«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանը:
– Պարոն Սարգսյան, Դուք վերջերս ԱՄՆ էիք մեկնել ֆինանսավորում ստանալու ակնկալիքով «Հազարամյակի մարտահրավերներ» կորպորացիային (ՀՄԿ) հայտ ներկայացնելո՞ւ համար:
– Ո՛չ, ես գնացել էի, հայ-ամերիկյան միջկառավարական համաժողովի նիստին:
– Այնուամենայնիվ, Հայաստանը դիմել է կորպորացիային երկրորդ ֆինանսավորումը ստանալու համար: Արդյոք սա նշանակո՞ւմ է, որ հայկական կողմը դրական պատասխանի երաշխիքներ է ստացել:
– Ո՛չ, կան ֆորմալ չափանիշներ, որոնց առկայության պարագայում «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ծրագրին կարելի է դիմել: Դրանք տնտեսությանը վերաբերող չափանիշներն են, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը, թափանցիկությանը, կոռուպցիային վերաբերող չափանիշներն են: Վերջին երկու-երեք տարիների ընթացքում այդ չափանիշներով Հայաստանը չէր բավարարում, բայց արձանագրված վերջին զարգացումների ու ցուցանիշների համաձայն` մեր երկիրն արդեն իրավունք ուներ դիմել կորպորացիային, եւ մենք դիմել ենք: Իսկ թե արդյոք կլինի այդ ծրագիրը, դա պայմանավորված է շատ ու շատ հանգամանքներով, եւ դրանք Հայաստանից դուրս հանգամանքներ են: Այս պահին 10-ից ավելի երկրներ են դիմել, սակայն այն բյուջետային սահմանափակումները, որ ունի «Հազարամյակի մարտահրավերներ» կորպորացիան, ենթադրում է, որ ֆինանսավորում կարող է ստանալ միայն մեկ երկիր: Իսկ թե որ երկիրը կլինի դա, շատ դժվար է ասել:
– Բայց իսկապե՞ս Հայաստանում ժողովրդավարացման, մարդու իրավունքների, կոռուպցիայի մակարդակն այդքան բարելավվել է, որ մենք կարողացել ենք կորպորացիայի կողմից պահանջվող շեմը հաղթահարել եւ դիմել ֆինանսավորում ստանալու ակնկալիքով: Չէ՞ որ հատկապես կոռուպցիան բավականին լայնածավալ երեւույթ է մեր երկրում:
– Կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսը վերջին չբարելավված ցուցանիշն էր մնացել, որ մենք հատեինք դիմելու շեմը: Եվ այն բարելավվել է այնքան, որ մեզ հնարավորություն է ընձեռել դիմել «Հազարամյակի մարտահրավերներ» կորպորացիային:
– Իսկ Հայաստանից բացի, ո՞ր երկրներն են դիմել:
– Տեղյակ չեմ:
– Մեր հարեւան Վրաստանը դիմե՞լ է:
– Չեմ կարող ասել:
– Այսինքն` ֆինանսավորելու է այն երկրին, որը ունի ամենաբարձր չափանիշները վերը նշված ոլորտներում:
– Դա միակ սկզբունքը չի, տարբեր չափանիշներ կան: Օրինակ` մեզ համար ավելի բարենպաստ է այն հանգամանքը, որ նախկինում ունեցել ենք ծրագիր, որի կատարողականը «Հազարամյակի մարտահրավերներ» ծրագրի ամբողջ պորտֆելում համարվում էր ամենաառաջատարներից մեկը: Այսինքն` ունեցել ենք ծրագրի հաջող իրականացում, եւ դա նույնպես գործոն է, որը դրական ազդեցություն կարող է ունենալ: Բայց դա էլ միակ գործոնը չէ: Գործոնները տարբեր են, իսկ թե ինչպիսին կլինի նրանց որոշումը, չեմ կարող ասել:
– Իսկ եթե կորպորացիան որոշի բավարարել Հայաստանի հայտը, որքա՞ն ֆինանսավորման ակնկալիք ունեք:
– Եկեք այդ հարցին էլ չպատասխանեմ, որպեսզի մենք լրացուցիչ ակնկալիքներ ու սպասումներ չձեւավորենք: Եթե ծրագիրը լինի, այն բոլորի համար բաց կլինի:
– «Առաջին լրատվական»-ում փաստաթուղթ էր հրապարակվել, որի համաձայն ՀՀ կառավարությունը 4,8 մլրդ եվրո ֆինանսավորում ստանալու առաջարկություն էր ներկայացրել Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագիրը ստորագրելու պարագայում: Եվ այդ փաստաթուղթը պետք է ներկայացվեր դոնորների համաժողովին, որը պետք է լիներ ստորագրումից հետո: Իսկապե՞ս ՀՀ իշխանությունները նման մեծ ֆինանսավորում ստանալու ակնկալիք են ունեցել եվրոպական կողմից, կամ նրանք խոստացե՞լ էին Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումից հետո դոնորների համաժողովում նման ֆինանսավորում ապահովել:
– Դոնորների համաժողովի հետ կապված փաստաթուղթ, բնականաբար, պատրաստվել է, որտեղ ներկայացված են եղել տարբեր ծրագրեր: Բայց այդ փաստաթուղթը ինչ-որ գումարներ ստանալու հայտ չէր: Այդ փաստաթղթում գույքագրված էին այն ոլորտները, որտեղ մենք կարծում ենք, որ ներդրողների, ենթակառուցվածքների բարենորոգման եւ այլ խնդիրներ կան: Այդ փաստաթղթում այդ ողջ ծրագրերի թվարկումն է: Այդ ծրագրերի մի մասի իրականացումն արդեն սկսվել է տարբեր դոնորներից ստացված գումարների հաշվին, մի մասի իրականացումը շուտով կսկսվի, մի մասն էլ` դեռ ոչ: Այսինքն` դա ունիվերսալ մի փաստաթուղթ էր, որը պատրաստվել էր ոչ միայն դոնորների համաժողովի համար: Մենք շփվում ենք այլ դոնորների հետ եւ նրանց ներկայացնում ենք մեր ծրագրերը:
– Իսկ այդ փաստաթուղթը քննարկվե՞լ է եվրոպական կողմի հետ, այն ընդունվե՞լ կամ մերժվե՞լ է:
– Դա քննարկվել է ոչ միայն եվրոպական, այլեւ հնարավոր բոլոր դոնորների հետ, որոնց մենք առաջարկում ենք մեր ծրագրերը:
– Հայաստանը վիզաների ազատականացման գործընթաց է սկսել նաեւ ԱՄՆ-ի հետ: Այն ի՞նչ է իրենից ենթադրում եւ ե՞րբ կսկսվի կամ կավարտվի այդ գործընթացը:
– Դա նշանակում է, որ մեր երկու երկրների իշխանությունների միջեւ առաջիկայում տեղի կունենա երկխոսություն, որի արդյունքում Հայաստանը կձգտի Ամերիկայի քաղաքացիների համար այնպիսի ռեժիմ սահմանել, որ նրանք առանց մուտքի արտոնագրի ժամանեն մեր երկիր: Իսկ ամերիկյան իշխանությունն այնպիսի իրավական դաշտ կձեւավորի, որ ՀՀ քաղաքացիները կարողանան հեշտացված կարգով մուտքի արտոնագիր ստանալ, որոնք ունենան մինչեւ 10 տարի ժամկետով բազմակի մուտքի հնարավորություն: Այդ գործընթացն արդեն սկսվել է, մենք ԱՄՆ գործընկերների հետ հայտարարել ենք դրա սկզբի մասին: Իմ գնահատմամբ` մինչեւ հաջորդ տարվա երրորդ եռամսյակը մենք կտեսնենք այդ գործընթացի ավարտը:
