Օրերս ԱԺ-ում տեղի ունեցավ տնտեսական բավականին հետաքրքիր «իրադարձություն», որը սակայն քաղաքական բուռն զարգացումների ֆոնին մնաց ստվերում: Խոսքը վերաբերում է ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում քննարկված կոնյակի արտադրության լիցենզիայի տուրքի փոփոխության օրենքի նախագծին: Բացի լիցենզիայի տուրքից այս նախագիծը նախատեսում է նաև արտադրվող և ներմուծվող կոնյակի համար լրացուցիչ դրույքաչափերի սահմանում: Չնայած նախագծի դրույթների այլ բովանդակությանը, քննարկման ամբողջ ընթացքում հանձնաժողովի նախագահ Խոսրով Հարությունյանի կողմից փորձ էր արվում ցույց տալ, որ օրենքի բուն նպատակն է «խթանել կոնյակ արտադրող փոքր ընկերությունների զարգացումը, հնարավորություն տալով վերջիններիս մտնել շուկա, մասնակցել մրցակցությանը, ինչը մինչ օրս նրանց հասանելի չի եղել»:
Իհարկե, լավ է, երբ նախկինում իշխող կուսակցության կողմից «վարձակալված» ԱԺ հանձնաժողովի նախագահն է հայտարարում, որ հայաստանյան շուկայում մասնակիցների համար մրցակցություն, հավասար պայմաններ չեն գործել: Ոչ պակաս հետաքրքիր է, երբ գյուղփոխնախարարն է փաստում. «որ կոնյակի որակի հետ կապված խնդիրներ կան, ինչն հայտնի է բոլորին»: Մինչդեռ ամիսների առաջ նախարար Իգնատի Առաքելյանին նման խնդիր հայտնի չէր, նա նման տեղեկություն չուներ: Փաստորեն հեղափոխությունից «տաս պակաս» արդեն հանրապետականների աչքերը բացվել են ու նրանք սկսել են տեսնել մինչ այդ անտեսանելին: Սկսել են ոչ միայն իրերն իրենց անուններով կոչել, այլև օրենսդրորեն պայքարել հանուն փոքր ու միջին բիզնեսի, հանուն տնտեսությունում եղած կեղծ արտադրանքի վերացման և այլն:
Իրականում խնդիրը նրանումն է, որ նախագծի մշակումը սկսվել է շուրջ մեկ տարի առաջ և սրա տրամաբանությունը կառուցվել է անցած իրավիճակին համապատասխան, երբ գործնականում բացի ԵԿԳ-ից ու մասնակիորեն մեկ-երկու արտադրողներից, մյուսները զբաղված էին դրսից անորակ սպիրտ ներկրելով և 2-3 օրում (ամենաէժան՝ երեք աստղանի կոնյակի արտադրությունը տևում է երեք տարի) «կոնյակ արտադրելով» ու որպես հայկական արտահանելով: Որոշ գնահատականներով վերջին 15-20 տարիներին Հայաստանից արտահանվող կոնյակի շուրջ 60-70%-ը կրկնակի կեղծված է եղել (մի քանի հարյուր մլն դոլարի): Հարցը նրանումն է, որ սկսած 1999թ.-ից համաձայն Հայպետստանդարտի, հայկական է համարվում այն կոնյակը, որը պատրաստվել է միմիայն հայկական խաղողի սպիրտից: Այս տարիներին ՀՀ-ում արտադրված կոնյակի 60-70%-ը հայկական խաղողից չի պատրաստվել, հետևաբար հայկական կոնյակ չի եղել: Մյուս կողմից էլ սարքվել է ներկրված, անհայտ ծագման սպիրտից:
Գալով բուն խնդրին նշենք, որ ըստ օդում կախված լուրերի, մինչև 2016թ.-ը ներկրվող կոնյակի սպիրտի գործընթացը Հովիկ Աբրահամյանի անմիջական կոորդինացիայի ներքո էր: 2016թ.-ից՝ անձամբ Սերժ Սարգսյանի: Հետևաբար, որքանով է տրամաբանական, որ նրա իսկ նախագահության օրերին օրենք մշակվեր, որն ուղղակիորեն հարվածելու էր նրա ու շրջապատի բիզնես շահերին: ՀՀԿ-ի կողմից նման անմեղսունակ մոտեցում գործնականում անհնարին է: Կհետևի, որ օրենքը խորքում այլ ուղղվածություն ունի և այն ինչ այժմ արվում է ԱԺ տնտեսական հանձնաժողովի կողմից մանիպուլյացիայի փորձ է այաստանից արտահանվող կոնյակի շուրջ 70-80%Х հին խաղի կանոններին համապատասխան մշակված օրենքն անցկացնել նոր, բոլորովին այլ սկզբունքների ձևավորման իրավիճակում: Խորքային առումով այս նախագիծը կարող է նաև հնարավորություն ստեղծել հին «կոնյակագործ-խաղացողներին», առաջիկայում էլ դեռ ինչ որ ժամանակ «նոր օրենքի ստվերում խաղեր տալ»:
Քննարկման ընթացքում հեղինակները հայտարարում էին, որ այս նախագիծը նպատակ է հետապնդում գույն տված կեղծ կոնյակի իրացման դեմն առնելու: «Սրանով փորձում ենք խոչընդոտել, որպեսզի չկարողանան անորակ սպիրտ ներկրել: Չի կարող լինել այնպես, որ 130-140 դրամով գնվող խաղողի կոնյակը վաճառքի 600-700 դրամով: Դա անում ենք, որպեսոզի իրականում մեր կոնյակագործները մթերեն խաղող: Մեր հիմնական նպատակը լինելու է խաղողի գնի բարձրացում, ծավալների ավելացում, որպեսզի գյուղացին հնարավորություն ունենա խաղողագործությամբ զբաղվելու և դա դառնա եկատաբեր: Այս խնդիրների լուծումն է դրված այս օրենսդրական նախաձեռնության հիմքում: Այս օրենսդրական նախաձեռնության հիմնական նախապայմանն է փորձել դրսից ներմուծվող անորակ սպիրտի մուտքը սահմանափակել հայկական շուկա: Այնպես անենք, որ կոնյակ արտադրողները կապվեն տեղական խաղողի արտադրողի հետ: Խոսրով Հարությունյանն էլ պեղումների արդյունքում հայտնաբերել էր, որ նախանցած տարի մթերվել է ընդամենը 66 հազար տոննա խաղող (եթե խոսքը 2016թ.-ի մասին է, երբ արդեն վարչապետ էր Կարեն Կարապետյանը, պաշտոնական տվյալներով ցույց է տրված 109 հազար տոննայի մթերում, իսկ եթե 2015թ.-ին՝ ապա ցույց է տրվել 218 հազար տոննայի մթերում): Այդ կեղծ թվերի արդյունքում էլ ձևավեորվել էին 7.5%-ոց տնտեսական աճերը:
Փաստորեն գյուղատնտեսության ոլորտում էլ է հեղափոխություն, բայց դրա նախաձեռնողը ոչ հեղափոխական հանրապետական կուսակցությունն է քրիստոնյա-դեմոկրատ Խոսրով Հարությունյանի ղեկավարությամբ:
Իրականում նախկիններն անգամ այս իրավիճակում իրենց չեն դավաճանում, պարզապես ցինիզմով պարուրված սուտն ու կեղծիքն այս անգամ ներկայացնում են հայրենասիրական փաթեթավորմամբ. «Շարունակում են ամեն ամեն ինչ անել հանուն գյուղի, գյուղացու և գյուղատնտեսության, հանուն հայրենիքի»: Եվ քանի դեռ կոնյակի որակը որոշող սարքը չի հասել Հայաստան, որոշել են որակը հսկել տուրքերի մասին օրենքով: Մինչդեռ այդքան հայրենասիրական ճառերի փոխարեն պետք էր սննդի անվտանգության ծառայության և որակի տեսչության միջոցով բոլոր այդ խնդիրները լուծել դեռ 10-15 տարի առաջ առանց որևէ դժվարության: Կամք էր պետք ու ցանկություն, որ չկար:
