ համակարգում:
